Đồng chí Ngô Gia Tự (bí danh là Ngô Sỹ Quyết) sinh ngày 3-12-1908 tại tổng Tam Sơn, phủ Từ Sơn (nay là thôn Tam Sơn, xã Tam Sơn, huyện Từ Sơn, Bắc Ninh) trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước. Thuở học sinh, Ngô Gia Tự đã nổi tiếng là học trò thông minh, xuất sắc. Khi học tại trường Bưởi (Hà Nội), được tiếp xúc với trào lưu tư tưởng tiến bộ, sớm trưởng thành về nhận thức, Ngô Gia Tự tích cực tham gia các phong trào đấu tranh đòi thực dân Pháp thả nhà yêu nước Phan Bội Châu, truy điệu cụ Phan Chu Trinh. Bị đuổi học vì tội chống lại chính phủ “bảo hộ”, Ngô Gia Tự về quê lao động, tự đọc sách báo yêu nước, tìm bạn cùng chí hướng hoạt động cách mạng.

Năm 18 tuổi, Ngô Gia Tự gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, được tín nhiệm cử sang Quảng Châu (Trung Quốc) dự lớp tập huấn do lãnh tụ Nguyễn ái Quốc soạn thảo chương trình. Từ đây, người thanh niên yêu nước Ngô gia Tự đã được tiếp thu ánh sáng của Chủ nghĩa Mác-Lênin, tích cực rèn luyện đạo đức, học hỏi và nắm vững Đường Kách Mệnh. Ngay sau khi kết thúc khóa học, đồng chí trở về Bắc Ninh, tuyên truyền giác ngộ quần chúng, gây dựng cơ sở cách mạng. Trong vai người thầy giáo, đồng chí đã bí mật mở nhiều lớp huấn luyện cách mạng, viết truyền đơn, treo cờ tuyên truyền ủng hộ Cách mạng Tháng Mười Nga, vận động binh lính và các tầng lớp nhân dân tham gia tổ chức Hội Công ích, Hội Thanh niên... Năm 1927, Tỉnh bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên Bắc Ninh - Bắc Giang thành lập, đồng chí được bầu làm Uỷ viên Tỉnh bộ. Vừa công tác đồng chí vừa tranh thủ tự học và kỳ thi năm 1928, đồng chí đã đỗ tú tài toàn phần thứ nhất. Đến giữa năm 1928, đồng chí trở thành Bí thư Tỉnh bộ và Uỷ viên Kỳ bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên Bắc kỳ. Dưới sự lãnh đạo của đồng chí, phong trào cách mạng ở Bắc Ninh, Bắc Giang diễn ra rộng khắp, có nhiều hình thức tập hợp quần chúng đấu tranh chống lại thực dân, phong kiến.

Tháng 9-1928, Kỳ bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên phát động Cuộc vận động “Vô sản hoá”, đưa hội viên thâm nhập vào đời sống lao động, rèn luyện theo lập trường của giai cấp công nhân. Đồng chí Ngô Gia Tự là một trong số những người hăng hái đi đầu. Vừa tham gia lao động với anh em thợ thuyền, đồng chí vừa dịch, biên soạn nhiều tài liệu về Chủ nghĩa Mác-Lênin, mở lớp huấn luyện, bồi dưỡng lý luận, trực tiếp tuyên truyền Chủ nghĩa Mác-Lênin trong nhà máy, hầm mỏ, xây dựng nhiều cơ sở cách mạng. Tháng 5-1929, đồng chí đi dự Đại hội thành lập Đông Dương Cộng sản Đảng, được bầu vào Ban Chấp hành lâm thời. Đầu tháng 7-1929, đồng chí trở về Tam Sơn và thành lập Chi bộ Cộng sản đầu tiên của tỉnh Bắc Ninh, lãnh đạo nhân dân Bắc Ninh, Bắc Giang đấu tranh. 

Bí thư đầu tiên của Xứ uỷ Nam kỳ.

Tháng 7-1929, được Trung ương Đông Dương Cộng sản Đảng cử vào Nam kỳ, đồng chí vừa vận động thành lập Đảng, vừa tiếp tục tắm mình vào phong trào “Vô sản hoá” ở Sài Gòn, tranh thủ mọi điều kiện, cơ hội để tuyên truyền giác ngộ cho công nhân và nhân dân lao động đi theo con đường cách mạng giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp. Dưới sự lãnh đạo của Đông Dương Cộng sản Đảng Nam kỳ, trong đó có đóng góp của đồng chí Ngô Gia Tự, phong trào cách mạng Nam kỳ có bước chuyển biến mạnh mẽ, chuyển từ mục tiêu kinh tế sang mục tiêu chính trị, lực lượng công nhân dần dần trở thành lực lượng chính trị to lớn trong sự nghiệp đấu tranh chống thực dân Pháp, giải phóng dân tộc.

Ngày 3-2-1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đánh dấu một bước ngoặt lịch sử đối với sự nghiệp cách mạng Việt Nam. Tại Hội nghị thống nhất các tổ chức cộng sản ở Nam kỳ, đồng chí Ngô Gia Tự được tín nhiệm bầu làm Bí thư Chấp uỷ lâm thời Đảng bộ Đảng Cộng sản Việt Nam ở Nam kỳ. ở cương vị này, đồng chí sâu sát cơ sở, bồi dưỡng cho cán bộ, đảng viên nhận thức về chính trị, cổ vũ tinh thần quyết tâm chiến đấu cho sự nghiệp cách mạng của Đảng, hướng dẫn cho cán bộ, đảng viên về công tác xây dựng đảng, công tác vận động quần chúng. Đồng chí khẳng định: “Đảng viên phải vì Đảng, vì cách mạng mà hy sinh, đừng vì ta để Đảng và cách mạng phải tổn hại”.

Tháng 5-1930, đồng chí Ngô Gia Tự bị sa vào tay địch trong lúc đang viết truyền đơn tại một cơ sở đảng ở Sài Gòn. Từ dụ dỗ, mua chuộc, tới cực hình tra tấn đến chết đi sống lại nhiều lần, nhưng kẻ thù không khuất phục được ý chí sắt đá của đồng chí. Trong lao tù của thực dân Pháp, đồng chí luôn nhắn nhủ mọi người: “Chúng mình phải chịu hy sinh, phải hy sinh tất cả cho Đảng, sinh mệnh của Đảng quý hơn sinh mệnh của mình”. Sau nhiều lần xét xử, thực dân Pháp đã kết án tử hình đối với đồng chí Bí thư Xứ uỷ Nam kỳ, bí mật đưa đi đày tại Côn Đảo. Tại đây, đồng chí tiếp tục kiên cường đấu tranh, nhiều lần chịu đòn thay cho bạn, giành việc nặng nhọc, nguy hiểm thay anh em. Đồng chí tiếp tục được tín nhiệm cử vào Ban chi uỷ Chi bộ Nhà tù. Từ chủ trương “biến nhà tù thành trường học cộng sản”, năm 1933, trong lao tù Côn Đảo, đồng chí tham gia dịch nhiều tác phẩm về Chủ nghĩa Mác-Lênin, tìm mọi cơ hội để truyền bá cho các chiến sĩ cộng sản và các bạn tù học tập văn hoá, học tập lý luận cách mạng, nâng cao nhận thức, xây dựng niềm tin thắng lợi tất yếu của cách mạng Việt Nam. Cuối năm 1934, Chi bộ nhà tù Côn Đảo bố trí để đồng chí vượt biển vào đất liền hoạt động. Nhưng chiếc thuyền mong manh đã không chịu được sóng biển mùa gió chướng. Đồng chí Ngô Gia Tự đã anh dũng hy sinh. Năm đó, đồng chí vừa tròn 26 tuổi.