Trong lịch sử xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã giáo dục và rèn luyện được lớp lớp các thế hệ tướng lĩnh, sĩ quan tài, đức, trung với nước, hiếu với dân, là lực lượng nòng cốt tạo nên sức mạnh bách chiến, bách thắng của quân đội. Đó cũng là thành quả của công tác đảng, công tác chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam, trong đó có phần đóng góp tích cực của cơ quan tham mưu chiến lược về xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội: Cục Cán bộ Tổng cục Chính trị (TCCT).

Ghi nhận thành tích đạt được trong những năm qua, nhân kỷ niệm 59 năm Ngày truyền thống Ngành Công tác cán bộ Quân đội (28-2-1947 - 28-2-2006), Đảng và Nhà nước trao tặng Cục Cán bộ, TCCT danh hiệu cao quý: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ảnh: Minh Tuấn

59 năm qua, từ phòng Cán bộ thuộc Chính trị Cục trong Quân sự uỷ viên hội được thành lập tại chiến khu Việt Bắc năm xưa, đến Cục Cán bộ TCCT ngày nay, tập thể cán bộ, nhân viên Cục Cán bộ là những người tận tụy, công tâm được chọn lựa từ các quân, binh chủng, từ nhiều đơn vị đã luôn bám sát nhịp sống, chiến đấu, lao động, huấn luyện, học tập... của bộ đội để nghiên cứu, tham mưu, đề xuất và hướng dẫn xây dựng đội ngũ cán bộ trong Quân đội ta.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”. Công tác cán bộ là công tác quản lý và xây dựng con người. Vì vậy, việc chuẩn bị đội ngũ cán bộ và từng người cán bộ phải rất công phu. Để có cán bộ đáp ứng được nhiệm vụ thì phải cần thời gian chuẩn bị từ năm, bảy năm, thậm chí hàng chục năm trước. Nếu không có tầm nhìn xa, đón trước và có tính dự báo thì không thể tham mưu đúng và trúng cho chiến lược xây dựng đội ngũ cán bộ quân đội. Yếu tố quan trọng hàng đầu của công tác cán bộ là phải sâu sát thực tiễn, hiểu đúng tình hình và hoàn cảnh cụ thể của đất nước, nhiệm vụ của cách mạng và Quân đội trong từng giai đoạn cụ thể; nắm vững đường lối và nhiệm vụ quân sự - quốc phòng của Đảng, tư duy chiến lược quân sự của Quân uỷ Trung ương, hiểu rõ yêu cầu nhiệm vụ của từng đơn vị, từng quân, binh chủng... để chủ động chuẩn bị cán bộ. Vì vậy, cần nắm chắc số lượng, chất lượng cán bộ, cơ cấu đội ngũ, điểm mạnh, điểm yếu của đội ngũ cán bộ và từng cán bộ - trước hết là đội ngũ cán bộ chủ trì cấp chiến dịch, chiến lược. Kinh nghiệm những năm qua cho thấy, người làm công tác cán bộ vừa phải nắm chắc quan điểm, đường lối, chính sách về công tác cán bộ, vừa phải tăng cường tính thực tiễn. Có sâu sát thực tế mới có điều kiện xem xét tình hình, địa bàn huấn luyện, chiến đấu của đơn vị để có cơ sở đề nghị, bổ sung điều chỉnh đội ngũ cán bộ được kịp thời. Thiếu sâu sát cơ sở và thực tiễn cuộc sống, chiến đấu, công tác của bộ đội thì không nâng cao được năng lực chuyên môn, dễ mắc bệnh quan liêu, giấy tờ, không đáp ứng kịp thời yêu cầu của công tác cán bộ.

Ở thời kỳ đầu xây dựng Quân đội và trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp cũng như những ngày đầu hoà bình trên miền Bắc XHCN, đội ngũ cán bộ được định hướng tạo nguồn từ những người được giác ngộ và trưởng thành trong Cách mạng Tháng Tám, những chiến sĩ Vệ quốc đoàn, những cán bộ xuất thân từ công nông được tôi luyện qua chiến đấu. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, việc định hướng chọn nguồn cán bộ “chủ yếu từ chiến đấu, từ chiến trường, tại chỗ, trong ngành. Từng bước rút những cán bộ, chiến sĩ đã chiến đấu ra đào tạo thành cán bộ, cũng như bồi dưỡng lên phụ trách những cương vị cao hơn” (Nghị quyết của Thường trực Quân uỷ Trung ương tháng 7-1967). Cục Cán bộ đã phái nhiều lượt cán bộ, sĩ quan của Cục đến các mặt trận; rút kinh nghiệm về chuẩn bị cán bộ trong những năm 1968, 1972; nghiên cứu, đề xuất chuẩn bị đội ngũ cán bộ cho giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Vào những năm 1973, 1974, hàng chục nghìn cán bộ, chiến sĩ từ khắp các chiến trường đã được rút về hậu cứ và một phần không nhỏ ra miền Bắc học tập. Đó là sự chuẩn bị rất chủ động và sáng suốt để không bị hẫng hụt cán bộ cho tổng tiến công và nổi dậy xuân 1975. Sau khi nước nhà thống nhất, chất lượng chiến đấu luôn được coi trọng, trong khi các nhà trường quân đội tập trung đào tạo và đào tạo lại những cán bộ, chiến sĩ vừa được tôi luyện, thử thách qua chiến tranh, đồng thời hướng ngay việc tạo nguồn cán bộ vào những thanh niên học sinh có phẩm chất, đạo đức và trình độ học vấn để đào tạo dài hạn thành những sĩ quan chỉ huy, chuyên môn kỹ thuật... Đến nay, nguồn cơ bản vào đội ngũ sĩ quan chủ yếu từ các trường đại học của Quân đội và một phần tuyển chọn từ những sinh viên tốt nghiệp đại học ngoài Quân đội. Để lựa chọn nguồn kế tiếp cán bộ chủ trì các cấp trong xây dựng thời bình, Cục Cán bộ đã tham mưu cho TCCT và Thường vụ Đảng uỷ Quân sự Trung ương chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra việc xây dựng quy hoạch cán bộ chủ trì các cấp ngày càng có nền nếp tốt hơn, hiệu quả cao hơn. Đến nay, hầu hết việc bổ nhiệm cán bộ các cấp đều đúng theo quy hoạch, việc điều chỉnh bổ sung quy hoạch cán bộ chủ trì và điều hành thực hiện quy hoạch đã trở thành việc làm thường xuyên, nền nếp của các cấp uỷ trong Quân đội.

Trong các cuộc chiến tranh giải phóng và bảo vệ Tổ quốc, việc đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chủ yếu được thực hiện tại các đơn vị, phần lớn là các khoá học ngắn hạn, cấp trên bồi dưỡng cho cấp dưới. Xen giữa các chiến dịch, giữa các trận đánh là những đợt bồi dưỡng, huấn luyện cán bộ. Ngày nay, đào tạo, huấn luyện đã trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm để xây dựng đội ngũ sĩ quan thời bình. Cục Cán bộ đã nghiên cứu, đề xuất nhiều chủ trương mới: Nâng cao trình độ học vấn cho đội ngũ sĩ quan với nhiều loại hình, nhiều phương thức đào tạo, gắn quy hoạch với đào tạo và bố trí sử dụng ngày càng tốt hơn. Các hình thức tận dụng năng lực đào tạo của các trường ngoài Quân đội đáp để ứng yêu cầu về cán bộ chuyên môn nghiệp vụ cho Quân đội luôn được đẩy mạnh. Trong điều kiện đào tạo cán bộ ở nước ngoài không còn sự chi viện, giúp đỡ như trước đây, chúng ta đã tìm cách tháo gỡ để đào tạo được ở các trình độ, các chuyên ngành mà hiện tại và tương lai đang cần với nhiều hình thức, biện pháp, nguồn lực khác nhau. Xây dựng đội ngũ sĩ quan dự bị trong điều kiện lực lượng bổ sung mới không phải từ những sĩ quan thường trực giải ngũ, Cục Cán bộ đã nghiên cứu đề xuất các biện pháp hợp lý để đào tạo, giải quyết cán bộ tại chỗ cho vùng sâu, vùng xa, cán bộ các dân tộc thiểu số, từng bước làm chuyển dịch hợp lý cơ cấu đội ngũ cán bộ, tạo sức mạnh tiềm tàng mới cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Để bố trí, sử dụng tốt cán bộ, phải quản lý, đánh giá đúng cán bộ. Muốn quản lý, đánh giá đúng cần sâu sát đơn vị, nắm vững nhiệm vụ của mỗi đơn vị, hiểu sự tác động nhiều mặt vào từng cán bộ trong mỗi giai đoạn. Trong các cuộc kháng chiến, trợ lý và cán bộ các cấp của Cục Cán bộ đã có mặt ở khắp các chiến trường, sát cánh cùng bộ đội ở nhiều mặt trận, nhiều chiến dịch để tham mưu cho Chủ nhiệm TCCT và giúp Thường vụ Quân uỷ Trung ương quản lý, đánh giá đúng cán bộ chủ trì cấp chiến dịch, chiến lược và phát hiện nguồn cán bộ. Quản lý, đánh giá cán bộ đã khó nhưng khó hơn là nghiên cứu đề xuất, bố trí, sắp xếp để trong mỗi bộ tư lệnh, mỗi bộ chỉ huy đều có những “kíp” cán bộ đồng bộ; ưu điểm, mặt mạnh của cán bộ này có thể bù đắp hoặc làm hạn chế nhược điểm, mặt yếu của cán bộ khác... Điều đó đòi hỏi sự công tâm, trăn trở hằng ngày, biết cầu thị, lắng nghe và rất cần bản lĩnh của người làm công tác cán bộ. Thực hiện Nghị quyết 11 của Bộ Chính trị Trung ương Đảng khoá IX về luân chuyển cán bộ, do yêu cầu  và nhiệm vụ của Quân đội, yêu cầu đào luyện cán bộ cao cấp mà việc luân chuyển cán bộ chủ trì các cấp trong Quân đội đã được chủ động tiến hành, có hiệu quả thiết thực từ nhiều năm nay. Thời gian tới, công tác này tiếp tục đòi hỏi tầm nhìn xa và sự chuẩn bị chu đáo, tạo chuyển biến tích cực trong việc xây dựng nguồn cơ bản và đào luyện nhân tài.

Chính sách cán bộ luôn gắn với đời sống thực tiễn của sĩ quan quân đội. Vì vậy những người làm công tác cán bộ các cấp luôn trăn trở: Làm thế nào để có chính sách sử dụng, chính sách đãi ngộ hợp lý cho đội ngũ sĩ quan, nhằm giữ gìn và thu hút được cán bộ? Cục Cán bộ đã cùng với Cục Chính sách và các cơ quan chức năng đề xuất và hoàn thiện dần hệ thống chế độ, chính sách phù hợp với loại hình lao động đặc thù của cán bộ, sĩ quan quân đội. Thông qua tiền lương, các loại phụ cấp, chế độ nghỉ dưỡng, chế độ chăm sóc sức khoẻ và khám chữa bệnh, giải quyết nhà ở, đất ở, giải quyết chính sách cho những trường hợp tồn đọng sau chiến tranh, chăm sóc hậu phương gia đình cán bộ... Việc nghiên cứu đề xuất và hướng dẫn tổ chức thực hiện tốt chính sách cán bộ đã tạo động lực cho sĩ quan phấn đấu rèn luyện và trưởng thành. Nhờ có chính sách hợp lý, kết hợp công tác tư tưởng với công tác tổ chức nên ngay cả khi Quân đội ta giảm lượng sĩ quan vẫn giữ được sự ổn định về tư tưởng và chất lượng đội ngũ cán bộ.

Kinh nghiệm thành công của Cục Cán bộ TCCT qua 59 năm phấn đấu là: Bám sát thực tiễn, bám sát yêu cầu của cách mạng, của Quân đội để chuẩn bị đội ngũ cán bộ từ xa; đào tạo gắn với sử dụng, kết hợp nhiều hình thức đào tạo, đào tạo theo chức vụ nào, cho binh chủng nào sử dụng vào chức vụ ấy, cho binh chủng ấy; quan tâm xây dựng, thực hiện cả quy chế và quy trình trong công tác cán bộ; luôn giữ vững nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ…

Hiểu rõ tầm quan trọng của công tác cán bộ, phát huy thành tích đã đạt được, những người làm công tác tổ chức - cán bộ quân đội nói chung và Cục Cán bộ TCCT nói riêng đang không ngừng rèn luyện, chăm lo tu dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng và năng lực trình độ công tác; tận tụy, công tâm; sâu sát hơn nữa tới từng đơn vị, từng con người; vượt lên chính mình để có tầm nhìn xa hơn, rộng hơn; phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ tham mưu chiến lược về công tác cán bộ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới của Quân đội.