Một trong nhiều loại biểu hiện của chủ nghĩa cơ hội cực kỳ nguy hiểm là cơ hội về chính trị. Loại cơ hội về chính trị, như V.I.Lênin chỉ ra, sự thể hiện của nó là “không rõ ràng, lờ mờ và không thể nào hiểu nổi được. Do bản chất của mình, phái cơ hội chủ nghĩa bao giờ cũng tránh đặt vấn đề một cách rõ ràng và dứt khoát; bao giờ nó cũng tìm con đường trung dung, nó quanh co uốn khúc như con rắn nước giữa hai quan điểm đối chọi nhau, nó tìm cách “thỏa thuận” với cả quan điểm này lẫn quan điểm kia, vì nó quy những sự bất đồng ý kiến của mình lại thành những điều sửa đổi nhỏ nhặt, những sự hoài nghi, những nguyện vọng thành tâm và vô hại”(1). Những kẻ cơ hội chính trị không có quan điểm chính trị rõ ràng, luôn ngả nghiêng, dao động, không kiên định nguyên tắc cơ bản trong đường lối của Đảng. Khi cách mạng thuận lợi thì tỏ ra “cấp tiến”, khi cách mạng gặp khó khăn thì thoái lui, thỏa hiệp. Những người này thường che giấu bộ mặt thật, vừa tỏ ra ủng hộ đường lối của Đảng, bảo vệ chủ nghĩa Mác-Lênin, vừa với danh nghĩa đổi mới tư duy để bổ sung, cụ thể hóa đường lối của Đảng, thêm “chi tiết” này, “khía cạnh” kia mà thực chất là sửa lại đường lối của Đảng. Họ sẵn sàng quỳ gối, uốn lưỡi cho vừa lòng và hợp với quan điểm của cấp trên và quần chúng, hòng tăng phiếu ủng hộ trong các dịp bầu cử. Cơ hội chính trị được gắn rất ranh mãnh và chặt chẽ với chủ nghĩa cá nhân, cơ hội về đạo đức, lối sống.

Hiện nay, không ít cán bộ, đảng viên thoái hoá về đạo đức, lối sống, biểu hiện dưới các dạng khác nhau: Sống thực dụng, vì tiền, xa hoa lãng phí, thậm chí sa đọa; ích kỷ, chỉ muốn “mọi người vì mình” mà không “mình vì mọi người”, lợi dụng chức vụ làm giàu bất chính. Sự suy thoái, biến chất về tư tưởng và lập trường chính trị và sự suy thoái về đạo đức, lối sống của một số cán bộ, đảng viên đó là nguy cơ “tự diễn biến từ bên trong” Đảng và chế độ ta. Nhưng chúng ta “chưa ngăn chặn và đẩy lùi được sự suy thoái về tư tưởng chính trị và đạo đức, lối sống” ấy(2).

Vì vậy, tăng cường đấu tranh đẩy lùi và khắc phục chủ nghĩa cơ hội dưới mọi biểu hiện của nó là vấn đề cấp thiết trong cuộc vận động xây dựng, chỉnh đốn Đảng và phải sử dụng nhiều giải pháp đồng bộ, với sự tham gia của mọi tổ chức, mọi lực lượng. Cụ thể như sau:

Tăng cường sự lãnh đạo của TCCSĐ.

Trước hết, Đảng phải tăng cường phát huy cao vai trò lãnh đạo của các TCCSĐ. Bởi đó là nơi nắm rõ tâm tư, nguyện vọng và những thay đổi về tư tưởng của mọi cán bộ, đảng viên. Các TCCSĐ cần thường xuyên tìm hiểu, nắm chắc diễn biến tư tưởng, nhận thức của cán bộ, đảng viên. Thông qua các đợt học tập, sinh hoạt chi bộ, các phong trào hoạt động của đơn vị để giáo dục, nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên về tầm quan trọng của việc đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội; quán triệt sâu sắc quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách và luật pháp của Nhà nước; kịp thời uốn nắn những nhận thức lệch lạc. Đồng thời thấy được nguồn gốc, bản chất, biểu hiện của chủ nghĩa cơ hội để tự mình tránh xa và giúp Đảng phát hiện những phần tử cơ hội, thoái hoá, biến chất nhằm kiên quyết đấu tranh có hiệu quả. Các cấp uỷ đảng phải tăng cường công tác quản lý cán bộ ở nơi làm việc và cư trú. Trong mọi hoạt động của các tổ chức phải giữ nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ; thường xuyên tự phê bình và phê bình nhằm phát hiện những ưu điểm để phát huy, khắc phục thiếu sót khuyết điểm, những ảnh hưởng của chủ nghĩa cơ hội.

Nâng cao chất lượng giáo dục tư tưởng, chính trị, rèn luyện đạo đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân tạo sức đề kháng từ mỗi cán bộ, đảng viên.

Chấn chỉnh và nâng cao chất lượng sinh hoạt đảng, trước hết ở mỗi chi bộ, tăng cường công tác giáo dục. Thực hiện có nền nếp chế độ tự phê bình và phê bình trong các cấp uỷ đảng, trước hết là mỗi cán bộ, đảng viên, sự giám sát của nhân dân và công luận. Củng cố và nâng cao chất lượng hoạt động của các cơ quan kiểm tra đảng, thanh tra nhà nước và thanh tra nhân dân. Các cấp uỷ đảng và người đứng đầu các cấp, các ngành từ Trung ương đến cơ sở phải chịu trách nhiệm chống chủ nghĩa cơ hội ở nơi mình phụ trách và thi hành kỷ luật nghiêm minh với những sai phạm. Không ngừng hoàn thiện chính sách, pháp luật; trước hết là về quản lý ngân sách, tài sản công, đất đai.

Tăng cường công tác nghiên cứu lý luận. Từ nhiều năm nay Đảng ta đã có những nghị quyết quan trọng về công tác lý luận, ví như: Nghị quyết 01- NQ/TW, ngày 28-3-1992, của Bộ Chính trị “Về công tác lý luận trong giai đoạn hiện nay”. Gần đây nhất, Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương khoá IX đã ra nghị quyết “Về nhiệm vụ chủ yếu của công tác tư tưởng, lý luận trong tình hình mới”. Tuy nhiên, trên thực tế chúng ta “Chưa phê phán và đấu tranh kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân, tư tưởng cơ hội, thực dụng, những quan điểm mơ hồ, sai trái”(3). Do đó, lý luận phải tiên phong bảo vệ và phát triển chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong điều kiện cụ thể của nước ta trong hoàn cảnh mới; làm sâu sắc và cụ thể hơn nữa con đường đi lên CNXH ở Việt Nam nhằm đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu của kẻ thù và chủ nghĩa cơ hội, xét lại. Trong nghiên cứu lý luận, phải bám sát thực tiễn, mở rộng dân chủ, phát huy tự do tư tưởng, khai thác mọi tiềm năng sáng tạo trong nhân dân; tránh mệnh lệnh, áp đặt, tuỳ tiện, duy ý chí; đồng thời giữ nghiêm kỷ luật, không phát ngôn bừa bãi, không phát tán tài liệu phản động để kẻ thù lợi dụng chống phá Đảng, chống phá chế độ. Đẩy mạnh việc tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận, sớm kết luận những vấn đề mới và bức xúc từ thực tiễn đặt ra; tạo sự đồng thuận trong xã hội. Các cơ quan làm công tác tư tưởng, trước hết là Ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương chủ động định hướng dư luận, khẳng định đúng, sai trong trường hợp có nhiều thông tin trái ngược.

Kiên quyết đấu tranh với chủ nghĩa cơ hội bằng nhiều hình thức: Thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, thông qua dư luận, thông qua hội nghị, hội thảo… Các hình thức và phương pháp đấu tranh phải được kết hợp chặt chẽ, tạo sức mạnh tổng hợp, có hiệu quả cao.

Chủ nghĩa cơ hội dù biểu hiệu dưới hình thức nào cũng rất nguy hiểm, tác động tiêu cực đến sự vững mạnh về chính trị, về sự trong sạch, uy tín và sức chiến đấu của Đảng. Vì vậy đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội là một trong nhiệm vụ cấp bách của mỗi TCCSĐ và từng đảng viên.

_____