Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm chăm lo giáo dục lý tưởng cách mạng, bồi dưỡng, rèn luyện đạo đức cho đội ngũ cán bộ, đảng viên. Hồ Chí Minh hiểu sâu sắc vai trò to lớn của đạo đức trong đời sống xã hội, nhất là trong nhân cách người cán bộ, đảng viên. Bằng chính tấm gương của mình và bằng rất nhiều bài nói và viết, Người đã đặt nền móng xây dựng nền đạo đức cách mạng.

Tại buổi bế mạc Hội nghị cán bộ của Đảng lần thứ sáu (khoá I, ngày 18-1-1949), Người căn dặn cán bộ, đảng viên: “Muốn làm cách mạng, phải cải cách tính nết của mình trước tiên”(1). Bản thân Người, suốt cả cuộc đời Người nêu gương mẫu mực về đạo đức cách mạng vì nước, vì dân.

Đề cao ý thức cộng đồng và giá trị đạo đức đã trở thành truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam. Ca ngợi tấm gương đạo đức của V.I.Lênin, Hồ Chí Minh đã viết: “Không phải chỉ thiên tài của Người, mà chính là tính coi khinh sự xa hoa, tinh thần yêu lao động, đời tư trong sáng, nếp sống giản dị, tóm lại là đạo đức vĩ đại và cao đẹp của người thầy, đã ảnh hưởng lớn lao tới các dân tộc Châu á và đã khiến cho trái tim của họ hướng về Người và không gì ngăn cản nổi”(2).

Từ lôgic biện chứng “cách mệnh trước hết phải có Đảng cách mệnh”, “cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “muôn việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém”, và “huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng”, Hồ Chí Minh xác định: Khi đã có đường hướng đúng thì mọi việc tốt hay xấu đều do cán bộ. Có cán bộ tốt thì thành công, không có cán bộ tốt thì hỏng việc. Cán bộ tốt, theo Người, bao hàm cả đức và tài trong đó đức là gốc. Trau dồi đạo đức vì thế là yêu cầu nền tảng hết sức quan trọng không thể thiếu đối với cán bộ, đảng viên của Đảng. Hồ Chí Minh căn dặn: “Người cán bộ cách mạng phải có đạo đức cách mạng. Phải giữ vững đạo đức cách mạng mới là người cán bộ cách mạng chân chính… Mọi việc thành hay là bại chủ chốt là do cán bộ có thấm nhuần đạo đức cách mạng hay là không”(3).

Người chỉ rõ: “Trước mặt quần chúng, không phải ta cứ viết lên trán chữ “cộng sản” mà ta được họ yêu mến. Quần chúng chỉ quý mến những người có tư cách, đạo đức”(4), “Đảng viên và cán bộ cũng là người. Ai cũng có tính tốt và tính xấu. Song đã hiểu hết, đã tình nguyện vào một đảng vì nước vì dân, đã là người cách mạng thì cố gắng phát triển những tính tốt và sửa bỏ những tính xấu. Vì tính xấu của một người thường chỉ có hại cho người đó; còn tính xấu của một đảng viên, một cán bộ sẽ có hại cho Đảng, có hại đến nhân dân”(5). “Làm cách mạng để cải tạo xã hội cũ thành một xã hội mới là một sự nghiệp rất vẻ vang, nhưng nó cũng là một nhiệm vụ rất nặng nề, một cuộc đấu tranh rất phức tạp, lâu dài, gian khổ. Sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa. Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng, mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang”(6). Cán bộ, đảng viên phải coi việc tu dưỡng rèn luyện đạo đức là vấn đề thường xuyên và suốt đời. Đạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống, mà do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hàng ngày mà phát triển và củng cố, cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong. Tu dưỡng, rèn luyện, sửa đổi tính nết của mình phải thông qua hoạt động thực tiễn, bền bỉ mọi lúc, mọi nơi, trong mọi điều kiện, hoàn cảnh.

Hồ Chí Minh xác định: “Đạo đức cách mạng là vô luận trong hoàn cảnh nào cũng phải quyết tâm đấu tranh, chống mọi kẻ địch, luôn luôn chiến đấu, quyết không chịu khuất phục, không chịu cúi đầu”(7). Người đòi hỏi cán bộ của Đảng phải luôn học lấy bốn đức “cần, kiệm, liêm, chính”. Nếu như “trung với nước, hiếu với dân” là phẩm chất xuyên suốt, phản ánh mối quan hệ giữa cá nhân với Tổ quốc và nhân dân thì cần, kiệm, liêm, chính là phẩm chất nền tảng để thực hiện “trung với nước, hiếu với dân”. Nó phản ánh mối quan hệ “tự mình đối với mình” tự rèn luyện trong hoạt động hằng ngày để hình thành những phẩm chất tốt đẹp đáp ứng yêu cầu, tiêu chuẩn về đạo đức người cán bộ của Đảng.

 Trong xã hội tồn tại đan xen nhiều lợi ích khác nhau, giữa lợi ích chung và lợi ích riêng, lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể - xã hội, lợi ích trước mắt và lợi ích lâu dài, lợi ích vật chất và lợi ích tinh thần… Các lợi ích này luôn liên quan chặt chẽ với nhau. Là người cán bộ của Đảng phải giải quyết hài hoà các lợi ích đó và mối quan hệ giữa người với người. Đạo đức cách mạng luôn đòi hỏi: “Mỗi cán bộ, đảng viên phải đặt lợi ích của cách mạng, của Đảng của nhân dân lên trên hết, trước hết”(8). Hồ Chí Minh thường nhắc nhở cán bộ, đảng viên phải đấu tranh với chủ nghĩa cá nhân, vì nó là một thứ “giặc nội xâm” rất nguy hiểm. Do chủ nghĩa cá nhân mà đẻ ra các tư tưởng sai lệch, các thói hư tật xấu như: Tham lam, lười biếng, kiêu ngạo, ham địa vị, thiếu kỷ luật, óc lãnh tụ, kéo bè kéo cánh, bệnh cận thị không biết nhìn xa trông rộng. Chủ nghĩa cá nhân trái ngược với đạo đức cách mạng. Nó rất gian giảo, xảo quyệt, khéo dỗ dành người ta đi xuống dốc, vì thế mà nó rất nguy hiểm, cần phải đấu tranh trừ bỏ nó. Bản thân mỗi cán bộ, đảng viên, đặc biệt là những người có chức, có quyền phải tự mình nhìn nhận lại mình và lắng nghe ý kiến đóng góp của quần chúng, từ đó sửa mình và sửa người, nâng cao chất lượng công việc và để được quần chúng tin mến. Bác Hồ căn dặn: “Trong công tác, trong tranh đấu, trong huấn luyện, các đảng viên, cán bộ cần phải luôn tự hỏi mình, tự kiểm điểm mình và đồng chí mình. Luôn dùng và khéo dùng cách phê bình và tự phê bình, thì khuyết điểm nhất định hết dần, ưu điểm nhất định thêm lên và Đảng ta nhất định sẽ thắng lợi”(9).

Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, đất nước ta đã thu được thành tựu to lớn và quan trọng: Kinh tế tăng trưởng khá, văn hoá, xã hội có nhiều tiến bộ, đời sống nhân dân tiếp tục được cải thiện, tình hình chính trị-xã hội ổn định, quốc phòng, an ninh được tăng cường, công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng được chú trọng, hệ thống chính trị được củng cố; quan hệ đối ngoại không ngừng được mở rộng, uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế ngày càng nâng cao. Những thành tựu đó trước hết là nhờ đường lối đổi mới đúng đắn, sự đóng góp của toàn dân, sự ủng hộ của bè bạn quốc tế, đồng thời là sự đóng góp của các thế hệ cán bộ, đảng viên của Đảng.

Trước tình hình chống phá của các thế lực thù địch và mặt trái của cơ chế thị trường… hiện nay những biểu hiện hư hỏng về đạo đức, lối sống trong một bộ phận cán bộ, nhân dân đang có chiều hướng trầm trọng hơn. Các tệ nạn xã hội, tệ tham nhũng, buôn lậu, làm ăn phi pháp đang diễn ra phổ biến ở nhiều nơi. Sự biến chất của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên đang làm giảm sút uy tín về vai trò lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước. Thực trạng đó từng được Đảng ta chỉ rõ trong nhiều văn kiện.

Vì vậy, việc bồi dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên nói chung, cán bộ, đảng viên trong quân đội nói riêng vừa là yêu cầu thường xuyên, đồng thời mang tính cấp thiết. Để thực hiện được yêu cầu đó, đòi hỏi phải tiến hành đồng bộ nhiều giải pháp:

 Tiếp tục tiến hành nghiêm túc việc học tập Chủ nghĩa Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm trong tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất, đạo đức cách mạng của người cán bộ, đảng viên.

Thực hiện tốt các biện pháp chống suy thoái phẩm chất đạo đức của cán bộ, đảng viên, trong đó cá nhân phải tự tu dưỡng, rèn luyện đi đôi với sự giáo dục, kiểm tra của tập thể.

Sử dụng đồng bộ hệ thống giám sát cán bộ, đảng viên, nhất là sự giám sát của tổ chức đảng, nhân dân và công luận đối với phẩm chất đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên trong các cơ quan đảng, nhà nước, đặc biệt là những cán bộ chủ chốt.

Các cấp uỷ đảng và người đứng đầu các cơ quan, các ngành từ Trung ương đến cơ sở phải chịu trách nhiệm chống tham nhũng, tiêu cực ở nơi mình phụ trách.

Ngăn ngừa, sửa chữa sai lầm khuyết điểm, tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên là nhiệm vụ của toàn Đảng mà trực tiếp là tổ chức cơ sở đảng, của mỗi chi bộ nhưng trước hết là trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên. Thấu suốt Tư tưởng Hồ Chí Minh “muốn làm cách mạng, phải cải cách tính nết của mình trước tiên”, quán triệt Nghị quyết Đại hội X, các nghị quyết về xây dựng, chỉnh đốn Đảng sẽ góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên vừa “hồng” vừa “chuyên” thực sự là đội tiên phong của giai cấp công nhân và của dân tộc Việt Nam.

____

(1) Hồ Chí Minh toàn tập, tập 5, NXBCTQG, H.2002, tr.552. (2) Sđd, tập 1, H.1995, tr.295. (3) Sđd, tập 7, H.2002, tr.480. (4) Sđd, tập 5, tr.252. (5) Sđd, tr.254. (6) Sđd, tập 9, tr.283. (7) Sđd, tập 9, tr.287. (8) Sđd, tập 12, tr.439. (9) Sđd, tập 5, tr.265.