Lâm Đồng là tỉnh miền núi, có diện tích khoảng 9.765km2, dân số 1.162.156 người (tính đến giữa năm 2005). Có thể nói Lâm Đồng là tỉnh có dân cư từ tất cả các tỉnh, thành trong cả nước hội tụ làm ăn sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 20,3% số dân toàn tỉnh. Mặt bằng dân trí của Lâm Đồng ở mức trung bình so với các tỉnh Tây Nguyên và ở mức thấp so với các tỉnh miền Đông Nam bộ. Với đồng bào dân tộc vùng sâu, vùng xa thì trình độ dân trí, kinh tế-xã hội còn rất thấp.

Ngay sau khi đất nước thống nhất, công tác đào tạo cán bộ nói chung và cán bộ người dân tộc thiểu số nói riêng ở Lâm Đồng được quan tâm, nhiều trường đào tạo cán bộ của tỉnh được thành lập: Trường Đảng tỉnh, Trường Hành chính tỉnh, Trường Công đoàn, Trường Đoàn Thanh niên v.v… Tuy nhiên do công tác quy hoạch, đào tạo và sử dụng cán bộ chưa được thiết lập một cách bài bản, đội ngũ cán bộ, giáo viên và cơ sở hạ tầng của hầu hết các trường còn hạn chế, việc đào tạo phân tán v.v… nên kết quả đào tạo tới đầu những năm 1990 còn rất khiêm tốn, tỷ lệ cán bộ chủ chốt ở cơ sở qua đào tạo rất thấp. Đến hết năm 1993, Trường Hành chính tỉnh đào tạo 3 khóa với khoảng 200 học viên, Trường Đảng tỉnh đào tạo 7 khóa với  476 học viên. Từ sau năm 1993, với việc hợp nhất các trường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của tỉnh thành Trường Chính trị đã từng bước tạo ra nhiều ưu thế mới: Tập trung đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất, kinh phí và đặc biệt là định hướng, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ. Từ năm 1994 đến năm 2005, Trường đã đào tạo 61 lớp, trong đó có 3 lớp trung cấp hành chính với 202 học viên, 41 lớp trung cấp lý luận chính trị cho 2.162 học viên; 7 lớp trung học chuyên nghiệp cho 633 học viên; phối hợp đào tạo 10 lớp đại học và cao cấp lý luận chính trị với 936 học viên.

Đào tạo đội ngũ cán bộ cơ sở người dân tộc thiểu số là nhiệm vụ hết sức quan trọng. Đội ngũ này đóng vai trò quyết định trong việc lãnh đạo, quản lý, vận động đồng bào các dân tộc lao động sản xuất, tổ chức đời sống xã hội, thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước ở địa phương. Tuy nhiên, khi tổ chức đào tạo cán bộ dân tộc thiểu số, Nhà trường gặp rất nhiều khó khăn, nhất là học vấn của học viên nói chung còn rất thấp; tập quán, thói quen sinh hoạt của người dân tộc thiểu số khó thích nghi với việc học tập, rèn luyện tập trung trong thời gian dài; đời sống kinh tế gia đình học viên thường rất khó khăn mà bản thân học viên là lao động chính trong gia đình nên họ khó yên tâm học tập. Khắc phục khó khăn trên, Nhà trường đã tìm nhiều giải pháp tổ chức đào tạo nhằm nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ là người dân tộc thiểu số:

Sắp xếp cán bộ người dân tộc thiểu số đã tốt nghiệp THPT và tương đương vào các lớp học chung với cán bộ người Kinh, cử học viên người Kinh giúp đỡ thêm cán bộ người dân tộc trong quá trình học tập, đồng thời quan tâm giải quyết một số chế độ, chính sách cho phù hợp. Hiện nay, số học viên là người dân tộc thiểu số tại các lớp đào tạo chính quy và tại chức do Trường Chính trị tỉnh Lâm Đồng tổ chức chiếm từ 5 đến 20%.

Tổ chức đào tạo các lớp trung cấp lý luận chính trị dành riêng cho học viên là người dân tộc thiểu số, gồm cả cán bộ đương chức và cán bộ dự nguồn ở các xã vùng sâu, vùng xa. Đối với các lớp học này, Nhà trường thay đổi quy trình đào tạo cả về thời gian và chương trình giảng dạy, thực hiện chế độ ưu đãi đối với học viên. Thời gian đào tạo mỗi khóa là 20 tháng, tăng thêm 5 tháng so với quy chế. Thời gian tăng thêm được thực hiện ở các khâu lên lớp và thảo luận. Trong hầu hết các khâu của quy trình đào tạo (lên lớp, hướng dẫn thảo luận, thi, kiểm tra) đều phải áp dụng phương pháp đặc thù nhằm đảm bảo cho học viên tiếp thu được kiến thức theo mục tiêu đào tạo.

Ngoài chế độ chung của Nhà nước dành cho cán bộ cơ sở được cử đi đào tạo, mỗi học viên được cấp thêm sinh hoạt phí ở mức 7.000 đồng/ngày đối với nam và 9.000 đồng/ngày đối với nữ, được cấp toàn bộ tài liệu học tập, văn phòng phẩm. Mỗi khóa, học viên được cấp hai bộ quần áo, được đi tham quan, nghiên cứu thực tế ở Thủ đô Hà Nội và một số tỉnh phía Bắc. Mỗi chuyến đi thực tế, Nhà trường đều phối hợp với Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức các buổi gặp gỡ, trao đổi giữa ủy ban Dân tộc miền núi với học viên. Những chuyến đi thực tế như vậy tạo ấn tượng sâu sắc, tốt đẹp và giúp nâng cao nhận thức và tầm nhìn cho học viên.

Từ năm 1998 đến năm 2004, Trường đã mở ba lớp đào tạo trung cấp lý luận chính trị dành riêng cho cán bộ là người dân tộc thiểu số với số học viên lần lượt là: 28, 21 và 40 người. Hầu hết số học viên sau khi được đào tạo đều đang tham gia công tác và phát huy tác dụng tốt tại địa phương.

Nhà trường hiện đang tiếp tục đào tạo khóa thứ tư, nhưng có điều chỉnh về đối tượng, chương trình và thời gian học tập. Tham gia khóa học là cán bộ đã tốt nghiệp phổ thông cơ sở. Trong quá trình đào tạo, những học viên này được tổ chức học xen kẽ chương trình trung cấp lý luận chính trị và chương trình trung học bổ túc văn hóa trong thời gian khoảng 30 tháng. Khi tốt nghiệp, học viên sẽ đạt trình độ trung cấp lý luận chính trị và trung học bổ túc văn hóa. Đây là bước quan trọng để chuẩn hóa cán bộ là người dân tộc thiểu số ở cơ sở.

Năm 2006, Nhà trường tiếp tục mở khóa thứ năm đào tạo trung cấp lý luận chính trị dành riêng cho cán bộ là người dân tộc thiểu số, khóa học này bao gồm các học viên đã tốt nghiệp THPT ở các trường dân tộc nội trú tỉnh. Thời gian, chương trình khóa học thực hiện theo quy chế chung của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh.

Trong hơn 10 năm, Trường Chính trị tỉnh Lâm Đồng đã đào tạo gần 500 học viên là người dân tộc thiểu số theo các chương trình trung cấp lý luận chính trị, trung cấp hành chính nhà nước và trung học chuyên nghiệp, trong đó có 4 lớp dành riêng cho cán bộ là người dân tộc thiểu số, góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thuộc hệ thống chính trị ở cơ sở vùng đồng bào dân tộc, ổn định và giữ vững an ninh chính trị ở Tây Nguyên nói chung, Lâm Đồng nói riêng.

Từ thực tế, chúng tôi rút ra một số kinh nghiệm sau:

1. Cần có hệ thống giải pháp thiết thực phù hợp tình hình cụ thể từng thời gian, từng nơi.

2. Phải có sự lãnh đạo, chỉ đạo chặt chẽ của Tỉnh ủy, UBND tỉnh và sự phối hợp, ủng hộ của các sở, ban, ngành liên quan, nhất là khi vận dụng chế độ, chính sách cho học viên.

3. Tổ chức các lớp đào tạo dành riêng cho cán bộ là người dân tộc thiểu số, phù hợp với đặc điểm cán bộ. Sau mỗi lớp học cần rút kinh nghiệm về cách thức tổ chức, nội dung chương trình, thời gian đào tạo để lớp học tiếp theo đạt kết quả tốt hơn.

4. Kết hợp học tập và rèn luyện, lưu ý đặc điểm tập quán, trình độ học vấn để có sự quan tâm cần thiết đối với học viên, thông qua đó nâng tầm nhận thức, tránh tình trạng tự ty, ỷ lại của học viên.

5. Kiên trì, công phu, đặc biệt là trong khâu truyền đạt nội dung, hướng dẫn thảo luận; kết hợp học trong lớp và tham quan các mô hình kinh tế, văn hóa-xã hội ở địa phương. Có chế độ đãi ngộ thỏa đáng, quan tâm đến điều kiện sinh hoạt vật chất cũng như tinh thần của học viên.

6. Bố trí đội ngũ cán bộ, giáo viên có trình độ chuyên môn, kiến thức thực tiễn, có sự hiểu biết về văn hóa, phong tục tập quán vùng đồng bào dân tộc, đặc biệt là có ý thức, tình cảm cách mạng cao.

7. Cần có một chương trình dành riêng với tiêu chuẩn và quy chế văn bằng phù hợp với đối tượng học viên là người dân tộc thiểu số trong cả nước.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng”(1). Vì vậy, để nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ chủ chốt ở cơ sở nói chung, cán bộ là người dân tộc thiểu số nói riêng ở mỗi địa phương, phải tùy vào đặc điểm tình hình về cơ cấu dân cư và thành phần dân tộc để có chủ trương và giải pháp hợp lý trong công tác đào tạo cán bộ n

____

(1) Hồ Chí Minh toàn tập, NXBCTQG, H.1995, tập 5, tr.269.