Tinh gọn bộ máy - dấu ấn nhiệm kỳ ( 30/04/2020)

              

Nhìn lại 4 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội XII của Đảng, công tác tổ chức xây dựng Đảng đã có nhiều đổi mới, được triển khai đồng bộ, hiệu quả trên tất cả các lĩnh vực công tác. Trong đó, việc tiếp tục đổi mới, kiện toàn tổ chức bộ máy của Đảng và hệ thống chính trị đã được triển khai quyết liệt, tạo bước đột phá với nhiều kết quả quan trọng.

Hoàn thiện thể chế về tổ chức bộ máy

Cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XII của Đảng, BCH Trung ương đã ban hành Nghị quyết số 18-NQ/TW ngày 25-10-2017 “Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả”; Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 25-10-2017 “Tiếp tục đổi mới hệ thống tổ chức và quản lý, nâng cao chất lượng hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập”. Bộ Chính trị đã ban hành Kế hoạch thực hiện Nghị quyết Trung ương 6 (khóa XII); Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc tiếp tục cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; Chính phủ ban hành Nghị quyết về Chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW. Trong quá trình tổ chức thực hiện, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận về thực hiện một số mô hình thí điểm theo Nghị quyết số 18-NQ/TW; Nghị quyết số 37-NQ/TW về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện và cấp xã; Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã trong giai đoạn 2019-2021; Chính phủ ban hành Nghị quyết về kế hoạch sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã trong giai đoạn 2019-2021...

Cùng với đó là việc rà soát, bổ sung chức năng, nhiệm vụ, mối quan hệ công tác các tổ chức trong hệ thống chính trị của địa phương, cơ quan, đơn vị; từng bước khắc phục sự trùng lặp, chồng chéo. Trên cơ sở đó, bổ sung, hoàn thiện quy chế làm việc theo nguyên tắc một tổ chức, một người có thể đảm nhiệm nhiều việc, nhưng một việc chỉ do một tổ chức, một người chủ trì và chịu trách nhiệm chính. Bộ Chính trị ban hành các quyết định quy định chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của các ban đảng Trung ương; quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm, mối quan hệ công tác của cấp uỷ, BTV cấp ủy tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Ban Bí thư ban hành quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức bộ máy cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc tỉnh ủy, thành ủy; quy định về chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm, mối quan hệ công tác của cấp uỷ, BTV, thường trực cấp ủy cấp huyện; quy chế làm việc mẫu của đảng đoàn, ban cán sự đảng trực thuộc Trung ương… Một số luật cũng được bổ sung, sửa đổi theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 6 (khóa XII) như Luật Cán bộ, công chức; Luật Viên chức; Luật Tổ chức Chính phủ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương. Các quy định của Đảng và Nhà nước về tổ chức bộ máy, biên chế được rà soát, nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung, tạo hành lang pháp lý trong sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế, khắc phục những bất cập, vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Thu gọn đầu mối, giảm biên chế trên diện rộng

Trên cơ sở các nghị quyết và văn bản chỉ đạo của Trung ương, các tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy, các ban đảng, ban cán sự đảng, đảng đoàn, các tổ chức, cơ quan, đơn vị trực thuộc Trung ương đã cụ thể hoá thành kế hoạch, chương trình hành động, đề án phù hợp với điều kiện, đặc điểm của địa phương, cơ quan, đơn vị, tổ chức mình. Xác định rõ lộ trình, giao nhiệm vụ cụ thể cho các cấp ủy, tổ chức đảng trực thuộc, cơ quan tham mưu, giúp việc của cấp ủy. Xây dựng, phê duyệt đề án thực hiện và triển khai quyết liệt, hiệu quả.

Bộ Công an đi đầu trong thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy, không bố trí cấp tổng cục, giảm gần 60 đơn vị cấp cục. Toàn ngành giảm hơn 800 đơn vị cấp phòng và hàng nghìn đơn vị cấp đội. Giảm 172 cán bộ lãnh đạo cấp cục, hơn 1.500 lãnh đạo cấp phòng, cấp huyện và tương đương; hơn 2.300 lãnh đạo cấp đội và tương đương. Biên chế các cơ quan bộ giảm hơn 1.300 người; công an cấp tỉnh giảm gần 6.000 biên chế. Việc sắp xếp tổ chức bộ máy của Bộ Công an đã tiết kiệm được khoảng 1.000 tỷ đồng.

Qua thực hiện sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, Bộ Quốc phòng đã giải thể 14 lữ đoàn; tổ chức lại 4 cơ quan chiến lược; giải thể, điều chỉnh một số cơ quan trực thuộc Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng. Bộ cũng đã sắp xếp lại và cổ phần hóa các doanh nghiệp, từ 109 doanh nghiệp xuống còn 17 doanh nghiệp 100% vốn nhà nước.

Bộ Tài chính đẩy mạnh việc thu gọn đầu mối từ Trung ương đến địa phương. Trong 2 năm qua, toàn ngành đã cắt giảm được 3.708 đầu mối các đơn vị; giảm trên 3.600 công chức giữ chức danh lãnh đạo. Biên chế hành chính cũng giảm được gần 5.000 người.

Ngành Tổ chức xây dựng Đảng đã giảm 74 phòng trực thuộc ban tổ chức cấp ủy cấp tỉnh; 22 phó trưởng ban tổ chức tỉnh ủy, thành ủy; 71 trưởng phòng, 181 phó trưởng phòng; 42 lãnh đạo ban tổ chức cấp ủy cấp huyện. Toàn Ngành đã giảm 551 biên chế (khoảng 8%) so với năm 2015...

Các địa phương cũng tích cực thực hiện sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy. Quảng Ninh là tỉnh đi đầu trong sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện thí điểm các mô hình mới. 100% sở, ban, ngành, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh tiến hành rà soát, sắp xếp thu gọn đầu mối. Cùng với việc hợp nhất chức danh người đứng đầu, Quảng Ninh đã hợp nhất cơ quan tham mưu giúp việc của cấp ủy với cơ quan chuyên môn thuộc UBND cùng cấp có chức năng, nhiệm vụ tương đồng; thực hiện cơ quan tham mưu giúp việc chung của khối mặt trận Tổ quốc (MTTQ) và các đoàn thể chính trị - xã hội ở cấp huyện và tiếp tục mở rộng mô hình cơ quan khối ở cấp tỉnh. Đến nay, qua sắp xếp lại tổ chức bộ máy, tỉnh đã giảm 5 đơn vị sự nghiệp trực thuộc tỉnh; 195 phòng, đơn vị đầu mối trực thuộc các sở, ban, ngành, đoàn thể và địa phương; giảm 713 biên chế công chức và 1.569 biên chế viên chức so với năm 2015.

Tỉnh Yên Bái, ngay từ đầu nhiệm kỳ đã chủ động triển khai thí điểm nhiều mô hình mới thực hiện các chủ trương thí điểm về hợp nhất một số cơ quan đảng và nhà nước có chức năng, nhiệm vụ tương đồng; việc sắp xếp, tổ chức lại các cơ quan tham mưu, giúp việc của cấp ủy đảng các cấp được Yên Bái thực hiện quyết liệt. Các cơ quan, đơn vị, đầu mối bên trong giảm gần 26% so với năm 2015; giảm được 403 cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp cấp tỉnh, cấp huyện (25,4%); giảm 1.203 cán bộ lãnh đạo các cơ quan, đơn vị (391 cấp trưởng, 812 cấp phó). Chi phí cho bộ máy hoạt động từ 71% (năm 2015) xuống còn 55% (năm 2019), tiết kiệm hơn 1.300 tỉ đồng.

Kiên Giang thực hiện Đề án sắp xếp tổ chức bộ máy đã giảm số lượng cấp phó của các cơ quan tham mưu, giúp việc của Tỉnh ủy từ 17 xuống còn 15 người; từ 29 đơn vị trực thuộc xuống còn 22 đơn vị; cấp trưởng phòng trực thuộc từ 29 người xuống còn 22 người; cấp phó trưởng phòng trực thuộc từ 50 người xuống còn 28 người. Đối với sắp xếp các cơ quan, đơn vị hành chính, cấp tỉnh đã giảm 26 đầu mối thuộc sở, ngành và tương đương, giảm 45 vị trí lãnh đạo cấp phòng; cấp huyện giảm 24 đầu mối, 48 vị trí lãnh đạo. Cấp huyện đã giảm 24 đầu mối, 48 vị trí lãnh đạo.

Tại TP. Hải Phòng, các cơ quan tham mưu Thành ủy giảm 6 phòng và 10 chức danh phó phòng. Toàn thành phố đã thu gọn 43 đầu mối bên trong và giảm 27 đơn vị sự nghiệp công lập; giảm 3.790 biên chế.

Tại Nghệ An, quá trình đổi mới, sắp xếp, toàn tỉnh đã giảm được 3 chi cục và 32 phòng (ban) trực thuộc các sở, ban, ngành cấp tỉnh, cấp huyện; giảm 51 đơn vị sự nghiệp công lập. Đến nay, tỉnh đã tinh giản được 6.989 biên chế (đạt 10,3%).

Tỉnh Đồng Nai thực hiện đề án sắp xếp đã giảm 1 đơn sự nghiệp thuộc UBND tỉnh, 2 lãnh đạo cấp sở; 71 đầu mối đơn vị sự nghiệp thuộc sở, ngành và UBND huyện; 118 đầu mối phòng/khoa trực thuộc đơn vị sự nghiệp; giảm 71 lãnh đạo đơn vị sự nghiệp, 125 chức danh lãnh đạo cấp phòng trực thuộc đơn vị sự nghiệp.

Tỉnh Vĩnh Long đã giảm 1 đầu mối cấp tỉnh, 25 phòng và tương đương thuộc sở, ban, ngành cấp tỉnh; 3 phòng chuyên môn cấp huyện; 2 cấp trưởng, 2 cấp phó ngành tỉnh và giảm 42 cấp trưởng, 61 phó phòng và tương đương. Đồng thời, giảm 82 đơn vị sự nghiệp công lập, 82 cấp trưởng, 92 phó phòng và tương đương; giảm được 1.429 biên chế...

Thực hiện thí điểm nhiều mô hình

Trong 2 năm qua, các tỉnh ủy, thành ủy đã triển khai thực hiện thí điểm nhiều mô hình hợp nhất chức danh người đứng đầu một số cơ quan, đơn vị ở cấp tỉnh, cấp huyện và hợp nhất một số cơ quan có chức năng, nhiệm vụ tương đồng.

Ở cấp tỉnh, 22/63 tỉnh, thành phố (34,9%) thực hiện mô hình trưởng ban dân vận đồng thời là chủ tịch ủy ban MTTQ cấp tỉnh; 1 tỉnh thực hiện sáp nhập 4 sở thành 2 sở; 1 tỉnh sáp nhập 2 sở thành 1 sở; 3 tỉnh, thành phố hợp nhất 3 văn phòng đoàn đại biểu Quốc hội, HĐND và UBND.

Ở cấp huyện, 61/63 tỉnh, thành phố (89,7%) thực hiện mô hình trưởng ban tuyên giáo đồng thời là giám đốc trung tâm bồi dưỡng chính trị cấp huyện ở tất cả các huyện, thị xã, thành phố trực thuộc; 60,1% số huyện, thị xã, thành phố (gọi chung là đơn vị) thực hiện trưởng ban dân vận đồng thời là chủ tịch ủy ban MTTQ; 12,43% số huyện thực hiện trưởng ban tổ chức cấp ủy đồng thời là trưởng phòng nội vụ (thực hiện tại 27/63 tỉnh, thành phố); 7,5% đơn vị thực hiện hợp nhất UBKT cấp ủy với cơ quan thanh tra (thực hiện tại 11/63 tỉnh, thành phố); 8,33% đơn vị hợp nhất ban tổ chức cấp ủy với phòng nội vụ (thực hiện tại 13/63 tỉnh, thành phố); 0,42% đơn vị sáp nhập ban tuyên giáo với ban dân vận (thực hiện tại 3/63 tỉnh, thành phố); 5,36% đơn vị sáp nhập ban tuyên giáo với ban dân vận và trung tâm bồi dưỡng chính trị (thực hiện tại 5/63 tỉnh, thành phố); 9,75% đơn vị hợp nhất văn phòng cấp ủy với văn phòng HĐND và UBND (thực hiện tại 24/63 tỉnh, thành phố); 40,40% đơn vị thực hiện mô hình bí thư cấp ủy đồng thời là chủ tịch HĐND; 4,52% đơn vị thực hiện bí thư cấp ủy đồng thời là chủ tịch UBND.

Ở cấp xã, 62,03% số xã, phường, thị trấn thực hiện mô hình bí thư đảng ủy đồng thời là chủ tịch HĐND; 8,1% thực hiện bí thư đảng ủy đồng thời là chủ tịch UBND...

Tạo bước chuyển biến rõ nét

Sau gần 3 năm thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW và Nghị quyết số 19-NQ/TW và 5 năm thực hiện Nghị quyết số 39-NQ/TW của Bộ Chính trị, toàn hệ thống chính trị đã giảm: 4 đầu mối trực thuộc Trung ương; hàng trăm đầu mối trực thuộc cấp tỉnh; gần 500 đầu mối trực thuộc cấp huyện; 7 tổng cục và tương đương; 81 cục, vụ, 73 đơn vị sự nghiệp thuộc bộ, ban, ngành Trung ương; hơn 2.600 phòng và tương đương; gần 2.000 đội thuộc chi cục; hơn 4.160 đơn vị sự nghiệp công lập; hơn 2.200 đầu mối trong các đơn vị sự nghiệp công lập; gần 15.200 cấp trưởng, cấp phó.

Biên chế của cả hệ thống chính trị có xu hướng giảm liên tục trong 2 năm gần đây, cơ bản bảo đảm lộ trình đã đề ra. Trong 5 năm qua, cả nước đã giảm được 236.039 biên chế (giảm 6,58% so với 2015). Biên chế khối đảng, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội giảm 10,46%. Các cơ quan thuộc Chính phủ đã giảm được 6,75% biên chế công chức, giảm 3,87% biên chế viên chức; tổng số cán bộ, công chức, viên chức và hợp đồng theo Nghị định 68 đã tinh giản hơn 41 nghìn người. Nhiều đơn vị sự nghiệp công lập chuyển sang cơ chế tự chủ tài chính, đã giảm số lượng viên chức hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Cả nước cũng đã giảm 25.109 người hoạt động không chuyên trách cấp xã (giảm 12,84% so với 2015) và 100.924 người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố (giảm 13,88% so với 2015).

Việc sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn gắn với tinh giản biên chế đã góp phần giảm khoảng 10.000 tỷ đồng khi bố trí ngân sách nhà nước năm 2019 cho hoạt động của các cơ quan, tổ chức, đơn vị. Năm 2018, chi thường xuyên của cả nước còn 63,3% trong tổng chi ngân sách, giảm 1,6% so với năm 2017, tương đương hàng chục nghìn tỷ đồng; chi cho đầu tư phát triển tăng từ 19,7% (năm 2016) lên 28,8% (năm 2018).

Hiện nhiều tỉnh, thành phố đang thực hiện sắp xếp các huyện, xã theo Nghị quyết số 37-NQ/TW của Bộ Chính trị; theo đề án sẽ giảm khoảng 5 đơn vị hành chính cấp huyện, 556 đơn vị hành chính cấp xã.

Những kết quả đó đã giúp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị từng bước được kiện toàn theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả. Các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị đã giảm đầu mối, giảm cấp phó, giảm cấp trung gian; nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, mối quan hệ công tác của các tổ chức trong hệ thống chính trị được rà soát, bổ sung, hoàn thiện, từng bước khắc phục sự chồng chéo, trùng lặp; xác định rõ hơn thẩm quyền, trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân, nhất là người đứng đầu. Việc sắp xếp tổ chức bộ máy tinh gọn gắn với tinh giản biên chế cũng đã tiết kiệm đáng kể chi thường xuyên cho ngân sách nhà nước.

Sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả là chủ trương của Đảng từ những nhiệm kỳ trước và đã có bước đột phá ở nhiệm kỳ 2015-2020. Những kết quả đạt được là tiền đề để tiếp tục đẩy mạnh việc đổi mới, kiện toàn bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả trong năm 2020 và những năm tiếp theo.


Trần Xuân
Các bài trước
Tác giả : ***. Đăng ngày: 30/04/2020
Tác giả : TS. Lê Quang Hoan - Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Đăng ngày: 30/04/2020
Tác giả : Đăng Khoa. Đăng ngày: 30/04/2020
Các bài tiếp
Tác giả : PHẠM GIANG. Đăng ngày: 30/04/2020
Tác giả : LƯU LY. Đăng ngày: 30/04/2020
Tạp chí Xây dựng Đảng trân trọng đăng toàn văn diễn văn bế mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng do đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đọc tại phiên bế mạc, sáng 1-2-2021.
VIDEO CLIPS
Tra cứu tạp chí in trước năm 2010: