Thời gian gần đây, hiện tượng học sinh bỏ học đồng loạt xảy ra khá phổ biến. Kết thúc học kỳ I năm học 2007-2008, cả nước có hơn 119 nghìn học sinh bỏ học. Đây thực sự là thách thức đối với một quốc gia đang dày công xây dựng xã hội học tập, coi giáo dục là quốc sách hàng đầu, là chiến lược góp phần tạo nên sức mạnh bước qua cánh cửa hội nhập.

Ngành giáo dục và công luận đã phân tích, chỉ ra nhiều nguyên nhân của tình trạng này: Điều kiện kinh tế khó khăn, nhiều nơi đội ngũ giáo viên thiếu và yếu, nội dung chương trình học nặng nề, không hợp lý, thiếu hấp dẫn v.v… Nhưng một nguyên nhân sâu xa ít được nhắc đến là trách nhiệm của các tổ chức cơ sở đảng - hạt nhân chính trị, lãnh đạo thực hiện đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước ở cơ sở.

Khi nói đến hạt nhân, ai cũng sẽ hình dung là vị trí trung tâm, nơi chỉ đạo mọi hoạt động xung quanh. Những nguyên nhân trên không thể không liên quan trực tiếp đến vai trò lãnh đạo của chi, đảng bộ cơ sở từ Bộ Giáo dục - Đào tạo đến các trường học, địa phương khi Đảng ta khẳng định là Đảng cầm quyền, mọi thành công, thất bại trong sự nghiệp xây dựng nước mạnh, dân giàu đều liên quan đến vai trò lãnh đạo của Đảng. Không thể là Đảng chung chung mà là từng đảng viên, từng chi bộ. Không thể coi là hoàn thành nhiệm vụ chính trị, nếu chi bộ đảng trong nhà trường không lãnh đạo đảm bảo yêu cầu dạy tốt và học tốt. Dù chỉ số ít học sinh của trường “ngồi nhầm lớp” bỏ học, một giáo viên của trường có hành vi gây tổn thương đến học trò, vẫn là cảnh báo về sự yếu kém của hạt nhân chính trị ở trường. Không thể coi là hoàn thành nhiệm vụ chính trị, nếu chi bộ ở những thôn, bản, vùng, khu dân cư không liên hệ mật thiết với nhân dân, không kịp thời chăm lo đời sống vật chất, tinh thần và bảo vệ lợi ích chính đáng của nhân dân, trong đó có quyền lợi của trẻ em là được đến trường. Là hạt nhân chính trị ở cơ sở, mỗi tổ chức đảng là trung tâm đoàn kết, tập hợp mọi lực lượng đồng tâm cùng chính quyền và các đoàn thể chính trị - xã hội chung tay vì thế hệ trẻ. Khi chi bộ nhà trường không nắm chắc được hoàn cảnh sống của thầy và trò, chi bộ khu dân cư không am hiểu điều kiện sống của mỗi gia đình có con em đi học hay bỏ học, vai trò hạt nhân chính trị cũng trở nên mờ nhạt.

Đảng viên trong từng cụm dân cư phải trở thành nòng cốt tích cực làm chủ công vận động, thuyết phục người thân, gia đình đảm bảo thời gian và điều kiện cho trẻ em theo học. Đảng viên - giáo viên, không chỉ đóng vai trò người thầy, còn là người cha, người mẹ, người bạn, tạo niềm vui, tin tưởng, động viên trẻ tới lớp. Nỗ lực của mỗi đảng viên sẽ là điều kiện và động lực tạo nên sức mạnh của chi bộ. Hằng năm, các chỉ tiêu, con số phản ánh tình hình trẻ em ở độ tuổi đến trường cần phải được cụ thể hoá trong đánh giá chất lượng tổ chức cơ sở đảng và đảng viên.

Học sinh bỏ học hàng loạt không chỉ gây thất thoát hữu hình về thời gian, tiền bạc, công sức đã đầu tư để dạy và  học, về chi phí đào tạo, mà còn giảm niềm tin của nhân dân đối với nhà trường, về chất lượng giáo dục. Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người - lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn còn nguyên giá trị. Để “dân tộc Việt Nam vẻ vang sánh vai với các cường quốc năm châu” như tâm nguyện của Bác, hạt nhân chính trị ở cơ sở phải tạo được sự đồng tâm của cả hệ thống chính trị, động viên được sự nỗ lực của mỗi gia đình, phát huy được truyền thống hiếu học của nhân dân để hạn chế tiến tới chấm dứt hiện tượng trẻ em bỏ học.