Ngày 8-5-2009, tại Thụy Sỹ, lần đầu tiên Việt Nam báo cáo tình hình thực hiện quyền con người ở Việt Nam trước đầy đủ 192 thành viên Hội đồng nhân quyền của Liên hợp quốc.

Bản báo cáo đã thu hút sự chú ý của các thành viên Hội đồng nhân quyền không chỉ bởi đây là lần đầu tiên Việt Nam báo cáo chính thức với nội dung toàn diện mà còn bởi nhiều quốc gia vì nhiều lý do khác nhau chưa hiểu hoặc cố ý không hiểu thực chất quyền con người ở Việt Nam.

Bản báo cáo đã toát lên tinh thần bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, trong đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do”. Những quyền cơ bản đó được thể hiện cụ thể, thiết thực trong suốt quá trình Đảng lãnh đạo Nhà nước phấn đấu “cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành”. ý nguyện của Người cũng chính là khát vọng của nhân dân Việt Nam, thể hiện những giá trị cơ bản về quyền con người, là mục đích, tôn chỉ hoạt động xuyên suốt của từng tổ chức đảng và mỗi cán bộ, đảng viên. Dân tộc Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng, không phân biệt già trẻ, gái trai, dân tộc, tôn giáo đã đoàn kết một lòng, vượt qua mọi thử thách, gian khổ, hy sinh để giành và giữ các quyền cơ bản, tự quyết định vận mệnh của mình trên đất nước Việt Nam hoà bình, độc lập.

Bằng việc công bố bản báo cáo chính thức trước diễn đàn quốc tế, Đảng và Nhà nước Việt Nam không chỉ khẳng định tôn trọng và bảo vệ quyền con người mà còn bảo đảm thực hiện quyền con người trên thực tế, thông qua việc xây dựng và không ngừng củng cố nhà nước pháp quyền, hoàn thiện hệ thống pháp luật và thực thi các biện pháp nhằm phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội, để mọi người dân có cuộc sống ngày càng đầy đủ về vật chất, phong phú về tinh thần; xây dựng một xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, mà ở đó người dân được thụ hưởng các quyền tự do cơ bản. Bên cạnh các quyền dân sự, chính trị được đặt lên hàng đầu, các quyền kinh tế, văn hoá, xã hội luôn được chú trọng thực thi thông qua hàng loạt chính sách tích cực và hiệu quả của Nhà nước Việt Nam, thể hiện ở những thành tựu lớn trong y tế, giáo dục, văn hoá, đặc biệt là thành tựu trong lĩnh vực xoá đói, giảm nghèo, được cộng đồng quốc tế công nhận rộng rãi. Những thành tựu trong công cuộc bảo vệ và phát triển quyền con người ở Việt Nam là kết quả của sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa bản chất ưu việt, tiến bộ của chế độ XHCN với truyền thống nhân đạo, nhân văn của dân tộc Việt Nam, giữa đường lối, chính sách nhất quán của Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn coi con người là trung tâm trong sự phát triển đất nước với việc thực hiện nghiêm túc các chuẩn mực và nghĩa vụ được quy định trong các Công ước quốc tế về quyền con người mà Việt Nam tham gia. Do khác biệt về hoàn cảnh lịch sử, chế độ chính trị, trình độ phát triển… nên cách tiếp cận về quyền con người của mỗi quốc gia có thể khác nhau. Đảng và Nhà nước Việt Nam tăng cường hợp tác quốc tế trên cơ sở đối thoại bình đẳng, xây dựng, tôn trọng, hiểu biết lẫn nhau, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau vì mục tiêu bảo vệ và phát triển quyền con người.

Tuy nhiên, với việc công bố bản báo cáo, Đảng và Nhà nước Việt Nam cũng công khai thừa nhận những hạn chế, khó khăn, bất cập trong thực hiện quyền con người ở Việt Nam trên đường phát triển. Đồng thời khẳng định những hạn chế, bất cập sẽ dần được khắc phục với tư duy đổi mới, nhìn thẳng vào sự thật, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh bắt đầu từ mỗi tổ chức cơ sở đảng và mỗi cán bộ, đảng viên.