1. Vấn đề cấp thiết.

Với chủ trương phát triển kinh tế nhiều thành phần và mở rộng hợp tác kinh tế quốc tế, những năm qua cùng với sự phát triển của các loại hình kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể thì kinh tế tư nhân phát triển nhanh ở tất cả các địa phương. ở TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đồng Nai, Bình Dương, Hải Phòng, Đà Nẵng… các doanh nghiệp tư nhân (DNTN) cùng với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chiếm phần lớn trong các khu công nghiệp, khu chế xuất. Đến 31-5-2006, cả nước có tổng số 104.093 DNTN, trong đó có 51.016 (49,01%) là công ty trách nhiệm hữu hạn, 11.128 (10,69%) là công ty cổ phần, 41.949 (40,3%) thuộc các loại hình khác. Đại hội lần thứ X của Đảng khẳng định: “…Phát triển mạnh các hộ kinh doanh cá thể và các loại hình doanh nghiệp của tư nhân; thu hút mạnh nguồn lực của các nhà đầu tư nước ngoài”(1).

Tuy nhiên, đa số các DNTN mới chú trọng đầu tư đổi mới trang thiết bị, mở rộng hoạt động sản xuất-kinh doanh, chưa quan tâm xây dựng và nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chức đảng (TCĐ), đoàn thể trong doanh nghiệp. Theo báo cáo của các tỉnh, thành ủy, đến cuối năm 2005 cả nước mới có 421 tổ chức cơ sở đảng (TCCSĐ) với 5.507 đảng viên trong DNTN. Những TCCSĐ này có nhiệm vụ lãnh đạo người lao động thực hiện và tuyên truyền, vận động chủ doanh nghiệp, hội đồng quản trị (HĐQT), ban giám đốc (BGĐ) thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước; lãnh đạo công tác tư tưởng đối với đảng viên và quần chúng, lãnh đạo các đoàn thể hoạt động theo đúng điều lệ… Nhưng do chất lượng đảng viên trong các DNTN nhìn chung còn yếu, nhiều nơi bí thư và cấp ủy viên không phải là thành viên HĐQT, BGĐ nên vai trò của TCCSĐ và đảng viên còn mờ nhạt, nhiều TCCSĐ còn lúng túng về tổ chức và phương thức hoạt động. Qua khảo sát nhiều DNTN ở một số tỉnh, thành phố (Hà Nội, Hải Phòng, Hải Dương, Vĩnh Phúc, Thái Nguyên, Phú Thọ, Nghệ An, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Đà Nẵng, TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Cần Thơ…) gần đây cho thấy: Một số đảng viên, vì nhiều lý do, khi làm ở DNTN không muốn công khai nhận mình là đảng viên, hoặc vẫn sinh hoạt ở địa phương mà không muốn chuyển sinh hoạt về TCĐ trong doanh nghiệp. Một số khác do không có nghề, chỉ làm việc ở các khâu lao động giản đơn (bảo vệ, tạp vụ…), việc làm không ổn định, ít trực tiếp tham gia lao động cùng các quần chúng khác, do đó không có điều kiện phát huy vai trò đảng viên…

Đại hội lần thứ X của Đảng chỉ rõ: “Tiếp tục phát triển mạnh các hộ kinh doanh cá thể và các loại hình doanh nghiệp của tư nhân. Tạo điều kiện thuận lợi cho các loại hình kinh tế tư nhân đầu tư phát triển theo quy định của pháp luật, không hạn chế về quy mô, ngành nghề, lĩnh vực, địa bàn”(2). Điều này đặt ra yêu cầu đẩy mạnh công tác xây dựng đảng, đoàn thể, nhất là xây dựng TCĐ, phát triển đảng viên và nâng cao chất lượng đảng viên trong các DNTN.

2. Giải pháp.

Xây dựng TCĐ ở những nơi đã có đảng viên; nơi đủ điều kiện thì thành lập TCĐ, nơi chưa đủ điều kiện thì tổ chức sinh hoạt ghép. ở nhiều doanh nghiệp, mặc dù đã có đủ đảng viên để thành lập chi bộ theo quy định nhưng do doanh nghiệp chưa nhận thức đầy đủ được vai trò của TCĐ hoặc e rằng có TCĐ thì ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất-kinh doanh nên không muốn thành lập TCĐ, có nơi lại do cấp ủy địa phương chưa thực sự chủ động có những việc làm cần thiết để thành lập TCĐ nên đảng viên vẫn sinh hoạt tại địa phương. Năm 2005, ở Quảng Ngãi, Công ty TNHH Trung Việt có 4 đảng viên và Công ty Vận tải miền Trung có 3 đảng viên nhưng chưa thành lập chi bộ. ở Vĩnh Phúc, Công ty NISSIN có 12 đảng viên nhưng toàn bộ số đảng viên này đang sinh hoạt tại địa phương, Công ty Euro Window có 7 đảng viên song chưa thành lập được TCĐ… Việc xây dựng TCĐ ở những nơi đã có đảng viên nhưng chưa thành lập TCĐ sẽ phát huy vai trò đảng viên và có điều kiện bồi dưỡng, nâng cao chất lượng đảng viên. Các quận, huyện ủy hoặc đảng ủy khối doanh nghiệp cần quan tâm chỉ đạo công tác xây dựng đảng và các đoàn thể nhân dân trong DNTN, thành lập các tổ công tác triển khai nhiệm vụ này, làm cho chủ doanh nghiệp hiểu đúng việc thành lập và tạo điều kiện cho các TCĐ hoạt động.

Bồi dưỡng, phát triển đảng viên là thành viên HĐQT, BGĐ, chủ doanh nghiệp. Thực tế cho thấy, nơi nào có đảng viên, nhất là cấp ủy viên là thành viên HĐQT, BGĐ hoặc trong bộ máy quản lý của doanh nghiệp thì TCĐ hoạt động thuận lợi, vai trò, vị trí và năng lực lãnh đạo của TCĐ được nâng cao, đảng viên có điều kiện phát huy vai trò tiền phong gương mẫu. ở những nơi có đảng viên là cán bộ chủ chốt trong doanh nghiệp thì chi bộ thường xuyên được những đảng viên này thông báo tình hình hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp để thảo luận tập thể, ra nghị quyết về các chủ trương, biện pháp thực hiện. ở chi bộ Công ty Vietcans (Hải Dương), khi bí thư chi bộ là trưởng phòng hành chính thì hầu hết các cuộc sinh hoạt đều tiến hành ngoài giờ làm việc. Sau khi chi bộ bồi dưỡng, tổng giám đốc được kết nạp vào Đảng và sau khi chuyển chính thức Chi bộ bầu đồng chí này làm bí thư thì hoạt động của Chi bộ thuận lợi hơn, đảng viên được tạo điều kiện học tập, bồi dưỡng nâng cao trình độ và phân công đảm nhiệm những vị trí chủ chốt trong các dây chuyền sản xuất. ở những chi bộ Công ty CAVICO, Công ty Ô tô Trường Hải, Công ty Giày Thái Bình... đảng viên là cán bộ chủ chốt trong HĐQT, BGĐ, các bộ phận trong doanh nghiệp thường xuyên báo cáo tình hình hoạt động của doanh nghiệp với chi bộ, nhiều trường hợp chi bộ phát hiện những vấn đề vướng mắc và đề xuất biện pháp giải quyết hiệu quả với chủ doanh nghiệp. Hiện nay, số đảng viên là chủ doanh nghiệp hoặc là thành viên HĐQT, BGĐ còn chưa nhiều, do còn nhiều quan niệm khác nhau về vấn đề kết nạp người làm kinh tế tư nhân vào Đảng. Đến 31-5-2006, toàn quốc mới có 3,27% số đảng viên trong DNTN là chủ doanh nghiệp; ở một số địa phương như TP. Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đà Nẵng, Thừa Thiên Huế, Quảng Ngãi, Cần Thơ, Kiên Giang, Cao Bằng, Lai Châu và Lào Cai con số này chưa đến 1%. Trung ương đã có Quy định số 15-QĐ/TW ngày 28-8-2006 về đảng viên làm kinh tế tư nhân, các cấp ủy, TCĐ cần có biện pháp chỉ đạo cụ thể trên cơ sở hướng dẫn của Ban Tổ chức Trung ương.

Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ lý luận chính trị và nghiệp vụ cho đảng viên. Hồ Chủ tịch nói: “Mỗi đảng viên là một người thay mặt cho Đảng trước quần chúng, để giải thích chính sách của Đảng và của Chính phủ cho quần chúng hiểu rõ và vui lòng thi hành. Mà muốn cho quần chúng hăng hái thi hành, thì người đảng viên ắt phải xung phong làm gương mẫu để quần chúng bắt chước, làm theo”(3). Vì vậy, đảng viên cần thường xuyên được đào tạo, bồi dưỡng, có trình độ, năng lực để giải thích được chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cho quần chúng hiểu rõ và thực hiện. Việc đào tạo, bồi dưỡng đảng viên cần thực hiện theo hướng sau:

Đối với đảng viên giữ cương vị lãnh đạo, quản lý, cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng, cập nhật thông tin, kiến thức về đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, bảo đảm cho doanh nghiệp hoạt động trong hành lang pháp lý. Cấp ủy cấp trên khi tổ chức các lớp phổ biến nghị quyết của Đảng sau mỗi kỳ đại hội, hội nghị Trung ương nên quan tâm tạo điều kiện cho đảng viên giữ cương vị lãnh đạo, quản lý trong doanh nghiệp, trong đó có DNTN tham dự. Chỉ đạo các cơ quan chức năng quan tâm đào tạo, bồi dưỡng đảng viên giữ cương vị lãnh đạo, quản lý trong DNTN những vấn đề liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp. Cần có cơ cấu thích hợp những chủ doanh nghiệp là đảng viên vào các tổ chức quần chúng, Mặt trận Tổ quốc để đảng viên - chủ doanh nghiệp có thêm kênh thông tin bồi dưỡng và nâng cao ý thức trách nhiệm trên cương vị của mình.

TCĐ lãnh đạo các đoàn thể nhân dân, nhất là công đoàn kiến nghị với chủ doanh nghiệp tạo điều kiện cho đảng viên là người lao động trong doanh nghiệp được tham dự đầy đủ các lớp bồi dưỡng lý luận chính trị dành cho đảng viên và đi học nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ. ở những nơi làm tốt như Công ty CAVICO (Hà Nội), Minh Dương (Hà Tây), Công ty CP Xây dựng và Phát triển nông thôn Nam Định, Công ty Hải Hà, Công ty Thương nghiệp quận 8 (TP. Hồ Chí Minh), đảng viên, người lao động đi học được công ty trả đủ lương, học phí, một số doanh nghiệp còn thanh toán tiền mua tài liệu.

Thực hiện tốt tự phê bình, phê bình gắn với kiểm điểm, đánh giá nhiệm vụ đảng viên được phân công. Hồ Chủ tịch từng dạy: “Muốn tiến bộ mãi thì phải học tập. Học trong sách báo, học trong công tác, học với anh em, học hỏi quần chúng. Học tập để phát triển ưu điểm, sửa chữa khuyết điểm. Muốn đạt mục đích ấy thì phải thực hiện dân chủ tự phê bình, phê bình từ trên xuống, từ dưới lên ở các cơ quan và ở trước quần chúng”(4). Muốn thực hiện tốt tự phê bình, phê bình, trước hết thực hiện nghiêm túc nền nếp sinh hoạt đảng. Gần một nửa các chi bộ trong DNTN đã khảo sát sinh hoạt chi bộ đều kỳ hằng tháng, còn lại nhiều chi bộ 2-3 tháng mới sinh hoạt một lần. ở một số chi bộ trong DNTN có địa bàn hoạt động sản xuất-kinh doanh rộng, sinh hoạt thường không đủ đảng viên, nguyên tắc tập trung dân chủ, chế độ phê bình và tự phê bình chưa được thực hiện chặt chẽ. Tại một số công ty có cơ sở hoạt động tại nhiều tỉnh, thành (như Công ty CAVICO, Công ty Hải Hà) việc sinh hoạt gặp nhiều khó khăn do đảng viên làm việc ở xa nhau. Các buổi sinh hoạt chi bộ ở Công ty Hải Hà chỉ có mặt khoảng 60% số đảng viên. Công ty đã khắc phục bằng cách bố trí để đảng viên ở xa có thể kết hợp công việc về trụ sở Công ty trong khoảng thời gian họp chi bộ, fax nghị quyết của chi bộ đến từng đảng viên ở xa mỗi khi không thể về dự sinh hoạt. Công ty CAVICO đã thành lập được các tổ đảng tại mỗi chi nhánh của Công ty ở các địa phương. Cấp ủy ra nghị quyết, sau đó cử chi ủy viên xuống dự và phổ biến nghị quyết tại cuộc họp hằng tháng của các tổ đảng. Các tổ đảng ở xa, chi ủy không có điều kiện đến dự thì fax nghị quyết và biên bản họp tổ đảng.

Tự phê bình, phê bình cần gắn với kiểm điểm nhiệm vụ đảng viên được phân công. Qua tự phê bình, phê bình, đảng viên nhận rõ ưu điểm, khuyết điểm, được đồng chí, đồng nghiệp chân thành góp ý sửa chữa khuyết điểm để tiến bộ; đồng thời, qua đây chi bộ cũng có căn cứ để phân công nhiệm vụ đảng viên cho phù hợp nhằm khai thác sở trường, hạn chế những mặt yếu để phát huy tốt hơn vai trò đảng viên.

3. Một số kiến nghị.

Một là, Trung ương Đảng đã ban hành Quy định số 15-QĐ/TW quy định đảng viên làm kinh tế tư nhân, song đi vào thực hiện vẫn cần có hướng dẫn cụ thể. Ban Tổ chức Trung ương chủ trì, phối hợp với các cơ quan chức năng sớm có hướng dẫn để thực hiện.

Hai là, các tỉnh, thành ủy cần chỉ đạo cấp ủy cấp trên cơ sở tăng cường việc kiểm tra, hướng dẫn cấp ủy cơ sở xây dựng quy chế hoạt động, phát huy vai trò của cấp ủy, TCĐ trong DNTN. Khắc phục tình trạng TCĐ trong DNTN lúng túng trong việc xác định chức năng, phạm vi lãnh đạo và mối quan hệ với HĐQT, BGĐ.

Ba là, tổng kết 10 năm thực hiện Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 23-11-1996 của Bộ Chính trị (khóa VIII) về tăng cường công tác xây dựng đảng và các đoàn thể nhân dân trong các DNTN, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài để rút kinh nghiệm tiếp tục chỉ đạo. Trong đó có việc chỉ đạo xem xét đưa vào Luật Doanh nghiệp những điều khoản tạo điều kiện thành lập và tổ chức hoạt động các TCĐ, đoàn thể trong DNTN.

Bốn là, Trung ương nên có nghị quyết chuyên đề về xây dựng giai cấp công nhân trong giai đoạn mới nhằm tập trung sự lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng đội ngũ giai cấp công nhân có năng lực, trình độ, tiếp thu được tiến bộ khoa học-kỹ thuật và công nghệ hiện đại của thế giới, góp phần tạo nguồn có chất lượng kết nạp đảng viên.

_____