Trong những năm qua, các tỉnh miền núi Tây Bắc nói chung và 3 tỉnh Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai đã có nhiều nỗ lực trong công tác nâng cao chất lượng đảng viên khu vực nông thôn. Thống kê tại Điện Biên, số lượng đảng viên ở khu vực nông thôn chiếm 62,9% tổng số đảng viên, ở Lào Cai là 45% và ở Lai Châu là 64,7%. Nhìn chung, đảng viên ở khu vực nông thôn, miền núi có trình độ học vấn thấp, sự hiểu biết về chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước có mặt còn hạn chế. 65,8% số đảng viên nông thôn tại Đảng bộ huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu có trình độ học vấn bậc tiểu học, nhiều đảng viên chỉ học hết lớp 2, lớp 3. Nhiều đảng viên là cán bộ, công chức xã chưa qua đào tạo chuyên môn và lý luận chính trị (LLCT). Tại huyện Mường Chà (Điện Biên), số đảng viên khu vực nông thôn có trình độ học vấn tiểu học chiếm 29,94%; số chưa qua đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ chiếm gần 70%; số đã qua đào tạo về LLCT từ trung cấp trở lên chỉ chiếm 16,1%... Thực tế trên đã ảnh hưởng không nhỏ đến vai trò và năng lực lãnh đạo của các tổ chức cơ sở đảng ở miền núi Tây Bắc.

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng đảng viên nông thôn miền núi phía Bắc. Trước hết là do kinh tế-xã hội chậm phát triển so với mặt bằng chung của cả nước. Cơ sở hạ tầng, nhất là hệ thống giao thông thấp kém, thông tin liên lạc đến vùng sâu, vùng xa thiếu cập nhật, điều kiện học tập của đảng viên và các tầng lớp nhân dân khó khăn. Nhiều nơi còn chịu ảnh hưởng của tập quán lạc hậu, nhất là ở vùng sâu, vùng xa. Nhiều thôn, bản chưa có chi bộ, đảng viên phải sinh hoạt ghép dẫn đến tình trạng chất lượng sinh hoạt chi bộ không cao, không phát huy hết vai trò đảng viên.

Các thế lực thù địch vẫn đang lợi dụng các vấn đề tôn giáo, dân tộc để tuyên truyền, kích động gây chia rẽ các dân tộc anh em, gây tình hình phức tạp trong cộng đồng dân cư.

Biện pháp.

Tăng cường công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, nâng cao trình độ nhận thức cho đội ngũ đảng viên. Nhiều cấp ủy đã quan tâm đổi mới phương pháp, quán triệt các chủ trương, chính sách của Đảng, của Nhà nước, làm cho đảng viên nhận thức rõ tình hình nhiệm vụ và các biện pháp đưa nghị quyết của Đảng vào cuộc sống có hiệu quả. Huyện Điện Biên (tỉnh Điện Biên) thành lập đội ngũ báo cáo viên của huyện với thành phần đa số là các đồng chí trong Ban Thường vụ Huyện ủy. Mỗi đồng chí được phân công phụ trách ít nhất 2 xã, thường xuyên tiếp xúc, nói chuyện và truyền đạt nghị quyết, chính sách đến cán bộ, đảng viên ở xã. Huyện còn xây dựng, bồi dưỡng đội ngũ báo cáo viên ở từng xã, gồm bí thư đảng ủy và đồng chí đảng ủy viên làm nhiệm vụ thường trực đảng. Nhờ đó, các chỉ thị, nghị quyết của cấp trên được truyền đạt nhanh chóng hơn đến các đảng viên. Đảng bộ huyện Mường Nhé (Điện Biên) quan tâm giáo dục, rèn luyện đội ngũ đảng viên thông qua việc chỉ đạo các chi, đảng bộ trực thuộc triển khai học tập có chất lượng các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tổ chức nghiên cứu, học tập tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh cho các đảng viên trong đảng bộ. Các cấp ủy đảng chú trọng tuyên truyền thông qua các phương tiện truyền thông. Từ nhiều năm nay, tỉnh Lai Châu thường xuyên đặt mua báo Lai Châu cấp phát đến tất cả các tổ chức đảng trong toàn tỉnh; huyện Điện Biên trích Quỹ thi đua khen thưởng để mua sách, báo, tạp chí trang bị cho cơ sở. Những biện pháp trên khắc phục một bước tình trạng “đói” thông tin cho đảng viên ở vùng sâu, vùng xa.

Chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, đảng viên. Từ nhiều năm qua, các cấp ủy đảng ở các tỉnh miền núi phía Bắc đã quan tâm đến công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đảng viên. Các huyện mở nhiều lớp tại trung tâm giáo dục thường xuyên, mỗi năm bồi dưỡng, nâng cao trình độ, nhận thức cho hàng ngàn đảng viên ở cơ sở. Nhiều nơi có chủ trương chuẩn hóa đội ngũ cán bộ công chức xã, theo đó, các chức danh cán bộ xã phải có bằng trung cấp chuyên môn trở lên. Huyện Bắc Hà (Lào Cai), Điện Biên (tỉnh Điện Biên)… mở nhiều lớp tập huấn, bồi dưỡng trình độ trung cấp LLCT, quản lý nhà nước, dân vận, trung cấp nông nghiệp… cho cán bộ ở cơ sở. Từ tháng 10-2002 đến nay, các cấp ủy đảng huyện Mường Nhé đã tạo điều kiện cho trên 200 lượt cán bộ, đảng viên được học tập, bồi dưỡng nâng cao kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ và LLCT. Huyện ủy tổ chức trên 30 lớp bồi dưỡng lý luận chính trị với trên 700 lượt cán bộ, đảng viên tham gia học tập. Huyện Sìn Hồ (Lai Châu) tăng cường công tác xóa mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học ở các bản vùng sâu, vùng xa, qua đó nâng cao trình độ dân trí nói chung và trình độ cán bộ, đảng viên nói riêng. Huyện cũng tích cực mở các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ, chuyên môn cho cán bộ cơ sở, làm tốt quy hoạch cán bộ gắn với kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, nhất là đối với cán bộ xã. Các huyện Than Uyên, Bắc Hà… bên cạnh việc mở các lớp bồi dưỡng về nghiệp vụ công tác đảng, quản lý nhà nước, công tác đoàn thể thì quy định những đảng viên có trình độ học vấn chưa đáp ứng yêu cầu phải tiếp tục học bổ túc văn hóa, đồng thời chỉ đạo các tổ chức cơ sở đảng tạo điều kiện về thời gian để đảng viên là cán bộ, công chức xã được đi học bổ túc văn hóa. Trung tâm Bồi dưỡng chính trị huyện Bắc Hà trong 10 năm gần đây đã mở 270 lớp với trên 16.000 lượt học viên theo học các chương trình bồi dưỡng đảng viên mới, bồi dưỡng trưởng thôn, bồi dưỡng về an ninh, quốc phòng… Đầu và giữa nhiệm kỳ, Huyện ủy Bắc Hà tổ chức các lớp bồi dưỡng cấp ủy viên để huấn luyện nghiệp vụ công tác đảng cho đội ngũ cấp ủy viên cơ sở.

Nâng cao trình độ kiến thức, năng lực công tác phải đi đôi với tu dưỡng đạo đức, phẩm chất đảng viên. Giải pháp quan trọng là thực hiện nghiêm các nguyên tắc sinh hoạt đảng, thường xuyên tự phê bình và phê bình, phát huy các hình thức tự quản của cộng đồng dân cư, thực hiện tốt việc phân công nhiệm vụ cho đảng viên, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong Đảng. Để thực hiện tốt việc giáo dục, quản lý, kiểm tra cán bộ, đảng viên về đạo đức, lối sống, về thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao, các cấp ủy cần nắm vững những thông tin liên quan đến đạo đức, lối sống, mối quan hệ của đảng viên với gia đình, làng xóm, chấp hành pháp luật, chính sách của Đảng, Nhà nước và các quy định của địa phương. Nghiêm khắc xử lý những trường hợp đảng viên vi phạm tư cách đạo đức và lối sống.

Nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ là một trong những biện pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng đảng viên. Trên thực tế đã có những nơi, những thời điểm việc sinh hoạt chi bộ ở nông thôn thiếu thiết thực, đã không tạo được sự hứng thú tham gia của đảng viên. Nhiều đồng chí cho rằng đi sinh hoạt là không cần thiết bởi nội dung sinh hoạt chung chung, không gắn với việc lãnh đạo giải quyết các vấn đề gần gũi với đời sống, với nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội; nghị quyết các kỳ sinh hoạt giống nhau… Khắc phục điều đó, Huyện uỷ Than Uyên chỉ đạo các đảng ủy xã giúp xây dựng nội dung sinh hoạt ở chi bộ, tổ đảng một cách thiết thực, cụ thể. Trong sinh hoạt, tập trung bàn những vấn đề có ảnh hưởng đến đời sống hằng ngày của nhân dân. Tránh cầu kỳ, hình thức, không sát với điều kiện của thôn, bản mình. Điều này có tác dụng thu hút đảng viên tham gia sinh hoạt đảng, đóng góp ý kiến trong sinh hoạt chi bộ, từ đó nâng cao tinh thần trách nhiệm của mỗi đảng viên.

Phân công nhiệm vụ đảng viên, đảm bảo tất cả đảng viên đều được giao nhiệm vụ cụ thể, đặc biệt là những đảng viên là trưởng dòng họ, già làng. Bên cạnh nhiệm vụ theo chức năng, cán bộ, công chức xã cũng phải tham gia các phong trào, hoạt động của địa phương. Ở Than Uyên, đảng viên là cán bộ huyện và các ngành của huyện được phân công theo dõi, nắm bắt tình hình ở xã, cán bộ lãnh đạo xã nắm bản, nắm chi bộ, các ngành của xã nắm hộ hoặc nhóm hộ, đảng viên ở cơ sở giúp từng hộ gia đình. Huyện ủy Mường Nhé, Huyện ủy Bắc Hà… đề ra chủ trương và yêu cầu các chi, đảng bộ trực thuộc phân công công việc cụ thể cho từng đảng viên, quản lý, đánh giá phân loại đảng viên trên cơ sở mức độ hoàn thành công việc được giao. Ngoài việc tự phê bình và phê bình của từng đảng viên, các chi, đảng bộ thường xuyên lấy ý kiến đóng góp cho đảng viên của các già làng, trưởng bản, những người có uy tín…

Đẩy mạnh công tác phát triển đảng viên nhằm tạo nguồn lực mới cho Đảng. Nhiều nơi ở các tỉnh miền núi phía Bắc, nguồn phát triển đảng viên gặp khó khăn do trình độ học vấn của người xin vào Đảng. Trong khi đó, công tác phát triển đảng viên phải được thực hiện trên cơ sở coi trọng chất lượng, chú ý phát triển đảng viên là đoàn viên thanh niên; chú trọng đến những nơi còn ít hoặc chưa có đảng viên, đặc biệt quan tâm phát triển đảng viên ở vùng sâu, vùng xa, vùng sát biên, vùng có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Công tác phát triển đảng viên luôn được nhiều huyện ủy như Huyện ủy Mường Nhé coi trọng. Mỗi năm, Huyện ủy tổ chức mở 3 - 4 lớp bồi dưỡng nhận thức về Đảng cho quần chúng ưu tú. Bình quân mỗi năm, toàn huyện kết nạp được từ 50 đến 80 đảng viên. Sau 4 năm thành lập, huyện đã có thêm 12 bản có đảng viên, đưa tổng số đảng viên trong toàn Đảng bộ huyện tăng gấp đôi.

Thực hiện nghiêm túc công tác đánh giá chất lượng đảng viên. Hằng năm, các cấp ủy đã từng bước đánh giá đúng hơn chất lượng tổ chức cơ sở đảng và đảng viên theo hướng dẫn của Trung ương. Đây là khâu quan trọng của công tác xây dựng đảng, làm căn cứ đề ra chủ trương, giải pháp cụ thể, thiết thực nhằm củng cố, xây dựng, nâng cao sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và đảng viên đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn mới.

Làm tốt công tác nâng cao chất lượng đảng viên nông thôn gắn chặt với sự nghiệp phát triển kinh tế-xã hội đã góp phần quan trọng giúp các tổ chức đảng ở miền núi Tây Bắc nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu, lãnh đạo nhân dân các dân tộc trên địa bàn phát triển sản xuất, ổn định đời sống, từng bước đưa miền núi tiến kịp miền xuôi trên con đường CNH, HĐH đất nước.