Cán bộ chính trị là người đảm nhiệm công tác đảng, công tác chính trị trong Quân đội. Phẩm chất, năng lực của đội ngũ cán bộ chính trị là yếu tố quyết định đến hiệu quả công tác đảng, công tác chính trị nên việc chăm lo đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chính trị là nhiệm vụ thường xuyên. 55 năm qua, hàng vạn cán bộ chính trị trong Quân đội đã được đào tạo, trưởng thành từ Học viện Chính trị quân sự - Đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, cái nôi đào tạo cán bộ chính trị trình độ cao đẳng, đại học và sau đại học. Chỉ tính 15 năm gần đây, Học viện đã đào tạo hơn 15 nghìn học viên, trong đó có 774 học viên sau đại học, 11.360 học viên hệ đại học, còn lại là cao đẳng. Nhìn chung, các học viên sau khi tốt nghiệp đã trở thành cán bộ chính trị có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định Chủ nghĩa Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, con đường đi lên CNXH, tuyệt đối trung thành với Đảng, chế độ XHCN, với Tổ quốc, nhân dân… Trong số đó, nhiều đồng chí đang giữ các cương vị chủ trì ở các quân khu, quân đoàn, quân binh chủng, các cơ quan nghiên cứu chiến lược hoặc chuyên gia đầu ngành khoa học xã hội và nhân văn quân sự trong các nhà trường Quân đội. Tuy nhiên, trong bối cảnh tình hình trong nước, quốc tế diễn biến phức tạp, trước yêu cầu nâng cao chất lượng cán bộ chính trị trong thời kỳ mới, nhất là việc thực hiện Nghị quyết 51-NQ/TW của Bộ Chính trị về việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng, thực hiện chế độ một người chỉ huy gắn với thực hiện chế độ chính ủy, chính trị viên trong Quân đội, công tác đào tạo cán bộ chính trị còn một số hạn chế: Chương trình đào tạo chưa thật sát hợp với chức trách, nhiệm vụ và yêu cầu thực tiễn công tác đảng, công tác chính trị hiện nay. Nội dung đào tạo còn dàn trải, tính thực tiễn và chuyên sâu chưa cao… Do vậy, một số cán bộ chính trị nhất là cấp phân đội còn lúng túng trong vận dụng lý luận vào thực tiễn và đấu tranh, phê phán với các quan điểm phản động, sai trái của các thế lực thù địch, kỹ năng thực hành về công tác đảng, công tác chính trị còn yếu… Để đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chính trị vừa “hồng”, vừa “chuyên”, có đủ số lượng, cơ cấu hợp lý, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới và khắc phục những hạn chế trên, Học viện Chính trị quân sự đã thực hiện một số biện pháp:

Tiếp tục đổi mới, hoàn thiện nội dung, chương trình đào tạo theo hướng sát hợp với chức trách, nhiệm vụ của cán bộ chính trị, tích cực tạo nguồn cán bộ chính trị thực hiện chế độ chính ủy, chính trị viên trong Quân đội. Theo chức trách, chính ủy, chính trị viên là người chủ trì về chính trị, chịu trách nhiệm trước cấp ủy, chính ủy, chính trị viên cấp trên và cấp ủy cấp mình về toàn bộ các hoạt động công tác đảng, công tác chính trị. Đó là những đồng chí tiêu biểu về phẩm chất chính trị và đạo đức, lối sống; có năng lực công tác đảng, công tác chính trị; có tính đảng cao, thực sự tiền phong gương mẫu, là hạt nhân đoàn kết trong đảng bộ và đơn vị. Đồng thời đây cũng chính là những người hướng toàn bộ hoạt động của mình vào việc tổ chức thực hiện sự lãnh đạo của Đảng đối với Quân đội, xây dựng Quân đội về chính trị, tăng cường kỷ luật, củng cố đoàn kết nội bộ, đoàn kết Quân - Dân, nâng cao trình độ và khả năng sẵn sàng chiến đấu của bộ đội, chăm lo xây dựng các tổ chức đảng, tổ chức chỉ huy và các tổ chức quần chúng vững mạnh. Vì vậy, người cán bộ chính trị không chỉ được trang bị về lý luận Chủ nghĩa Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, mà còn được đào tạo sâu về nghiệp vụ công tác đảng, công tác chính trị. Phải đào tạo sao cho người cán bộ chính trị có phong cách dân chủ, chính quy, có năng lực tham mưu, đề xuất “trúng” về các mặt công tác đảng, công tác chính trị, biết tổ chức đấu tranh trên mặt trận tư tưởng với kẻ thù, biết làm công tác dân vận. Học viện đã và đang đổi mới, hoàn thiện nội dung, chương trình đào tạo cán bộ chính trị cho từng quân chủng, binh chủng trên cơ sở xác định rõ yêu cầu, tiêu chuẩn đối với người chính ủy, chính trị viên và tiêu chuẩn người cán bộ chính trị trong giai đoạn mới.

Học viện xây dựng “chương trình khung” đào tạo cán bộ chính trị, từng bước khắc phục sự trùng lắp giữa các khoa, các cấp học, bậc học và đã được Bộ Giáo dục - Đào tạo phê chuẩn. Để khắc phục những bất hợp lý về cấu trúc chương trình đào tạo dàn trải, Học viện chú trọng đào tạo theo chức vụ trên cơ sở bảo đảm có trình độ học vấn tương ứng. Tập trung chỉ đạo đổi mới nội dung dạy học theo hướng cơ bản, hệ thống, toàn diện, chuyên sâu và tăng tính hướng dẫn cho người học, khắc phục tình trạng nặng lý thuyết, nhẹ thực hành. Đồng thời, nghiên cứu để tiếp tục chuẩn hóa khung chương trình, nội dung chi tiết cho các môn học, phần học nhằm đáp ứng yêu cầu thực hiện chế độ chính ủy, chính trị viên.

Tích cực đổi mới phương pháp dạy học và xây dựng đội ngũ giảng viên có chất lượng cao. Học viện đang tích cực đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học, nâng cao chất lượng tự học của học viên. Khuyến khích sử dụng phương pháp nêu vấn đề, đối thoại trong giảng bài, thảo luận... Thực hiện phương châm “Học đi đôi với hành, lý luận gắn với thực tiễn, nhà trường gắn với đơn vị - chiến trường”. Mặt khác, tích cực cải tiến quy trình thi và kiểm tra theo hướng bảo đảm khách quan, công bằng, lấy chất lượng làm chính.

Giảng viên là nhân tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào tạo. Vì vậy, Học viện chú trọng xây dựng và thực hiện kế hoạch đào tạo và đào tạo lại đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục, bảo đảm đủ số lượng, cơ cấu cân đối, đạt chuẩn đáp ứng yêu cầu thời kỳ mới. Phấn đấu đến năm 2010, có 100% chủ nhiệm, phó chủ nhiệm khoa, chủ nhiệm bộ môn các môn khoa học xã hội nhân văn có học vị tiến sĩ; 100% chủ nhiệm, phó chủ nhiệm các khoa khoa học quân sự, khoa học cơ bản, ngoại ngữ và 65% cán bộ chủ trì các cơ quan, đơn vị quản lý giáo dục có trình độ thạc sĩ, tiến sĩ; 75% cán bộ giảng dạy khoa học xã hội nhân văn; 80% chủ nhiệm bộ môn, 40% cán bộ giảng dạy khoa học quân sự, 30% cán bộ cơ quan và đơn vị quản lý giáo dục có trình độ thạc sĩ, tiến sĩ. Phấn đấu đến năm 2010 có thêm từ 5-7 giáo sư, 12-15 phó giáo sư. Để thực hiện được chỉ tiêu đó, Học viện có kế hoạch nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng giảng viên, tăng cường tổ chức tập huấn, đổi mới phương pháp dạy học, đẩy mạnh phong trào thi đua dạy giỏi, thực hiện chế độ đưa cán bộ đi dự nhiệm thực tế ở đơn vị để nâng cao năng lực thực tiễn, quan tâm đời sống vật chất, tinh thần cho đội ngũ giảng viên…

Làm tốt công tác tạo nguồn đào tạo, bồi dưỡng. Trong những năm qua, công tác tạo nguồn đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính trị luôn được Cục Cán bộ Tổng cục Chính trị, Cục Nhà trường Bộ Tổng Tham mưu phối hợp với Bộ Giáo dục - Đào tạo… tiến hành nghiêm túc, có chất lượng. Để có đủ số lượng cán bộ chính trị cung cấp cho toàn quân, Học viện tiếp tục làm tốt công tác tạo nguồn đào tạo chính ủy, chính trị viên. Đối với nguồn đào tạo chính ủy, cùng với việc duy trì đối tượng đào tạo cán bộ chính trị ở hệ binh chủng hợp thành, hệ quân chủng, Học viện mở hướng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính trị trong các cơ quan quân sự địa phương, cán bộ cơ quan công tác đảng, công tác chính trị… Đối với nguồn đào tạo chính trị viên, Học viện sẽ mở rộng diện đào tạo cán bộ chính trị từ học sinh tốt nghiệp THPT, con em các dân tộc thiểu số, coi đây là một hướng đào tạo, bồi dưỡng vừa phục vụ cho Quân đội, vừa tham gia vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trên các địa bàn chiến lược của đất nước. Đồng thời, coi trọng nguồn từ quân nhân thi tuyển, sĩ quan chỉ huy, cán bộ chuyên môn kỹ thuật, quân nhân chuyên nghiệp, sinh viên đã tốt nghiệp đại học ở các trường ngoài Quân đội.

Từ thực tiễn nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính trị ở Học viện Chính trị quân sự, bước đầu rút ra một số kinh nghiệm:

1. Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính trị phải gắn với yêu cầu xây dựng tổ chức và đổi mới cơ chế, chính sách trong công tác cán bộ, bám sát việc quy hoạch và bố trí, sử dụng cán bộ chính trị của toàn quân và từng quân, binh chủng.

2. Kết hợp chặt chẽ với các đơn vị quân đội trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính trị nhằm thực hiện giáo dục lý luận liên hệ với thực tiễn, nhà trường gắn liền với đơn vị, với chiến trường.

3. Bảo đảm cơ sở vật chất, kỹ thuật trong quá trình đào tạo. Cần tổ chức tốt nhiệm vụ biên soạn, nghiệm thu, xuất bản các giáo trình, tập bài giảng, tài liệu tham khảo, hệ thống bài tập thực hành và các tài liệu hướng dẫn dạy học. Tăng cường đầu tư cho các giảng đường chuyên dụng; tích cực đổi mới, khai thác, sử dụng có hiệu quả các phương tiện kỹ thuật ứng dụng phần mềm tin học trong kiểm tra, đánh giá, phục vụ giảng dạy, thi cử, sơ đồ biểu mẫu phục vụ dạy học và thực hành…

4. Thường xuyên tổng kết rút kinh nghiệm các khâu, các bước trong quy trình đào tạo.