Với đất nước Việt Nam, Phật giáo luôn đồng hành, chia ngọt sẻ bùi, chung tay cùng dân tộc giữ nước và dựng nước. Tinh thần bi, trí, dũng đã được người dân Việt Nam hoan nghênh đón nhận làm bệ đỡ tư tưởng cho công cuộc chống giặc ngoại xâm, đồng thời là liều thuốc cổ vũ, động viên khích lệ cho một dân tộc đang mất nước (thời kỳ Bắc thuộc) vượt qua mặc cảm và tự ti, đứng dậy đấu tranh giành lại độc lập, tự do cho Tổ quốc, dân tộc. Chính vì vậy, khi đất nước được hoà bình, các triều đại luôn mời các bậc chân tu cao tăng làm cố vấn, làm quốc sư như các Ngài Pháp Hiền, Huệ Nghiêm, Pháp Thuận, Định Không, Vạn Hạnh… Thời Đinh, Lê và Lý, vua rất cần các vị Cao tăng cố vấn công việc triều chính, nhiều khi lập chùa ngay trong nội phủ để tiện cho Sư tăng lui tới giúp vua tu học, đàm đạo Phật pháp, bàn luận chính sự… Đến đời Trần, các vị vua, quan đều là những Phật tử thuần thành, không những tinh thông về Phật học mà còn giỏi thế học; không những tu thân rèn đức để trở thành những bậc minh quân mà còn là những nhà chính trị và quân sự tài tình xuất chúng; biết cách biến sứ mệnh đạo Phật thành lý tưởng phụng sự cho đời, giải thoát khổ đau cho cá nhân và xã hội. Triều đại nhà Trần và đặc biệt vua Trần Nhân Tông (1258-1308) đã làm được điều này thành công rực rỡ, mở ra trang sử huy hoàng cho dân tộc.
Các bậc chân tu làm cố vấn đã giúp các vị vua nước Việt trở thành những minh quân đủ cả tài và đức để lãnh đạo đất nước như trong triều đại nhà Lý, nhà Trần, khiến đất nước phát triển và hưng thịnh hằng trăm năm; lịch sử dân tộc đã nói lên điều đó.
Khi đất nước oằn mình dưới sự thống trị của thực dân Pháp, đại đa số người dân chịu áp bức bóc lột, mất quyền lợi, thậm chí chết đói, chết rét. Với mục đích giải phóng dân tộc, giành độc lập, tự do cho Tổ quốc, đem lại cơm no áo ấm và sự bình đẳng cho xã hội, bênh vực, bảo vệ quyền lợi cho người dân, Đảng Cộng sản Việt Nam đã được thành lập ngày 3-2-1930 dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Điều đó gần với mục đích của Đức Phật xuất hiện nơi thế gian cũng vì một đại sự nhân duyên, vì lòng thương tưởng, vì hạnh phúc của chúng sinh, vì sự an lạc cho chư Thiên và loài người. Việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam đã mở ra một bước ngoặt mới cho dân tộc. Vì lý tưởng chân chính cao đẹp, nên tuy gặp nhiều phong ba bão táp trong cuộc đấu tranh nhưng cách mạng đã thành công. Mục đích, lý tưởng chân chính đó đã chứng minh bằng thắng lợi của cách mạng Tháng Tám năm 1945, chiến thắng lịch sử Điên Biên Phủ tháng 5-1954 và cuộc Tổng tiến công nổi dậy của toàn quân, toàn dân mùa xuân năm 1975, đất nước hoàn toàn độc lập, người dân hoàn toàn được tự do. Trong công cuộc kháng chiến trường kỳ này, Phật giáo luôn sát cánh ủng hộ và giúp đỡ cách mạng thực hiện mục đích lý tưởng chân chính của mình - đấu tranh để mang lại hoà bình, độc lập tự do cho dân tộc. Chính vì một lý do rất giản dị đó mà Phật giáo luôn trong lòng dân tộc ở mọi thời đại.
Năm 1981, Giáo hội Phật giáo Việt Nam đã được thống nhất từ chín hệ phái để trở thành một lực lượng mạnh mẽ, cùng chung một ngôi nhà, góp phần hỗ trợ công cuộc tái thiết đất nước, với đường hướng hoạt động là Đạo pháp - Dân tộc - Chủ nghĩa xã hội. Đường hướng hoạt động của Giáo hội Phật giáo Việt Nam phù hợp với đường lối đổi mới của Đảng Cộng sản Việt Nam. Kinh tế ngày một phát triển, chính trị ổn định, vị thế dân tộc Việt Nam trên trường quốc tế ngày một nâng cao. Lẽ đương nhiên, nhờ sự đổi mới đó, Phật giáo ngày một phát triển, số lượng tăng ni ngày một đông, chùa chiền được trùng tu, tôn tạo. Chính vì thế mà năm 2008, Đại lễ Phật đản Vesak Liên hợp quốc được tổ chức tại Việt Nam với chủ đề “Phật giáo và xã hội: Công bằng, dân chủ, văn minh”, chứng tỏ sự tín nhiệm của Liên hợp quốc cũng như bạn bè quốc tế đối với Việt Nam, một đất nước yêu chuộng hoà bình, mến khách, một đất nước có nền Phật giáo lâu đời gần 2.000 năm hình thành và phát triển. Trong bối cảnh đổi mới và hội nhập quốc tế mạnh mẽ hiện nay, Phật giáo - vốn thấm sâu trong tâm huyết của người dân nước Việt - lại càng có cơ hội để phát triển, các tầng lớp nhân dân trong xã hội đã và đang tìm thấy ở Phật giáo nhiều giá trị hữu ích. Và ngày nay, Phật giáo Việt Nam trong thời hội nhập này còn một trách nhiệm quan trọng nữa là giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc - gìn giữ hồn thiêng sông núi.
Phật giáo và đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam đều cùng hướng tới một lý tưởng cao đẹp phấn đấu cho dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.
Nhân dịp xuân mới, xin cầu nguyện chư Phật phù hộ cho quốc thái dân an, mọi nhà, mọi người đều được hưởng hạnh phúc, an lạc.