Mê Linh là một huyện của tỉnh Vĩnh Phúc, mới tái lập năm 2004. Nằm ở cửa ngõ Thủ đô Hà Nội, thuộc vành đai phát triển công nghiệp và đô thị vệ tinh của Hà Nội, đang trong quá trình công nghiệp hoá, đô thị hoá mạnh mẽ, huyện Mê Linh có nhiều tiềm năng phát triển, đồng thời phải đối mặt với nhiều thách thức. Gần 1/3 diện tích đất của huyện đã được quy hoạch để xây dựng khu công nghiệp và khu đô thị mới, hàng nghìn hộ nông dân bị thu hồi đất canh tác hoàn toàn hoặc một phần. Việc đền bù, giải phóng mặt bằng và tái định cư, tạo việc làm cho nông dân trở thành những vấn đề nóng bỏng.

Khi mới tái lập, cơ cấu kinh tế của huyện chủ yếu là nông nghiệp, tổng thu ngân sách chỉ có 100 tỉ đồng. Huyện có 17 xã, không có thị trấn, trung tâm hành chính huyện chưa được xây dựng, các cơ quan huyện phải hoạt động phân tán trong các cơ sở được thuê tạm thời. Xét tình hình cụ thể đội ngũ cán bộ huyện khi đó, tháng 7-2005, Tỉnh uỷ Vĩnh Phúc quyết định bố trí đồng chí Chủ tịch UBND huyện đồng thời đảm nhiệm Quyền Bí thư Huyện uỷ. Tại Đại hội Đảng bộ huyện (10-2005), đồng chí Quyền Bí thư Huyện uỷ được bầu làm Bí thư Huyện uỷ, nhưng vẫn giữ cương vị Chủ tịch UBND huyện. Đã có không ít ý kiến nghi ngại quyết định bố trí cán bộ này và cho rằng một cán bộ phải kiêm nhiệm hai chức vụ chủ chốt trong bối cảnh tình hình, nhiệm vụ của huyện quá phức tạp sẽ khó có thể hoàn thành nhiệm vụ.

Tuy nhiên, những kết quả đã đạt được của Đảng bộ và chính quyền huyện Mê Linh sau hơn một năm hoạt động đã cho thấy đây là một quyết định đúng. Hiện nay, các hoạt động ở huyện (công tác đảng, chính quyền, đoàn thể…) diễn ra bình thường, tình hình mọi mặt của huyện dần đi vào ổn định và phát triển. Đội ngũ cán bộ từ huyện đến cơ sở được kiện toàn. Các vụ việc tồn đọng dần được giải quyết. Công tác giải phóng mặt bằng cho các dự án thực hiện đúng tiến độ. Trên 300 dự án đã được cấp phép hoạt động, tạo nên một “đại công trường” xây dựng, sản xuất trên địa bàn huyện. Thu ngân sách năm 2005 của huyện đã tăng lên 300 tỉ đồng, dự kiến sẽ đạt 1.000 tỉ đồng vào năm 2010. Đời sống nhân dân trong huyện ngày càng được cải thiện. Đặc biệt, Huyện uỷ và UBND huyện hoạt động nhịp nhàng. Tập thể lãnh đạo của huyện đoàn kết, thống nhất.

Có nhiều yếu tố làm nên bước chuyển mình của huyện Mê Linh, trong đó có vai trò đồng chí Bí thư Huyện ủy kiêm Chủ tịch UBND huyện. Từ những tìm hiểu bước đầu, có thể rút ra một số nhận xét sau:

1. Chọn đúng cán bộ.

Thực tiễn ở huyện Mê Linh cho thấy rõ cái lợi của việc bố trí Bí thư kiêm Chủ tịch UBND huyện. Đó là sự thống nhất cao giữa chủ trương lãnh đạo của Đảng bộ với tổ chức thực hiện; chỉ đạo của Huyện uỷ đối với UBND nhanh chóng, thuận lợi vì bớt được một số khâu truyền đạt, báo cáo, xin ý kiến và không còn bị chi phối bởi mối quan hệ, phong cách cá nhân của đồng chí Bí thư và Chủ tịch UBND, do đó loại trừ được hiện tượng mất đoàn kết giữa hai cán bộ chủ chốt này, không còn chỗ cho các hiện tượng cơ hội, lợi dụng mối quan hệ nhạy cảm giữa Bí thư và Chủ tịch UBND. Tuy nhiên, việc một cán bộ đảm nhận cả hai chức vụ chủ chốt của huyện dễ nảy sinh độc đoán, chủ quan và khó kiểm tra, giám sát. Bởi vậy, phải chọn cán bộ có đủ tiêu chuẩn đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ ở cả hai chức danh: Một là, phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, có ý thức trách nhiệm cao với công việc, với dân. Phải khiêm tốn, biết tiết chế bản thân trước các cám dỗ, không tham quyền, tham lợi. Hai là, có đủ kiến thức theo tiêu chuẩn về chính trị, chuyên môn đồng thời phải có kinh nghiệm lãnh đạo, quản lý, từng đảm nhiệm vững vàng một trong hai cương vị bí thư hay chủ tịch UBND huyện. Tốt nhất nên là người từng làm chủ tịch UBND huyện. Ba là, phải có phong cách làm việc, phương pháp điều hành khoa học, năng động, biết nắm những khâu then chốt, bao quát được cả cái chung nhưng không quên các việc cụ thể cần thiết. Biết vận dụng lý luận vào thực tiễn công tác, quyết đoán và dám chịu trách nhiệm cá nhân, không đùn đẩy trách nhiệm cho người khác, không ngại khó, sâu sát cơ sở, gần gũi quần chúng, đảng viên. Phải nói được, làm được; có sức khoẻ, sức làm việc tốt.

2. Làm việc theo quy chế, có chương trình công tác, phân công trách nhiệm và giao nhiệm vụ rõ ràng.

Xây dựng quy chế, làm việc theo quy chế là một yêu cầu mang tính nguyên tắc trong hoạt động của huyện uỷ và UBND huyện. Từ việc lớn như thực hiện chức năng, nhiệm vụ của huyện uỷ, UBND, chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn của các chức danh chủ chốt, chế độ báo cáo của UBND… đến việc nhỏ như thăm, viếng cán bộ đều phải có quy chế. Đặc biệt, phải qui định rõ các việc UBND huyện phải báo cáo thường trực huyện ủy, ban thường vụ, ban chấp hành và các việc do UBND quyết định. Đây chính là cơ chế giám sát, “phanh hãm” và phòng ngừa cán bộ kiêm nhiệm lạm quyền.

Coi trọng xây dựng chương trình công tác nhằm thống nhất điều hành công việc của cả huyện uỷ và UBND được nhịp nhàng, đúng trọng tâm, tránh sa vào sự vụ, bỏ sót công việc. Đây cũng là cơ sở để phân công, phân nhiệm các cơ quan tham mưu, chuyên môn và cán bộ cấp dưới.

Chú ý phân công nhiệm vụ và giao trách nhiệm rõ ràng trong tập thể lãnh đạo. Ai đảm nhận cương vị nào phải chịu trách nhiệm về chức trách, nhiệm vụ, quyền hạn ở cương vị đó. ở Mê Linh, nhờ sự phân công, phân nhiệm tốt nên mặc dù công việc bộn bề nhưng hằng tháng, đồng chí Bí thư - Chủ tịch UBND huyện vẫn dành được 5 đến 10 ngày để tham gia các buổi học của một khoá cao học.

3. Xây dựng tập thể lãnh đạo đoàn kết, cơ quan tham mưu của huyện uỷ và cơ quan chuyên môn của UBND huyện có chất lượng.

Đoàn kết trong tập thể lãnh đạo là một kinh nghiệm ở Mê Linh. Bằng uy tín, bản lĩnh và kinh nghiệm, đồng chí Bí thư - Chủ tịch UBND huyện đã xây dựng được một tập thể lãnh đạo đoàn kết. Nhờ có tập thể lãnh đạo đoàn kết, các công tác lớn, phức tạp của Đảng bộ và chính quyền huyện được chung sức giải quyết thành công. Đội ngũ cán bộ tập trung lãnh đạo, điều hành các mặt công tác nhằm phát triển kinh tế-xã hội của địa phương, không bị phân tâm vào những vấn đề tiêu cực.

Để phục vụ tốt cho công tác lãnh đạo, điều hành trong điều kiện bí thư kiêm chủ tịch UBND, các cơ quan tham mưu của huyện uỷ và cơ quan chuyên môn của UBND huyện được quan tâm kiện toàn. Thực hiện nguyên tắc cán bộ phải bố trí theo đúng chuyên môn đào tạo, chỉ trong một thời gian ngắn, gần hai chục cán bộ chủ chốt các phòng, ban trong huyện được điều chuyển, bổ nhiệm, sắp xếp lại, khắc phục những bất hợp lý trong bố trí cán bộ, tạo niềm tin và sự phấn khởi cho đội ngũ cán bộ.

4. Cấp trên tin, hiểu, thường xuyên động viên, giúp đỡ, giám sát cán bộ.

Người cán bộ kiêm nhiệm ở huyện chịu áp lực rất lớn từ nhiều phía: Trách nhiệm hoàn thành nhiệm vụ ở hai vị trí công tác khác nhau, yêu cầu của cấp trên, đòi hỏi của cấp dưới, của nhân dân, các tác động tiêu cực… Bởi vậy, cấp trên, trực tiếp là lãnh đạo tỉnh, phải hiểu, tin, thường xuyên động viên, nắm tình hình để giúp đỡ cán bộ. Đây là điều kiện không thể thiếu để cán bộ kiêm nhiệm có thể yên tâm làm việc hết mình.

Trường hợp bí thư kiêm chủ tịch UBND huyện như ở Mê Linh chưa có nhiều và thời gian hơn một năm vẫn còn ngắn để trải nghiệm một vấn đề trong thực tiễn. Song, kết quả bước đầu thực hiện bố trí bí thư kiêm chủ tịch UBND huyện ở Mê Linh sẽ là một sự gợi ý cho việc nghiên cứu và thử nghiệm mô hình này ở nhiều nơi trong cả nước. Xin giới thiệu và mong được trao đổi với bạn đọc Tạp chí Xây dựng Đảng.