Tham nhũng được Đảng xác định là một trong bốn nguy cơ của đất nước. Vậy mà sao càng chống thì càng thấy khó khăn. Tham nhũng bây giờ như vòi con bạch tuộc, tưởng đã nắm bắt được nó, nhưng rồi lại vuột đi, biến đổi muôn hình vạn trạng. Tham nhũng không chỉ xảy ra cá biệt, ở cấp thấp nữa, mà đã có mặt ở những chức vụ cao trong bộ máy lãnh đạo, quản lý xã hội.

Thực trạng xã hội, bên cạnh những mặt phát triển nhanh về kinh tế, khoa học công nghệ, thông tin, đời sống vật chất, lại có mặt khác cũng đang “phát triển” ngược lại không kém: Đạo đức xã hội xuống cấp, luật pháp, kỷ cương không nghiêm, lòng tin trên nhiều mặt giảm sút. Thử hỏi vì sao tai nạn giao thông không giảm? Vì sao trong xây dựng cơ bản, việc làm trái phép tràn lan; nhiều công trình chất lượng đáng lo ngại, nạn “đạp chân nhau” chia chác, bớt xén, rút ruột công trình trở nên phổ biến? Lý giải thì nhiều. Các nhà luật học, quản lý nhấn mạnh nguyên nhân cơ chế. Quần chúng bất bình. Lòng tin vào sự nghiêm minh của cơ quan pháp luật giảm sút.

Thực tiễn lịch sử cho thấy, có những triều đại đức trị an hoà, luật pháp nghiêm minh. Người bình thường lánh xa sai trái. Kẻ phạm pháp nhớ đời không dám quay về đường cũ. Một kẻ phạm tội bị nghiêm trị, bao người được cảnh tỉnh, nhắc nhở, không rơi vào sai phạm. Thủ tướng Lý Quang Diệu (Xin-ga-po) đã không tha tội tù cho một người bạn thân chỉ vì nhận hối lộ có 500 USD, người này sau đó đã tự tử. Lý Quang Diệu xử sự như thế có phải là nhân không? Các nhà nghiên cứu Đông Tây đều thống nhất một điểm chung: Càng nghiêm thì càng nhân. Đó là chân lý. Nghiêm với số ít sai phạm, thậm chí rất ít đã là thực hiện cái nhân lớn với số đông của xã hội, đã tạo ra cái được lớn hơn, là khích lệ động viên những nhân tố tích cực trong đời sống cộng đồng. Ngược lại, không nghiêm với số ít sai trái, tha hoá, phạm pháp, vô hình trung trở thành tác nhân khuyến khích sai phạm, dẫn đến bất ổn xã hội, lòng tin sụt giảm, hậu quả khó lường.

Nghiêm và nhân, chuyện ngàn năm, nhưng bao giờ cũng mới. Muốn nghiêm thì tâm phải nhân. Nhân trong tâm lớn hành động mới nghiêm. Muốn nhân mà không nghiêm là huyễn hoặc.

Nghiêm và nhân, chuyện quốc gia, cũng là chuyện từng nhà, từng người.

Người đứng đầu dễ dãi với mình, vì mình sẽ tạo cái khó cho xã hội, cho cộng đồng. Người đứng đầu nghiêm với mình, sẽ dễ cho xã hội, bởi từ cái nghiêm đó, cái nhân sẽ lan tỏa. Nghiêm và nhân sẽ dẫn đến sự phát triển bền vững ở mỗi đơn vị và cả quốc gia.