Đại hội X của Đảng chỉ rõ: “Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, bệnh cơ hội, giáo điều, bảo thủ, chủ nghĩa cá nhân và tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên còn diễn ra nghiêm trọng...”(1). Đặc biệt, nạn tham nhũng đã tạo ra sự bất bình và lo lắng sâu sắc trong xã hội, làm giảm lòng tin của nhân dân với Đảng, ảnh hưởng xấu đến thanh danh của Đảng.

Có một thực tế là, một số cán bộ, đảng viên càng có chức, có quyền thì “bệnh” thoái hoá biến chất càng nặng. Tình trạng “một người làm quan cả họ được nhờ” còn khá phổ biến. Thoái hoá, tham nhũng diễn ra ở nhiều lĩnh vực, nhiều ngành với các mức độ khác nhau. Điển hình như vụ Nguyễn Lâm Thái móc nối với 38 bưu điện tỉnh, thành phố nâng giá thiết bị, vật tư gây thiệt hại 40 tỷ đồng, vụ PMU18, vụ Nguyễn Đức Chi và gần đây là vụ Mạc Kim Tôn, nguyên đại biểu Quốc hội, Giám đốc Sở Giáo dục - Đào tạo tỉnh Thái Bình nâng khống giá thiết bị trường học để hưởng lợi... Những vụ việc trên làm thất thoát của Nhà nước hàng trăm tỷ đồng. Số cán bộ, đảng viên có chức có quyền thoái hóa, biến chất không chỉ dùng nhiều thủ đoạn để trục lợi, ăn chơi xa xỉ mà còn dùng quyền lực lấy tiền rồi dùng tiền lấy quyền lực cao hơn... Tham nhũng, vi phạm phẩm chất đạo đức thậm chí còn len lỏi vào mấy thế hệ trong cùng một gia đình (vụ ở Bộ Thương mại,  PMU18). Mặc dù vậy, ở các cơ quan, ban ngành có cán bộ, đảng viên sai phạm việc kiểm tra, xử lý còn chậm, có nơi chưa coi trọng, chất lượng kiểm tra thấp, tính đấu tranh phê bình và tự phê bình chưa cao, tâm lý lo sợ, bao che, ô dù khá phổ biến làm cho tham nhũng, nhũng nhiễu ngày càng nặng. Hầu hết, chưa có cấp uỷ, chi bộ nào phát hiện, đấu tranh và xử lý kỷ luật, báo cáo cấp trên hoặc thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng, nơi cư trú về những cán bộ, đảng viên thoái hoá biến chất, tham nhũng... Hiếm thấy cấp trên trực tiếp phát hiện cấp dưới sai phạm để xử lý và càng hiếm cấp dưới phát hiện cấp trên sai phạm để phê bình, tố cáo, mà thường là xử lý nội bộ. Trong các phiên họp Quốc hội, một số bộ trưởng có các cơ quan ban, ngành, cán bộ, đảng viên do mình phụ trách mắc sai phạm lớn, khi phát biểu thường là xin nhận hoàn toàn trách nhiệm trước Quốc hội, hứa sẽ kiểm điểm nghiêm túc và rút kinh nghiệm kịp thời...; nhưng chưa thấy vị nào “tự giác” nhận hình thức kỷ luật hoặc xin từ chức. Phần lớn các vụ việc sai phạm được phát hiện ra là từ quần chúng nhân dân.

Nghiên cứu, tham khảo các vụ xử lý cán bộ, đảng viên thoái hoá, tham nhũng của nước bạn,  như Trung Quốc, có thể học tập được một số kinh nghiệm. Chỉ tính trong năm 2001, các cơ quan kiểm tra, kỷ luật Trung Quốc đã điều tra xử lý 16 người là cán bộ cấp tỉnh, cấp bộ, trong đó có 10 người bị kiểm tra xử lý về vấn đề tham nhũng. Tiêu biểu như vụ Lý Kỷ Châu, nguyên Thứ trưởng Bộ Công an bị tuyên án tử hình do phạm tội nhận hối lộ, tham nhũng 100 vạn NDT, 50 vạn USD, 3 vạn đô-la Hồng Kông. Vụ Mộ Duy Tân, nguyên Phó bí thư Thị uỷ, Thị trưởng Thành phố Thẩm Dương, phạm tội nhận hối lộ, tham nhũng 661.400NDT bị tuyên án tử hình. Mới đây nhất là vụ cách chức Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Thượng Hải Trần Lương Vũ vì tội tham nhũng. Chỉ hơn 2 tháng đầu năm 2006 Trung Quốc đã bắt giam 400 quan chức tham nhũng, thoái hoá biến chất. Việc xử lý trên thể hiện sự nghiêm minh của Uỷ ban Kiểm tra Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, của các cơ quan pháp luật được nhân dân hết sức ủng hộ, từ đó hạn chế rất nhiều vụ việc tiêu cực, giữ được lòng tin của dân.

Sau Đại hội X, Đảng và Nhà nước đã kiên quyết xử lý nhiều vụ tham nhũng, tiêu cực, biến quyết tâm chính trị thành hành động cụ thể, khơi dậy lòng tin của nhân dân. Chính phủ đã chỉ đạo các bộ, ngành khẩn trương có chương trình hành động trong cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí. Cuối tháng 8-2006, đích thân Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng và Phó thủ tướng Trương Vĩnh Trọng đã có cuộc làm việc với Bộ Công an, nghe báo cáo tình hình điều tra bốn vụ án lớn: Vụ tiêu cực tại PMU18, vụ án Nguyễn Đức Chi lừa đảo trong dự án Rusalka, vụ tiêu cực tại 38 bưu điện tỉnh, thành phố liên quan đến Nguyễn Lâm Thái và vụ tiêu cực trong quá trình thanh tra các công trình dầu khí của Thanh tra Chính phủ. Phong trào “Nói không với tiêu cực trong thi cử” do Bộ trưởng Bộ Giáo dục - Đào tạo Nguyễn Thiện Nhân phát động; và mới đây là việc xét xử phúc thẩm hợp lòng dân vụ án vi phạm chính sách đất đai tại thị xã Đồ Sơn (Hải Phòng)... đã từng bước lấy lại lòng tin của nhân dân đối với cuộc đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực của Đảng và Nhà nước ta.

Để diệt trừ tận gốc “giặc nội xâm”, xin đề xuất một số giải pháp:

Một là, thường xuyên làm tốt công tác giáo dục, rèn luyện đội ngũ đảng viên. Cán bộ, đảng viên phải gương mẫu, tự giác, tích cực học tập, không ngừng nâng cao trình độ mọi mặt, giữ gìn phẩm chất đạo đức cách mạng, tư cách người đảng viên. “Mọi cán bộ, đảng viên, trước hết là cán bộ chủ chốt, phải có kế hoạch thường xuyên học tập, nâng cao trình độ lý luận chính trị... Lười học tập, lười suy nghĩ, không thường xuyên tiếp nhận những thông tin mới, những hiểu biết mới, cũng là biểu hiện của sự thoái hoá”(2). Luôn nêu gương trước quần chúng, giáo dục thuyết phục quần chúng chấp hành nghiêm chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Khắc phục biểu hiện lười học tập, chạy theo bằng cấp để vụ lợi, giữ chức, chạy quyền...

Hai là, các đảng bộ, chi bộ làm tốt công tác quản lý đảng viên, “không đảng viên nào đứng ngoài sự quản lý của tổ chức”(3). Yêu cầu quản lý phải toàn diện và chặt chẽ để nắm chắc, đánh giá chính xác từng đảng viên. Cần quản lý về lai lịch chính trị, quan hệ xã hội, lập trường tư tưởng, quan điểm thái độ, ý thức trách nhiệm, trình độ kiến thức, năng lực công tác, ý thức tổ chức kỷ luật... từ đó có kế hoạch bồi dưỡng, bố trí sử dụng hợp lý và hiệu quả. Kết hợp chặt chẽ sự quản lý của tổ chức đảng với sự tự giác, tích cực tham gia quản lý của cả đội ngũ đảng viên và sự tự quản lý của mỗi đảng viên. Tự quản lý là yêu cầu cao, là trách nhiệm chính trị của mỗi đảng viên.

 Ba là, phải làm tốt công tác kiểm tra, kịp thời điều tra, xác minh kết luận và xử lý nghiêm  những đảng viên sai phạm. Công tác kiểm tra phải tiến hành đúng phương hướng, phương châm, thủ tục và nguyên tắc, kiên quyết đưa ra khỏi Đảng những đảng viên tham nhũng, vi phạm phẩm chất đạo đức, lối sống, làm trái với Nghị quyết của Đảng... Đấu tranh chống nạn ô dù, phe cánh, trù dập làm cho tổ chức đảng ngày càng trong sạch, vững mạnh. “Mọi hoạt động vô tổ chức, vô kỷ luật, không chấp hành chỉ thị, nghị quyết của Đảng, gây chia rẽ bè phái trong Đảng đều phải bị xử lý nghiêm minh”(4). Nghiêm khắc trong xử lý cán bộ, đảng viên sai phạm; sai phạm mức nào xử mức đó, dù người đó giữ vị trí gì ở cấp nào, công và tội phải phân minh.

Bốn là, làm tốt công tác tạo nguồn, lựa chọn, bồi dưỡng và sử dụng cán bộ, đảng viên. Việc sử dụng, cất nhắc, đề bạt phải đúng nguyên tắc, dân chủ, công khai. Phải vì việc để bố trí người, không vì người mà đặt việc. Chọn người có đức, có tài để sử dụng, không vì thân quen, nể nang. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy “Công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”(5). Các đảng bộ, chi bộ cần cụ thể hóa các quy định về công tác cán bộ, phân công cán bộ, lãnh đạo chủ chốt cần tương ứng với trình độ, năng lực, kinh nghiệm thực tiễn, phẩm chất đạo đức, tín nhiệm... Các đảng bộ, chi bộ giới thiệu cán bộ, đảng viên vào các vị trí lãnh đạo, quản lý phải hoàn toàn chịu trách nhiệm trước quần chúng, cơ quan về lời giới thiệu, bảo đảm của mình. Xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có đạo đức cách mạng trong sáng, thực sự cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư.

Năm là, thường xuyên quan tâm xây dựng tổ chức cơ sở đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu, chấp hành nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, xây dựng đoàn kết thống nhất trong Đảng. Quán triệt và thực hiện tốt Nghị quyết Hội nghị Trung ương 6 (lần 2) khoá VIII, nâng cao chất lượng tự phê bình và phê bình. Thực hiện tốt việc đăng ký, kê khai tài sản, thu nhập cá nhân; tịch thu tài sản do tham nhũng, bất minh mà có, bảo vệ, nêu gương quần chúng tố giác những sai phạm của cán bộ, đảng viên.

Đấu tranh ngăn chặn, khắc phục sự thoái hóa của cán bộ, đảng viên là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách của toàn Đảng, toàn dân, đồng thời là trách nhiệm, nhiệm vụ của mỗi cán bộ, đảng viên.

———

(1) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, NXB CTQG, H.2006, tr.48. (2) Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, NXBCTQG, H.1996, tr.140-141.(3,4) Sđd, tr.143. (5) Hồ Chí Minh toàn tập, NXBCTQG, H.2002, tập 5, tr.273.