Nhìn lại những năm qua, khi những vụ việc tiêu cực, tham nhũng bị phát giác và xử lý, nhiều cán bộ, đảng viên giữ những chức vụ cao trong bộ máy nhà nước ta bị cách chức, ra hầu toà, trong đó có cả Thứ trưởng Bộ Công an, Viện phó Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, Thứ trưởng Bộ Giao thông Vận tải, tổng giám đốc, giám đốc v.v… Cùng với các vị ấy là các vụ án động trời: Tân Trường Sanh, Epco - Minh Phụng; Năm Cam; PMU18… Tuy tính chất, mức độ ở mỗi vụ có khác nhau, nhưng đều có điểm chung là việc phát hiện ban đầu không phải là kết quả của phê bình và tự phê bình trong chi bộ đảng, không phải được phát hiện từ công tác quản lý đảng viên của chi bộ và các cấp bộ đảng.  Trước khi bị phát giác và xử lý, các vị ấy thường là “đảng viên xuất sắc” nhiều năm liền, chi bộ mà các vị ấy sinh hoạt cũng thường đạt trong sạch, vững mạnh. Từ những vụ việc tiêu cực, tham nhũng gợi cho chúng ta nhiều suy nghĩ và đặt câu hỏi rằng: Còn chi bộ “trong sạch, vững mạnh” nào nữa mà sức chiến đấu bị tê liệt, công tác quản lý của chi bộ bị vô hiệu hoá?

Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá IX) tại Đại hội X đã chỉ rõ: “Nhìn chung cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Đảng, tự phê bình và phê bình trong các cơ quan, tổ chức đảng, đảng viên chưa đạt yêu cầu đề ra. Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, bệnh giáo điều, bảo thủ, chủ nghĩa cá nhân và tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, công chức còn diễn ra nghiêm trọng. Nhiều tổ chức cơ sở đảng bị tê liệt, thiếu sức chiến đấu và không đủ năng lực lãnh đạo và chỉ đạo để giải quyết những vấn đề phức tạp nảy sinh”. Tình hình trên do nhiều nguyên nhân, nhưng trước hết là do nguyên nhân chủ quan, trong đó công tác quản lý đảng viên là cán bộ chủ trì của chi bộ ấy lỏng lẻo.

Cương lĩnh, Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam thể hiện qua từng thời kỳ đều nhất quán ở điểm: Đảng viên phải sinh hoạt trong một tổ chức cơ sở đảng (chi bộ, đảng bộ) nhất định và chịu sự quản lý, giáo dục, rèn luyện ở chi bộ ấy, cho dù đảng viên ấy có giữ cương vị cao nhất trong Đảng, Nhà nước đi nữa; và trong Điều 24, Điều lệ Đảng quy định về nhiệm vụ chi bộ cũng quy định rõ như vậy.

Theo Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng ta, chi bộ chính là hạt nhân chính trị ở cơ sở, là nền tảng của Đảng, của cách mạng, là sợi dây nối Đảng, với dân. Nghĩa là không có chi bộ, không thể có sự tồn tại, phát triển của Đảng. Chi bộ được quan tâm củng cố, phát triển, thực hiện tốt vai trò lãnh đạo, tổ chức thực hiện tốt nhiệm vụ ở cấp cơ sở, liên hệ mật thiết với nhân dân thông qua từng đảng viên thì Đảng không ngừng phát triển và không ngừng lớn mạnh. Ngược lại, chi bộ yếu kém, đảng viên ở cơ sở không gương mẫu sẽ có tác hại rất lớn đối với uy tín và sự lãnh đạo của Đảng. Bởi vậy, để chi bộ thể hiện được vai trò, vị trí của mình đòi hỏi phải quan tâm xây dựng chi bộ, chi uỷ vững mạnh; quan tâm bồi dưỡng, giáo dục đảng viên thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ, tinh thần trách nhiệm của mình trước Đảng, trước dân. Đối với chi bộ, đảng viên yếu kém, vi phạm kỷ luật, khuyết điểm phải nghiêm khắc, đấu tranh, phê bình, giáo dục. Bác Hồ nói: “Chúng ta cũng phải phê bình nghiêm khắc những chi bộ kém. ở những chi bộ ấy có những đảng viên không gương mẫu, nội bộ thiếu đoàn kết, xa rời quần chúng. Chẳng những không làm đúng mà có nơi, có lúc còn làm trái ngược đường lối, chính sách của Đảng.

Tệ hơn nữa là trong những chi bộ ấy có một số đảng viên và cán bộ, có cả cán bộ cao cấp, cán bộ lãnh đạo quan liêu mệnh lệnh nặng. Đảng cần phải thi hành kỷ luật nghiêm khắc những cán bộ mắc sai lầm đó”(1).

Bác còn chỉ rõ: “Để tránh tình trạng có đảng viên kém, có chi bộ kém, từ nay các huyện uỷ, thành uỷ, tỉnh uỷ cần phải đi sâu đi sát đến các chi bộ, cần phải giúp đỡ các chi bộ một cách thiết thực và thường xuyên”(2).

Trên thực tế, ở các chi bộ có các đảng viên là cán bộ chủ trì giữ cương vị cao, rất khó thực hiện toàn bộ quyền, nhiệm vụ của chi bộ trong sinh hoạt. Tuy có những thuận lợi, như: Vị thế chi bộ được nâng lên; thông tin được cập nhật…, nhưng ngược lại cũng sẽ có những khó khăn khó vượt qua: Tính chiến đấu, tinh thần phê bình và tự phê bình; tính dân chủ, có khi là cả nguyên tắc tập trung dân chủ cũng bị buông lỏng… Thậm chí các đảng viên là cán bộ chủ trì ấy lúc nào cũng tự cho mình là lãnh đạo cấp trên, khi đến dự sinh hoạt chi bộ lại không ghép mình vào tổ chức đảng mà tự cho mình quyền chỉ đạo và phát biểu là chỉ đạo. Do đó, với công tác quản lý đảng viên ở các chi bộ có đảng viên là cán bộ chủ trì cũng rất khó khăn, nhất là quản lý công việc, nhiệm vụ, các mối quan hệ của các đảng viên là cán bộ chủ trì. Nhiệm vụ thì do đảng uỷ, cấp trên giao; đảng viên ở chi bộ khó bày tỏ thái độ, quan điểm, khó nhận xét chất lượng công tác, kiểm soát các mối quan hệ (nếu đảng viên là cán bộ chủ trì không tự giác báo cáo trung thực trước chi bộ, cấp uỷ).

Ngày nay, trong điều kiện và bối cảnh mới, để thực hiện thành công sự nghiệp đổi mới đất nước và mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, theo định hướng xã hội chủ nghĩa càng phải nâng cao sự lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng. Do đó, vị trí, vai trò cũng như chức năng của chi bộ không những không hề giảm mà còn phải tăng cường hơn nữa. Muốn vậy, mỗi đảng viên và chi bộ cần nhận thức sâu sắc quan điểm của Đảng ta và Tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Đảng nói chung và xây dựng chi bộ nói riêng. Để làm tốt công tác quản lý đảng viên là cán bộ chủ trì, chi bộ cần làm tốt những nội dung sau:

- Cấp uỷ cấp trên phải thường xuyên chỉ đạo, củng cố các chi bộ, xây dựng chi bộ trong sạch, vững mạnh đúng thực chất. Tăng cường thanh tra, kiểm tra việc thực hiện những quy định theo luật pháp và Điều lệ, quy định của Đảng; kịp thời khen thưởng, xử lý nghiêm minh tập thể và cá nhân có hành vi vi phạm. Kiên quyết không để xảy ra tình trạng chi bộ, đảng bộ là bình phong cho những kẻ suy thoái, tham nhũng.

- Lựa chọn, bố trí bí thư chi bộ là những đảng viên có đủ trình độ, năng lực và có uy tín.

- Đảng cần có quy định cụ thể về trách nhiệm, nghĩa vụ của đảng viên là cán bộ chủ trì với chi bộ nơi sinh hoạt. Trong đó cần định kỳ báo cáo công việc và các mối quan hệ có liên quan của cá nhân trước cấp uỷ, chi bộ.

- Đổi mới, nâng cao chất lượng sinh hoạt của cấp uỷ và chi bộ, bảo đảm sinh hoạt có chất lượng, hiệu quả, thể hiện tính chiến đấu tính giáo dục, tính lãnh đạo; thể hiện trí tuệ và văn hoá đảng.

- Phân công, hướng dẫn, kiểm tra đảng viên chấp hành Điều lệ và thực hiện đúng Điều lệ Đảng, pháp luật của Nhà nước; quản lý giáo dục, rèn luyện đảng viên, chú ý đến đảng viên là cán bộ chủ trì. “Trong nội bộ Đảng có dân chủ rộng rãi, đồng thời có kỷ luật nghiêm khắc. Người đảng viên phải khiêm tốn, thành khẩn. Không có đảng viên nào có thể đứng trên Đảng, tự cho mình là hơn Đảng”(3).

- Chi bộ, đảng viên phải quan tâm và gắn bó chặt chẽ với quần chúng.

- Đổi mới việc phân tích, đánh giá chất lượng chi bộ và đảng viên ngay từ cơ sở, phải xuất phát từ thực tế, đúng thực chất.

- Tuyên truyền, phổ biến, tổ chức thực hiện đúng đắn việc kê khai tài sản và các quy định pháp luật về chống tham nhũng.

Thực hiện những nội dung, biện pháp trên với chi bộ đảng, với đảng viên là cán bộ chủ trì, chắc chắn sẽ góp phần làm trong sạch Đảng; nâng cao năng lực và sức chiến đấu của Đảng ngay từ cơ sở.

____

(1,2) Hồ Chí Minh toàn tập, NXBCTQG, H.2002, tập 12, tr.78, 79. (3) Sđd, tập 8, tr.279.