Giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa của nhân loại ( 16/06/2020)

Kỷ niệm 202 năm Ngày sinh C.Mác (5-5-1818 - 5-5-2020) và 130 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19-5-1890 - 19-5-2020)

  

Đầu thế kỷ XIX, nhân loại sinh ra nhà văn hóa kiệt xuất C.Mác

Tinh hoa văn hóa của nhân loại đều trải qua những cuộc tranh luận và sàng lọc, những gì không còn giá trị sẽ bị chìm vào quên lãng, bị chôn vùi sau lớp bụi của thời gian. Sức sống của một tư tưởng được tính bằng con số những cuộc tranh luận và những cuộc đấu tranh mà nó gây ra. Về mặt này, sức sống của Chủ nghĩa Mác là một ao ước và ngưỡng mộ của nhiều tư tưởng khác. Khác với lầm tưởng của một số người cho rằng sau khi các nước XHCN ở Liên Xô và Đông Âu tan rã, tư tưởng của C.Mác chìm vào quên lãng. Ngược lại, ngay ở các nước tư bản phát triển phương Tây, nhiều nhà khoa học, đặc biệt các nhà triết học, chính trị học và kinh tế học tiếp tục nghiên cứu học thuyết Mác và học thuyết này vẫn được giảng dạy trong các trường đại học của Mỹ, nhiều công trình nghiên cứu đã được công bố.

Cuối thế kỷ XIX, dân tộc ta sinh ra nhà văn hóa kiệt xuất Hồ Chí Minh

Đây là người Việt Nam đầu tiên được Tổ chức giáo dục, khoa học và văn hóa thế giới (UNESCO) ra Nghị quyết công nhận danh hiệu kép: Là anh hùng giải phóng dân tộc và danh nhân văn hóa kiệt xuất. Sự ra đời bản Nghị quyết này kinh qua thảo luận, tranh luận gay gắt và để đi tới đồng thuận năm 1990, sau khi Liên Xô và các nước XHCN tan rã.

Khái niệm văn hoá rất rộng. Ở đây chỉ giới hạn về một khía cạnh cốt lõi của văn hoá là đoàn kết. Lâu nay người ta có sự hiểu lầm khi cho rằng học thuyết của Mác chỉ là học thuyết nói nhiều đến mâu thuẫn và coi đấu tranh giải quyết mâu thuẫn giai cấp là động lực duy nhất của sự biến đổi lịch sử. Sự thực, từ C.Mác đến Hồ Chí Minh đều nêu cao khẩu hiệu đoàn kết. Coi kết đoàn là bản chất của con người và của xã hội loài người.

Những gì mà loài người đã trải qua, nhất là trong những ngày tháng hiện nay, cả thế giới đang phải gồng mình và chia sẻ với nhau cả vật chất và tinh thần để chống đại dịch COVID-19, càng chứng minh tư tưởng đoàn kết là cốt lõi của văn hóa nhân loại. Chính nhờ biết đoàn kết mà con người mới có đủ trí khôn và sức mạnh để sáng tạo ra lịch sử của mình. Đoàn kết là một vấn đề cốt lõi của khoa học về con người. C.Mác đã từng nói: “Bản thân khoa học về con người là một sản phẩm của việc con người biểu hiện bản thân mình một cách thực tiễn”(1). Do vậy, nhìn nhận vấn đề đoàn kết trong Đảng Cộng sản và thái độ của Đảng đối với đoàn kết nhân dân, dân tộc, quốc gia và quốc tế chính là nhìn nhận việc Đảng Cộng sản “biểu hiện bản thân mình” trong cuộc sống hằng ngày, trong hoạt động thực tiễn ở cơ quan, công sở, nhà máy, trường học, bệnh viện, đường phố và thôn xóm...

 Diện mạo của Đảng Cộng sản được biểu hiện như thế nào? Hồ Chí Minh từng khẳng định, Đảng không phải là cái gì trừu tượng, không phải từ trên trời rơi xuống mà Đảng từ trong xã hội mà ra, là con đẻ của phong trào cách mạng, là sự hợp thành của những đảng viên cụ thể, của những tổ chức đảng. Thông qua những đảng viên cụ thể, những chi bộ, đảng bộ cụ thể người ta thấy được bức tranh chung về diện mạo biểu hiện bản thân Đảng trong quan hệ với cộng đồng vì hai lẽ sau:

1. Xét về mặt cá nhân, hành động là để nâng cao không ngừng đời sống vật chất và tinh thần của tập thể, trong đó có bản thân mình. Bởi theo C.Mác: “Con người trước hết cần phải ăn, uống, ở và mặc đã, rồi mới có thể làm chính trị, khoa học, nghệ thuật, tôn giáo v.v.”(2). Người đảng viên hành động vì lý tưởng của Đảng và trong những trường hợp cần thiết sẵn sàng hy sinh cuộc sống của mình để thực hiện lý tưởng ấy.

2. Xét về mặt xã hội, hành động là sự “phản kháng của con người chống lại cuộc sống mất nhân tính”(3), để kiến tạo một xã hội tự do, một thể liên hợp mới trong quan hệ giữa con người với con người, trong đó “tự do của mỗi người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả mọi người”(4). Cả hai lẽ đó đều mang tính người, tính cộng đồng. Ngay cả cuộc sống mưu sinh của mỗi người cũng không thể tách khỏi đồng loại, tức là không thể tách khỏi nhu cầu và ước vọng chung của cộng đồng.

Đảng Cộng sản với tư cách là đội ngũ của những người tiên tiến nhất và ưu tú nhất của nhân dân lao động, của dân tộc thì đó là tính “vượt trội”, tính tiên phong, điển hình. Chỉ có như vậy tổ chức đảng mới có được sự tin yêu và tín nhiệm của tất cả mọi người. Muốn vậy, tổ chức đảng bao gồm những người tiên tiến, phải là một tổ chức gắn bó với nhau một cách trung thực, chung thuỷ, có tình nghĩa. Tình là những giá trị nhân văn trong trái tim con người được tạo ra trong quan hệ kinh tế - xã hội, trong hoạt động thực tiễn. Nghĩa là lý tưởng phấn đấu cho một mục đích trong sáng vì lợi ích chung của cộng đồng. Có tình, có nghĩa con người mới biết yêu thương và tín nhiệm nhau. C.Mác đã chỉ rõ: “Nếu anh giả định con người với tính cách là con người và quan hệ của con người với thế giới với tính cách là con người thì anh chỉ có thể đổi tình yêu lấy tình yêu, tín nhiệm lấy tín nhiệm”(5).

Hồ Chí Minh cũng cho rằng những ai tự giác đứng vào hàng ngũ cách mạng, mang danh là chiến sĩ tiên phong vì lý tưởng cao đẹp là phục vụ nhân dân, phục vụ Tổ quốc thì trước hết và trên hết phải luôn biết sống với đồng chí và đồng loại sao cho có tình, có nghĩa. Nếu thuộc bao nhiêu sách, nói bao nhiêu điều tốt đẹp mà sống với đồng chí, đồng bào không có tình, có nghĩa thì cũng chỉ là kẻ ba hoa, sáo mép và giả dối. Đảng viên, cán bộ, cấp trên và cấp dưới chỉ có thể đoàn kết, thống nhất khi có niềm tin và tình yêu với chính mình, với đồng chí, với nhân dân, đất nước một khi mỗi người đều ý thức được phải “đổi tình yêu lấy tình yêu, tín nhiệm lấy tín nhiệm”, phải biết sống sao cho có tình, có nghĩa, cùng nhau phấn đấu cho mục đích, lý tưởng chung. Tình yêu và lòng tin không thể đến từ một phía.

Đảng viên và tổ chức đảng phải thông qua những hoạt động thực tiễn, động cơ và mục đích sống của chính mình mà chiếm được trái tim và khối óc của quần chúng. Có nghĩa là phải tạo ra được một ảnh hưởng tốt đối với những người xung quanh. Ảnh hưởng đó không thể chỉ dựa vào quyền uy để áp đặt, không thể đòi nhân dân và tổ chức của nhân dân “thừa nhận quyền lãnh đạo của mình mà phải tỏ ra là một bộ phận trung thành nhất, hoạt động nhất và chân thực nhất”(6). Chính C.Mác đã chỉ rõ: “Nếu anh muốn ảnh hưởng tới những người khác thì anh phải là một người có một tác dụng thực sự thúc đẩy và kích thích những người khác. Mối quan hệ của anh đối với con người và đối với giới tự nhiên phải là một biểu hiện của đời sống cá nhân hiện thực của anh”(7). Đầu thế kỷ XX, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, trung tâm của vũ đài chính trị, dưới sự dẫn dắt của Hồ Chí Minh, Đảng đã “trở thành hình thức tổ chức cao nhất của quần chúng lao động, hiện thân của trí tuệ, danh dự và lương tâm của dân tộc”(8).

Hiện nay, trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường và mở rộng giao lưu quốc tế, bên cạnh những mặt tích cực đã nảy sinh không ít mặt tiêu cực. Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định quyết tâm khắc phục tâm lý sùng bái đồng tiền, bất chấp đạo lý, coi thường các giá trị nhân văn. Đồng tiền vốn chỉ là vật ngang giá, phương tiện của sự trao đổi, mua bán hàng hoá. Nhưng trong nhiều hoàn cảnh và trường hợp, đồng tiền đã biến tướng có sức mạnh vạn năng, “thành viên đạn bọc đường” bắn gục không ít chiến sĩ đã từng dũng cảm đi tiên phong trong cuộc đấu tranh vì độc lập, tự do của dân tộc. Họ bị bắn gục vì lòng dạ không trong sáng, sa vào chủ nghĩa cá nhân. Chủ nghĩa cá nhân đặt lợi ích của mình cao hơn tất cả đã làm cho bản chất con người bị tha hoá và trong nhiều trường hợp tổ chức chính trị, xã hội bị chia rẽ, quan hệ cộng đồng mang tính người suy giảm hoặc mất đi. Do đó, đồng tiền ở khía cạnh này, theo C.Mác “nó là năng lực đã bị tha hoá của nhân loại”(9) bởi vì “tiền biến trung thành phản, yêu thành ghét, ghét thành yêu, đức hạnh thành thói xấu, thói xấu thành đức hạnh, tớ thành chủ, chủ thành tớ, ngu thành khôn, khôn thành ngu...”(10).

Sự sùng bái đồng tiền tạo ra phe phái, cánh hẩu, lợi ích nhóm, trục lợi chính sách, phá vỡ sự đoàn kết, thống nhất của tổ chức chính trị, của Nhà nước và xã hội. Sùng bái đồng tiền ắt sẽ dẫn đến sự si mê quyền lực. Nếu mắc vào sẽ làm tha hoá quyền lực chính trị của Đảng vốn lấy thanh liêm, đạo đức và trí tuệ làm sức mạnh, lấy phục vụ hạnh phúc, tự do của nhân dân làm mục đích lý tưởng. Sùng bái đồng tiền sẽ biến chủ nghĩa tập thể thành chủ nghĩa cá nhân, biến chủ nghĩa nhân đạo đích thực thành chủ nghĩa vị kỷ, vô nhân tính. Nó phá vỡ cơ sở của sự đoàn kết nhất trí, do đó tổ chức không còn sức mạnh, sẽ như “đũa mỗi chiếc một nơi”.

Sự khác biệt của chế độ xã hội mới, của Nhà nước ta do Đảng Cộng sản cầm quyền, so với các kiểu nhà nước cũ đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh khái quát ở một điểm cốt lõi nhất:“Đảng không phải là một tổ chức để làm quan phát  tài. Nó phải làm tròn nhiệm vụ giải phóng dân tộc, làm cho Tổ quốc giàu mạnh, đồng bào sung sướng”(11). Chính sự khác biệt ấy đã đưa tới một sự thể hiện tuyệt vời mang tầm cỡ nhân loại của nhà văn hoá kiệt xuất Hồ Chí Minh trong quan hệ máu thịt với nhân dân Việt Nam để làm nên chiến thắng ở thế kỷ XX: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết/ Thành công, thành công, đại thành công”.

Đoàn kết là bản chất mang tính người, là biểu hiện bản chất của một đảng cách mạng chân chính. Nếu với C.Mác là: “Vô sản tất cả các nước, đoàn kết lại!”. Với V.I.Lê-nin là “Vô sản toàn thế giới và các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại”, thì ở Hồ Chí Minh là “Lao động tất cả các nước, đoàn kết lại!”(12). Đoàn kết, chúng ta là sức mạnh! Đoàn kết, chúng ta là những con người tử tế, những con người thành công trong niềm vui chung tự do, hạnh phúc của đồng chí, đồng bào và đồng loại. Rõ ràng từ C.Mác, V.I.Lê-nin đến Hồ Chí Minh, đoàn kết trong Đảng, đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc tế là sợi chỉ đỏ xuyên suốt một dòng chảy văn hoá.

Tháng 5 năm nay (2020), kỷ niệm ngày sinh của hai vĩ nhân, C.Mác và  Hồ Chí Minh, trong bối cảnh đại dịch COVID-19 lan khắp toàn cầu, tinh thần Việt Nam, truyền thống văn hóa đoàn kết của dân tộc Việt Nam một lần nữa lại được  Đảng, Nhà nước và cả xã hội Việt Nam thể hiện ngời sáng trước sự ngưỡng mộ của bạn bè bốn biển năm châu.

-----

(1), (3), (4), (5), (7), (9) (10) C.Mác - Ph.Ăng-ghen, tuyển tập, NXB Sự thật, H.1980, tập 1, tr.130; tr.44; tr.569; tr.136; tr.136; tr.133; tr.586. (2) Sđd, tập 5, tr.662. (6), (8), (11) Hồ Chí Minh, toàn tập, NXB CTQG, H.1995, tập 3, tr.139; tập 7, tr.517, tập 5. tr.249. (12) Hồ Chí Minh, Biên niên tiểu sử, tập 1, tr.165.


PGS. Trần Đình Huỳnh
Các bài trước
Tác giả : ***. Đăng ngày: 16/06/2020
Các bài tiếp
Tác giả : TS. Trần Thị Phúc An - Trường Đại học Mỏ - Địa chất. Đăng ngày: 16/06/2020
Tác giả : Thái Thanh Quý - Ủy viên Dự khuyết BCH TƯ Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An. Đăng ngày: 16/06/2020
Tác giả : Diệp Chi. Đăng ngày: 16/06/2020
Tác giả : ĐINH THÀNH. Đăng ngày: 16/06/2020
Tác giả : Phan Nam. Đăng ngày: 16/06/2020
Tác giả : Phạm Giang. Đăng ngày: 16/06/2020
Tác giả : Ngô Khiêm. Đăng ngày: 16/06/2020
Tác giả : NGUYỄN THỊ THU HÀ - TUV, Bí thư Huyện ủy Đầm Hà, Quảng Ninh. Đăng ngày: 16/06/2020
Tạp chí Xây dựng Đảng trân trọng đăng toàn văn diễn văn bế mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng do đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đọc tại phiên bế mạc, sáng 1-2-2021.
VIDEO CLIPS
Tra cứu tạp chí in trước năm 2010: