Sinh hoạt đảng
Tự phê bình và phê bình ở các tổ chức cơ sở đảng hiện nay
13:45' 3/4/2008


Tự phê bình và phê bình là quy luật phát triển của Đảng, là nguyên tắc, chế độ thường xuyên trong sinh hoạt đảng. Tự phê bình và phê bình là nêu ưu điểm, vạch rõ khuyết điểm của tổ chức ðảng, của cấp uỷ và cán bộ, đảng viên, qua đó tìm biện pháp phát huy ưu điểm, khắc phục, sửa chữa sai lầm, khuyết điểm, giúp tổ chức và mỗi người tiến bộ. Tự phê bình và phê bình chính là nhằm củng cố khối đoàn kết thống nhất trong Đảng, giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ, phát huy trí tuệ sáng tạo của mọi cán bộ, đảng viên tham gia xây dựng nghị quyết và lãnh đạo tổ chức thực hiện thắng lợi nghị quyết của đảng bộ, chi bộ và nhiệm vụ của đơn vị. Thực chất tự phê bình và phê bình chính là giải quyết mâu thuẫn trong nội bộ tổ chức đảng dựa trên nền tảng Chủ nghĩa Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Cương lĩnh, đường lối, nguyên tắc và điều lệ của Đảng, trong mối quan hệ của những người đồng chí cùng mục đích, lý tưởng. Tự phê bình và phê bình vừa mang tính cách mạng và khoa học, vừa mang tính nhân văn, thúc đẩy con người vươn tới sự hoàn thiện. Do đó, tự phê bình và phê bình đòi hỏi tính đảng, tính nguyên tắc cao, phải khách quan, trung thực, thẳng thắn, chân thành, công khai, có lý, có tình.

Ở tổ chức cơ sở đảng, tự phê bình và phê bình có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, trực tiếp góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng, giữ gìn phẩm chất, tư cách đảng viên, nâng cao uy tín của Đảng và củng cố niềm tin của quần chúng đối với Đảng.

Hiện nay, tự phê bình và phê bình ở các tổ chức cơ sở đảng còn nhiều bất cập. Nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc XHCN, đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước đang đặt ra những yêu cầu mới. Trong khi đó, “diễn biến hoà bình” của các thế lực thù địch, mặt trái của cơ chế thị trường, chủ nghĩa cá nhân, tư tưởng thực dụng... đang tác động mạnh mẽ đến nhận thức, tư tưởng, tình cảm của cán bộ, đảng viên. Trong Đảng có “một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên thiếu tu dưỡng bản thân, phai nhạt lý tưởng, mất cảnh giác, giảm sút ý chí, kém ý thức tổ chức kỷ luật, thoái hóa về đạo đức và lối sống”. Nhiều cấp uỷ đảng và cán bộ, đảng viên nhận thức chưa đúng, chưa đầy đủ, không nghiêm túc về tự phê bình và tiếp thu phê bình; tính chiến đấu kém, ngại va chạm, sợ mất lòng, né tránh, cơ hội hữu khuynh trong tự phê bình và phê bình. Một số cán bộ, đảng viên lạm dụng quyền lực, dẫn tới tiêu cực, tham nhũng, lãng phí, gia trưởng, trù dập, ức hiếp người phê bình hoặc lợi dụng tự phê bình và phê bình để kéo bè, kéo cánh, gây mất đoàn kết nội bộ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức ðảng. Vì vậy, nâng cao chất lượng tự phê bình và phê bình ở các tổ chức cơ sở đảng, một vấn đề vừa cơ bản, vừa cấp bách hiện nay, theo chúng tôi, cần tập trung vào một số vấn đề chủ yếu sau đây:

Một là, nâng cao giác ngộ lý tưởng cách mạng, trình độ, kiến thức mọi mặt cho cán bộ, đảng viên.

Nhận thức không đúng nguyên tắc tự phê bình và phê bình thường nảy sinh hiện tượng buông lỏng, coi nhẹ tự phê bình và phê bình. Sự bất cập về trình độ kiến thức, thiếu thông tin hoặc thông tin sai lệch của cán bộ, đảng viên hạn chế rất nhiều đến chất lượng tự phê bình và phê bình. Điều quan trọng hơn, do chủ nghĩa cá nhân, tư tưởng thực dụng chi phối, nhiều người đã không dám đấu tranh, còn tính toán được gì, mất gì khi nói ra những điều mình biết, còn “cân nhắc kỹ” khi phê bình cấp trên, phê bình người có quyền lực. Do vậy, biện pháp hàng đầu vẫn là tiếp tục giáo dục nâng cao giác ngộ lý tưởng cách mạng, giáo dục Chủ nghĩa Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng, bồi dưỡng kiến thức toàn diện, cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác cho cán bộ, đảng viên để mọi người vừa có đủ bản lĩnh, dũng khí, hiểu biết, vừa có cái tâm trong sáng, trung thực, dám bảo vệ cái đúng, phê phán cái sai, làm cho ý kiến phê bình chính xác, có hàm lượng trí tuệ và có tính thuyết phục. Khắc phục tình trạng bưng bít sự thật, không dám công khai hoặc thông tin sai lệch làm ảnh hưởng đến tính lành mạnh và hiệu quả của tự phê bình và phê bình.

Hai là, phát huy dân chủ, nâng cao chất lượng sinh hoạt đảng, duy trì chặt chẽ và có nền nếp chế độ tự phê bình và phê bình, phát huy tinh thần trách nhiệm, vai trò gương mẫu của cấp uỷ, cán bộ chủ trì của cấp trên đối với cấp dưới trong thực hành tự phê bình và phê bình.

Thực chất đây là vấn đề xây dựng môi trường, điều kiện thuận lợi để thực hiện tốt tự phê bình và phê bình. Dân chủ, tự phê bình và phê bình, có quan hệ chặt chẽ, tác động lẫn nhau. Dân chủ là tiền đề, động lực thúc đẩy tự phê bình và phê bình. Không có dân chủ, không thể có tự phê bình và phê bình đúng đắn. ở tổ chức cơ sở đảng, cần phát huy quyền dân chủ trực tiếp, để đảng viên thực hiện tự phê bình và phê bình. Đồng thời, phải duy trì chấp hành nghiêm túc nguyên tắc tập trung dân chủ, nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách; nâng cao tính lãnh đạo, tính chiến đấu, tính giáo dục trong sinh hoạt đảng. Xây dựng và thực hiện chế độ tự phê bình và phê bình của cấp uỷ, của cấp trên đối với cấp dưới, cấp dưới đối với cấp trên và cùng cấp. Chú trọng tự phê bình và phê bình thường xuyên ở tổ ðảng. Thực hiện tốt chế độ thông báo kết luận xử lý vụ việc, kết quả sửa chữa sai lầm, khuyết điểm sau khi đã tự phê bình và phê bình. Khắc phục cách làm hình thức, chiếu lệ, chỉ phê bình mà không tự phê bình, chỉ tự phê bình và phê bình mà không có biện pháp sửa chữa khuyết điểm, phê bình chung chung “vô hại”, không có địa chỉ rõ ràng.

Tự phê bình và phê bình tốt phải có chuẩn bị chu đáo, có tổ chức lãnh đạo chặt chẽ. Cán bộ phải xung phong, gương mẫu. Muốn vậy, phải phát huy cao trách nhiệm của các cấp uỷ đảng, vai trò của đội ngũ cán bộ, trước hết là bí thư đảng bộ, chi bộ, thủ trưởng đơn vị gương mẫu, dám tự phê bình, dám nhận khuyết điểm trước tập thể, trước cấp trên, cấp dưới và đồng cấp; thật sự tạo ra không khí cởi mở, dân chủ, khuyến khích đảng viên mạnh dạn tự phê bình và phê bình. Cùng với nâng cao ý thức tự giác của cấp uỷ và cán bộ, cần gắn chặt việc chấp hành chế độ tự phê bình và phê bình với xem xét tư cách đảng viên, tiêu chuẩn cấp uỷ viên và bổ nhiệm, đề bạt cán bộ.

Ba là, động viên, tổ chức quần chúng trong đơn vị phê bình tổ chức đảng, phê bình cán bộ, đảng viên.

Là nơi trực tiếp lãnh đạo, quan hệ gắn bó với quần chúng, mọi hoạt động của tổ chức cơ sở đảng đều được quần chúng nắm bắt, giám sát. Kinh nghiệm thực tế khẳng định, thực hiện tốt việc quần chúng tham gia phê bình sẽ giúp tổ chức đảng lãnh đạo sát, đúng, kịp thời phát hiện sai lầm, khuyết điểm của cán bộ, đảng viên, góp phần chống quan liêu, tham nhũng, làm trong sạch đội ngũ và củng cố được niềm tin của quần chúng đối với Đảng. Cấp uỷ đảng cơ sở phải xây dựng quy chế, xác định nội dung, hình thức thích hợp để quần chúng thực hiện phê bình. Phải có thái độ chân thành tiếp thu ý kiến phê bình và công khai, kịp thời thông báo kết quả xử lý, kế hoạch, biện pháp sửa chữa khuyết điểm của cán bộ, đảng viên trước quần chúng. Chăm lo xây dựng và phát huy vai trò trách nhiệm của các tổ chức quần chúng. Sử dụng khéo léo các phương pháp động viên, khuyến khích quần chúng tham gia phê bình rộng rãi có chất lượng, đúng hướng. Nghiêm cấm và kiên quyết xử lý các trường hợp trù dập, ức hiếp người phê bình.

Bốn là, gắn tự phê bình và phê bình với tiến hành kiểm tra, kỷ luật của Đảng. Có kế hoạch, biện pháp thiết thực sửa chữa sai lầm, khuyết điểm và xử lý nghiêm minh các trường hợp vi phạm nguyên tắc, chế độ tự phê bình và phê bình.

Chất lượng tự phê bình và phê bình suy cho cùng là ở chỗ có đạt được mục đích làm cho cán bộ, đảng viên phát huy ưu điểm, sửa chữa sai lầm, khuyết điểm, đoàn kết, tiến bộ hay không. Vì vậy, các cấp uỷ đảng cần xác định rõ kế hoạch, biện pháp, thời gian cụ thể, kiểm tra theo dõi giúp đỡ đảng viên sửa chữa sai lầm, khuyết điểm và kịp thời thông báo kết quả phấn đấu tiến bộ của đảng viên trước tập thể. Những sai phạm chưa đến mức xử lý kỷ luật thì cần tận tình giúp đỡ để người mắc khuyết điểm sửa chữa. Đồng thời, kết hợp chặt chẽ tự phê bình và phê bình với công tác kiểm tra, kỷ luật nhằm phát hiện và xử lý nghiêm minh những trường hợp thoái hoá, biến chất, tham nhũng, vi phạm nghiêm trọng nguyên tắc tổ chức sinh hoạt đảng, những người trù dập, ức hiếp, trả thù người phê bình hoặc lợi dụng tự phê bình và phê bình để đả kích, chia rẽ nội bộ, mưu lợi ích riêng.

Năm là, tăng cường sự giúp đỡ, kiểm tra của cấp trên đối với cơ sở.

Tự phê bình và phê bình thường được thực hiện nghiêm túc chặt chẽ ở các tổ chức cơ sở đảng trong sạch, vững mạnh. Đối với tổ chức cơ sở đảng yếu kém, nội bộ có nhiều vấn đề phức tạp, mất đoàn kết kéo dài, việc thực hiện tự phê bình và phê bình gặp nhiều khó khăn. Cấp trên cần trực tiếp chỉ đạo, làm tốt công tác tư tưởng, củng cố tổ chức, cán bộ, nâng cao chất lượng sinh hoạt đảng, phát huy tính chiến đấu của đảng viên và động viên quần chúng trong cơ quan, đơn vị tham gia phê bình. Kịp thời ngăn chặn và xử lý các trường hợp vi phạm kỷ luật, từng bước đưa việc thực hiện tự phê bình và phê bình vào nền nếp.

Trần Thông Học viện Chính trị quân sự Bắc Ninh
Bài cùng chuyên mục
Tâm sự đảng viên    (18/1/2010)
GIỚI THIỆU TẠP CHÍ IN
Số 7 - 2014
Tra cứu tạp chí in:
Tra cứu tạp chí CD:
VIDEO CLIPS