Theo con số thống kê, riêng ở TP. Hồ Chí Minh, từ giữa năm 2003 đến nay có gần 6.500 cán bộ, công chức xin nghỉ việc, chuyển công tác đi nơi khác hoặc ra làm trong khu vực tư nhân. Tương tự, ở một số tỉnh, thành phố khác trong cả nước, hiện tượng này đang có chiều hướng gia tăng. Về góc độ xã hội, có thể xem đây là chuyện bình thường. Cuộc sống hiện đại không chỉ có duy nhất một con đường là trở thành cán bộ của Đảng, của Chính phủ mới có thể cống hiến, phát triển, phục vụ nhân dân, phục vụ đất nước. Thậm chí, nếu những cán bộ, công chức năng lực yếu, không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ xin nghỉ việc còn là tín hiệu đáng mừng, giúp tinh giản biên chế, nâng cao hiệu quả công việc. Tuy nhiên, theo thống kê của các ngành chức năng, đa số cán bộ, công chức xin nghỉ việc là những người có trình độ, được đào tạo cơ bản; có cán bộ, đảng viên giữ cương vị lãnh đạo, quản lý của sở, ngành ở địa phương, có công chức trẻ trong diện quy hoạch… Về góc độ công tác cán bộ thì đây là hiện tượng không bình thường. Trước mắt thiếu người làm việc. Nếu không khắc phục được, về lâu dài sẽ thiếu những cán bộ giỏi ở các cấp, nhất là ảnh hưởng trực tiếp đến cấp hoạch định đường lối, chính sách ở tầm vĩ mô, chiến lược phát triển đất nước đúng định hướng XHCN. Đã có nhiều cách lý giải cho hiện tượng này: Vì lý do kinh tế, tiền lương không đủ đáp ứng những nhu cầu tối thiểu của bản thân và gia đình; vì không có điều kiện phát huy kiến thức đã được trang bị; vì chưa được trọng dụng, môi trường công tác thiếu bình đẳng và sự cạnh tranh lành mạnh, vì mâu thuẫn với lãnh đạo v.v… Tựu trung, vì động lực đối với cán bộ, công chức ở các cơ quan của Đảng, của Nhà nước không đủ lớn để tiếp tục gắn bó với cơ quan, đơn vị.

Trên bình diện vĩ mô, để tạo ra động lực ấy, điều kiện tiên quyết là cần có hệ thống chính sách cán bộ phù hợp, từ đánh giá, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển, bố trí, sử dụng đến chính sách đảm bảo lợi ích vật chất và động viên tinh thần. Khó có thể đòi hỏi cán bộ yên tâm công tác, trong sạch, mẫn cán hết lòng vì công việc với đồng lương không đáp ứng những nhu cầu tối thiểu của bản thân và gia đình.  Khó có thể phát triển tài năng nếu kiến thức được trang bị không có cơ hội được ứng dụng, cọ sát trên thực tiễn. Khó có thể động viên nhân tài tận tuỵ, trung thành nếu họ không được trọng dụng, tạo cơ hội trong một môi trường bình đẳng và cạnh tranh lành mạnh…

Trong phạm vi từng cơ quan đơn vị, không thể phủ nhận vai trò của người đứng đầu có ý nghĩa quan trọng đối với chuyện “đi, ở” của cán bộ. Những ngày đầu xây dựng nước Việt Nam độc lập, nghe theo lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhiều trí thức tài năng, văn nhân, chí sĩ yêu nước đã từ bỏ cuộc sống sung túc, một lòng một dạ đi theo cách mạng, dù biết sẽ phải trải qua muôn vàn khó khăn, gian khổ. Có được điều đó là vì, trong vai trò là một người đứng đầu, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có uy tín quy tụ được người tài giỏi, khơi gợi trong họ niềm tin và động viên họ phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân, phục vụ lợi ích của quốc dân đồng bào. Đó là động lực giúp họ phấn đấu trở thành cán bộ của Đảng, của Chính phủ, thực sự là công bộc của nhân dân. Có một nhân tố tác động sâu xa đến quá trình tạo nên động lực để cán bộ, công chức gắn bó, cống hiến lâu dài là vai trò của các tổ chức đảng trong các cơ quan, đơn vị hành chính, sự nghiệp của Đảng và Nhà nước. Đó là khi các chi bộ ở đây thật sự phát huy vai trò hạt nhân chính trị ở cơ sở, nắm bắt đầy đủ tâm tư nguyện vọng, có biện pháp thích hợp khích lệ, động viên mỗi cán bộ, đảng viên và công chức của đơn vị, chủ động tạo môi trường làm việc dân chủ, kỷ cương, sáng tạo, ấm áp tình đồng chí.

Các cơ quan của Đảng, Nhà nước cấp Trung ương là nơi đề ra đường lối, chủ trương, chính sách phát triển kinh tế - xã hội đất nước ở tầm vĩ mô, các cấp địa phương là nơi trực tiếp triển khai thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách đó, là nơi quyền lực của nhân dân được thể hiện, là nơi thể hiện sự ưu việt của chế độ ta. Hệ thống tổ chức các cơ quan  tinh gọn, hội tụ ở đó những con người thực sự tài năng và tâm huyết, gương mẫu sẽ là nơi tạo động lực thu hút, giữ chân những cán bộ, đảng viên tài năng hết lòng phụng sự Đảng, Tổ quốc và nhân dân.