Như bài trước đã trình bày, thời gian giãn cách giữa đại hội các cấp của Đảng với bầu cử chính quyền - để cho gọn ta ký hiệu là T- bao gồm:

- Thời gian tiến hành đại hội từ cấp cơ sở đến Đại hội toàn quốc của Đảng, ký hiệu là T1.

- Thời gian giãn cách từ Đại hội toàn quốc của Đảng đến thời điểm bầu cử Quốc hội và HĐND các cấp (cộng thêm thời gian từ lúc bầu cử đến tổ chức phiên họp đầu tiên của Quốc hội và HĐND), ký hiệu là T2.

Như vậy đối với cấp cơ sở thời gian giãn cách là T=T1+T2; đối với cấp trung ương, thời gian giãn cách là T=T2(1).

Trong dịp đại hội vừa qua, với tinh thần chỉ đạo khá khẩn trương, thời gian T1 khoảng 12 tháng (không kể thời gian chuẩn bị trước đó), thời gian T2 là trên 12 tháng; do đó thời gian T đối với cơ sở là hai năm, đối với trung ương là trên một năm. Nói cách khác, ở cơ sở sau đại hội đảng hai năm mới kiện toàn xong bộ máy chính quyền (dù rằng cũng đã thực hiện việc sắp xếp một bộ phận sau đại hội đảng); ở trung ương nhanh nhất cũng phải một năm. Nếu tính đến cả hệ thống chính trị, tức là việc kiện toàn tổ chức các đoàn thể thì thời gian này còn dài hơn. Người ta nói “chưa xong đại hội này đã nối đại hội kia” là vì vậy.

Để rút ngắn thời gian T cần tìm cách rút ngắn cả thời gian T1 và T2.

Một là, rút ngắn thời gian T1. Cần phấn đấu rút ngắn hơn nữa, còn khoảng 6 tháng. Một số biện pháp là:

1. Điều chỉnh thời điểm tiến hành đại hội các cấp của Đảng nhiệm kỳ mới để thực hiện thống nhất thời điểm đại hội mỗi cấp tiến tới Đại hội lần thứ XI của Đảng. Lấy tổ chức cơ sở đảng làm ví dụ. Hiện nay, tuy nhiệm kỳ đại hội của phần lớn các loại hình tổ chức cơ sở đảng đã được quy định thống nhất là 5 năm, giống như các cấp trên cơ sở nhưng thời điểm tiến hành đại hội cơ sở lại so le, có khi cách nhau khá xa. Từ nay đến Đại hội XI, cần điều chỉnh thời gian đại hội đối với những tổ chức cơ sở đảng bị “lệch pha” về thời điểm. Riêng đối với những tổ chức cơ sở đảng mới thành lập thì cùng với việc tiến hành đại hội như quy định hiện hành, nhưng bổ sung thêm một điểm: Đại hội tiếp theo sẽ phải tổ chức trùng với thời điểm đại hội của các cơ sở tiến tới đại hội toàn quốc, dù thời gian chưa đủ một nhiệm kỳ 5 năm (có thể chỉ được hai hoặc ba năm.

2. Rút ngắn thời gian tổng quát cần tiến hành đại hội đối với mỗi cấp, trước hết đối với cơ sở. Khác với các tổ chức đảng cấp trên, việc tổ chức họp thường kỳ toàn thể đảng viên ở tổ chức cơ sở (hoặc đại biểu, hoặc phân cụm đối với một số tổ chức cơ sở có quá đông đảng viên), đã được Điều lệ Đảng quy định, nói chung việc tổ chức cũng không có gì khó khăn, phức tạp, nên có thể chuyển một số nội dung hiện vẫn đang thực hiện ở đại hội sang các kỳ họp toàn đảng bộ thường kỳ. Cũng có ý kiến đề nghị nghiên cứu kỹ hơn phương án thực hiện đại hội hai vòng ở cơ sở, trong đó, vòng 1 tham gia ý kiến xây dựng văn kiện và bầu đại biểu đi dự đại hội cấp trên, vòng 2 tiến hành quán triệt nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng, phương hướng nhiệm vụ của cơ sở, bầu ban lãnh đạo mới. Làm như vậy thì có thể gắn việc quán triệt Nghị quyết Đại hội toàn quốc của Đảng với xây dựng phương hướng, nhiệm vụ, kết hợp chặt chẽ hơn việc bầu cấp uỷ với công tác chuẩn bị nhân sự chính quyền và đoàn thể ở cơ sở. Việc tổ chức hai vòng đại hội với tổng thời gian như một vòng hoặc hơn chút ít, sự tốn kém có thể hơn, nhưng không lớn.

3. Rút ngắn thời gian các đảng bộ trong cùng một cấp chờ đợi nhau đại hội xong. Rất hay xảy ra tình trạng thời gian này bị kéo dài một cách không hợp lý, do phần lớn tổ chức đảng tiến hành xong đại hội phải chờ đợi một số ít tổ chức  đại hội chậm (thường do những nguyên nhân chủ quan, đa số là nội bộ mất đoàn kết). Cần khắc phục tình trạng này, kiên quyết tổ chức đại hội đúng tiến độ quy định, khi số lượng đại biểu đã đảm bảo đúng Điều lệ Đảng. Tổ chức đảng cấp dưới chậm tiến hành đại hội, không cử được đại biểu theo thời gian quy định, đương nhiên mất quyền cử đại biểu.

Hai là, rút ngắn thời gian T2. Đây là một hướng còn nhiều “tiềm năng” khai thác. Có thể tính tới việc rút ngắn thời gian này xuống khoảng 3, 4 tháng; nghĩa là tổ chức bầu cử Quốc hội, HĐND các cấp khoảng 3,4 tháng sau Đại hội đại biểu toàn quốc của Đảng. So với cách làm hiện nay, tuy có vẻ quá khẩn trương, nhất là ở cấp trung ương, nhưng không phải không thực hiện được. Cần chú ý rằng thời gian kéo dài khoảng một năm như hiện nay, hoàn toàn không phải là thời gian vật chất cần thiết cho công tác chuẩn bị bầu cử Quốc hội, HĐND, kiện toàn các cơ quan nhà nước, mà chủ yếu là thời gian “chờ” các cơ quan nói trên kết thúc nhiệm kỳ theo luật định. Để giảm thời gian “chờ” thì cần điều chỉnh sao cho thời điểm Đại hội lần thứ XI của Đảng và thời điểm bầu cử Quốc hội khoá XIII và HĐND các cấp sát gần nhau. Về lý thuyết có ba phương án: 1- Điều chỉnh thời điểm Đại hội XI chậm hơn thời gian thông thường khoảng 9 tháng; 2- Điều chỉnh thời gian bầu cử Quốc hội khoá XIII và HĐND sớm lên khoảng 9 tháng; 3- Cùng điều chỉnh thời điểm Đại hội XI cũng như bầu cử Quốc hội khoá XIII và HĐND, sao cho đảm bảo thời gian giãn cách 3, 4 tháng nói trên. Cách làm là nên thực hiện sớm trong thời gian một nhiệm kỳ 5 năm tới, không nên “điều chỉnh dần” trong hai nhiệm kỳ. Khuôn khổ các luật có liên quan và Điều lệ Đảng hiện hành cho phép thực hiện các điều chỉnh đó.

Cũng cần tính đến thời điểm trong năm thuận lợi nhất để các khoá sau đều đặn tiến hành đại hội đảng và bầu cử Quốc hội và HĐND. Có ý kiến tính toán rằng, ở Việt Nam thời điểm thuận lợi hơn cả là đại hội đảng vào khoảng tháng 10, tháng 11; bầu cử Quốc hội, HĐND vào khoảng tháng 2 (sau Tết ta).

Nếu thực hiện được như trên thì thời gian T sẽ rút ngắn đáng kể, đối với cấp cơ sở khoảng 9, 10 tháng, đối với cấp trung ương khoảng 3,4 tháng. Sau này, khi công việc đã vào nền nếp có thể tính tới cả khả năng kỳ họp đầu tiên của Ban Chấp hành Trung ương do đại hội vừa bầu có hai phiên. Trong phiên đầu (tốt nhất diễn ra trước phiên họp bế mạc đại hội) bầu các chức danh trong Đảng; trong phiên sau, diễn ra ngay sau đại hội để cho ý kiến về phương hướng lãnh đạo bầu cử Quốc hội, HĐND các cấp, kiện toàn các cơ quan nhà nước, giới thiệu các chức danh theo quy định hiện hành.

Tinh thần này cũng có thể thực hiện để rút ngắn thời gian tương ứng đối với các đoàn thể, bằng những vận dụng thích hợp.

Việc rút ngắn thời gian nói trên không ảnh hưởng tới chất lượng đại hội các cấp và bầu cử chính quyền. Thực chất chỉ là việc cắt bớt những thời gian “thừa” trong các quá trình này. Nếu làm tốt thì chính việc cắt đi thời gian “thừa” này có thể cũng sẽ là một yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng và hiệu quả chung.

____

(1) Đối với các đoàn thể, có điểm khác. Cụ thể là khác với bầu cử chính quyền thực hiện đồng thời trong một thời điểm, đại hội đoàn thể các cấp tiến hành từ cấp cơ sở đến cấp Trung ương trong một khoảng thời gian, thời gian này ký hiệu là T3. Khi đó thời gian giãn cách đối với cấp cơ sở là T=T1+T2; đối với cấp Trung ương là T=T1+T3.