Chủ nghĩa Mác-Lênin khẳng định: Chính quyền là vấn đề cơ bản của mọi cuộc cách mạng. V.I.Lênin đã nhấn mạnh: “Chừng nào mà chưa nhận thức rõ được vấn đề đó, thì đừng hòng nói đến việc tự giác tham gia cách mạng và càng không thể nói đến lãnh đạo cách mạng”(1). Nắm vững quan điểm của Chủ nghĩa Mác-Lênin, Đảng ta đã tập trung tổ chức lãnh đạo nhân dân ta nổi dậy đập tan bộ máy nhà nước của chủ nghĩa thực dân, đế quốc và các giai cấp bóc lột, đưa Cách mạng Tháng tám thành công. Lần đầu tiên trong lịch sử, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đứng đầu là lãnh tụ vĩ đại Hồ Chí Minh, nhân dân ta không ngừng củng cố, bảo vệ chính quyền cách mạng, công cụ sắc bén để tiến hành kháng chiến cứu nước, cải tạo và xây dựng, phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội theo con đường XHCN. Với thắng lợi hoàn toàn của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, nhân dân ta đã làm chủ toàn bộ đất nước, tiến hành xây dựng nhà nước pháp quyền của dân, do dân, vì dân. Nhà nước mang bản chất giai cấp công nhân, có tính nhân dân và tính dân tộc sâu sắc.

Nét tiêu biểu của Nhà nước ta, ngay từ khi mới thành lập đã mang trong mình bản chất cách mạng và khoa học. Bản chất ấy được củng cố, nâng cao cùng với cuộc đấu tranh bền bỉ và anh dũng của nhân dân ta, thể hiện ở tinh thần cách mạng tiến công, chiến đấu kiên cường, hy sinh anh dũng, tận tuỵ trung thành với nhân dân. Năng lực tổ chức hoạt động thực tiễn của các cơ quan chính quyền nhà nước, lực lượng vũ trang và các tổ chức chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng ngày một nâng cao và vận dụng sáng tạo Chủ nghĩa Mác-Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh vào việc tổ chức, quản lý điều hành trên các lĩnh vực kinh tế, văn hoá, xã hội, quốc phòng, an ninh.

Thực tiễn 64 năm qua chỉ rõ: Lợi ích của nhân dân ta gắn chặt với sự vững mạnh của chính quyền nhà nước. Trong thời kỳ đổi mới toàn diện đất nước theo định hướng XHCN, đẩy mạnh CNH, HĐH, tổ chức và quản lý điều hành của nhà nước pháp quyền có những tiến bộ trên các lĩnh vực lập pháp, hành pháp, tư pháp, quản lý nhà nước bằng pháp luật được tăng cường, hệ thống pháp luật từng bước được xây dựng, sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện mới. Quốc hội nước ta có những bước tiến trong hoạt động lập pháp, trong cơ chế giám sát, trong việc thảo luận và biểu quyết các vấn đề thuộc lĩnh vực kinh tế và ngân sách; cải tiến chất vấn ngày càng có hiệu quả; bổ sung và hoàn chỉnh nhiều văn bản luật về các quan hệ kinh tế (đầu tư, hợp đồng, giải quyết tranh chấp), quan hệ dân sự (tài sản, bản quyền) các luật về hình sự, tố tụng và những quy định phải bổ sung, sửa đổi bằng văn bản pháp luật, hoàn chỉnh Hiến pháp năm 1992… cho phù hợp với công cuộc đổi mới, cơ chế quản lý mới. Đó là những nội dung quan trọng, nhằm tiếp tục xây dựng nhà nước pháp quyền vững mạnh, thực hiện nhà nước quản lý bằng pháp luật. Việc cải cách hành chính có những bước tiến về thể chế, về đổi mới tổ chức bộ máy và cải tiến phương thức hoạt động, về xác định thẩm quyền và mối quan hệ giữa các cơ quan chính phủ, các bộ với chính quyền địa phương. Những cải cách trong lĩnh vực hành pháp, nhất là cải cách các cơ quan chính quyền, chế độ làm việc tập thể giữa chính phủ và quyền điều hành của Thủ tướng bước đầu đã dần đến việc sắp xếp hợp lý các cơ quan của Chính phủ. Những chuyển biến đó đã tạo ra những chuyển biến quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả của các cơ quan lập pháp. Việc cải cách tổ chức bộ máy nhà nước, phân biệt chức năng quản lý hành chính với hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng là một bước tiến trong lĩnh vực cải cách hành chính. Tổ chức và quản lý của Nhà nước được đổi mới một bước, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với chính quyền nhà nước có những tiến bộ, tạo tiền đề cho việc kiện toàn, phát huy hiệu lực quản lý của Nhà nước.