LTS: Nhân dịp đầu xuân 2007 và kết thúc thắng lợi nhiệm vụ năm 2006, phóng viên Tạp chí Xây dựng Đảng đã có cuộc trao đổi với đồng chí Nguyễn Đông Sương, Phó trưởng Ban Tổ chức Trung ương về công tác xây dựng tổ chức cơ sở đảng và đảng viên. Tạp chí Xây dựng Đảng xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Xin đồng chí cho biết khái quát những kết quả đạt được về công tác xây dựng, củng cố, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng (TCCSĐ) và nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên năm 2006?

Năm 2006 là năm kết thúc thực hiện Nghị quyết Đại hội IX, năm đầu tiên triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội X của Đảng. Thực hiện chủ trương toàn Đảng hướng về cơ sở, dồn sức cho cơ sở, lấy chuyển biến của cơ sở là thước đo kết quả tổng hợp của công tác xây dựng đảng, công tác xây dựng TCCSĐ và đảng viên đã đạt được một số kết quả quan trọng, thể hiện trên các nội dung chính sau:

Một là, tiếp tục nghiên cứu, xây dựng và cơ bản hoàn thiện hệ thống các quy định của Ban Bí thư về chức năng, nhiệm vụ của các loại hình TCCSĐ và sơ kết, tổng kết thực hiện các quy định, hướng dẫn của Trung ương về công tác xây dựng TCCSĐ, đảng viên.

Trong năm 2006, Ban Tổ chức Trung ương tiếp tục nghiên cứu, xây dựng và trình Ban Bí thư ký ban hành năm quy định về chức năng, nhiệm vụ của đảng bộ, chi bộ cơ sở trong: Trường học, bệnh viện ngoài công lập, hợp tác xã và liên hiệp hợp tác xã, cơ quan báo chí, trong và ngoài cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài. Nhận thức sâu sắc tư tưởng chỉ đạo của Trung ương là: Đã có tổ chức chuyên môn thì phải có tổ chức đảng, đã có tổ chức đảng phải có quy định về chức năng, nhiệm vụ, vì vậy từ năm 2004 đến nay, Ban Tổ chức Trung ương đã tham mưu cho Ban Bí thư ban hành 25 quy định và đã cơ bản hoàn thiện hệ thống các quy định của Ban Bí thư về chức năng, nhiệm vụ của các loại hình TCCSĐ để thực hiện thống nhất trong toàn Đảng. Việc ban hành các quy định của Ban Bí thư về chức năng, nhiệm vụ của TCCSĐ có tác dụng tích cực trong việc định hướng cho các cấp ủy và TCCSĐ xây dựng quy chế hoạt động, thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ của mình, khắc phục tình trạng bao biện, làm thay hoặc buông lỏng vai trò lãnh đạo của tổ chức đảng ở cơ sở. Hiện nay, các quy định của Ban Bí thư đã và đang được các cấp ủy chỉ đạo triển khai và tổ chức thực hiện, từng bước đưa nội dung các quy định của Ban Bí thư vào cuộc sống, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của TCCSĐ và đội ngũ cán bộ, đảng viên ở cơ sở.

Cùng với việc nghiên cứu, tham mưu cho Trung ương ban hành các quy định, hướng dẫn mới về công tác xây dựng TCCSĐ, đảng viên, Ban Tổ chức Trung ương đã giúp Bộ Chính trị, Ban Bí thư tiến hành sơ kết, tổng kết nhiều chỉ thị, quy định, thông tri, hướng dẫn... của Trung ương như: Chỉ thị 44, 29 của Ban Bí thư (khóa IX) về “Kết nạp đảng viên lớp Hồ Chí Minh” và “Đổi thẻ đảng viên”; Quy định 76 của Bộ Chính trị (khóa VIII) về đảng viên đang công tác thường xuyên giữ mối liên hệ với cấp ủy, chi ủy và gương mẫu thực hiện nghĩa vụ công dân nơi cư trú; Quy định 123 của Bộ Chính trị, Quy định 127 và Thông tri 06 của Ban Bí thư (khóa IX) về kết nạp đảng viên là người có đạo và đảng viên có đạo tham gia sinh hoạt tôn giáo, về đảng viên có quan hệ hôn nhân với người nước ngoài và việc kết nạp đảng viên là người Hoa; Hướng dẫn số 18, 20 của Ban Tổ chức Trung ương về đánh giá chất lượng TCCSĐ và đánh giá chất lượng đảng viên; về việc thực hiện Dự án quản lý cơ sở dữ liệu đảng viên v.v... Nhìn chung, việc sơ, tổng kết và đánh giá việc thực hiện các chỉ thị, quy định, thông tri, hướng dẫn của Trung ương ở các cấp vừa qua đã có tác dụng tích cực, giúp cho các cấp ủy thấy rõ những ưu, khuyết điểm và những tồn tại trong quá trình triển khai và tổ chức thực hiện ở cơ sở để rút kinh nghiệm kịp thời, bổ sung các giải pháp trong việc củng cố, nâng cao nhận thức cho các cấp ủy và đội ngũ đảng viên về vị trí nền tảng, vai trò hạt nhân chính trị của TCCSĐ và của chi bộ.

Hai là, triển khai việc nghiên cứu, hướng dẫn thực hiện Điều lệ Đảng và ban hành các văn bản hướng dẫn về xây dựng, củng cố, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của TCCSĐ và đội ngũ đảng viên.

Ngay sau Đại hội X của Đảng, Ban Tổ chức Trung ương đã tập trung chỉ đạo việc nghiên cứu, hướng dẫn cụ thể thi hành Điều lệ Đảng do Đại hội X thông qua để thực hiện trong toàn Đảng. Ban đã chuẩn bị và trình Bộ Chính trị ban hành Quy định số 23-QĐ/TW về thi hành Điều lệ Đảng, đồng thời ban hành Hướng dẫn số 03-HD/BTCTW về “Một số vấn đề cụ thể thi hành Điều lệ Đảng”. Quy định của Bộ Chính trị và Hướng dẫn của Ban kịp thời giải đáp những vấn đề thực tiễn đặt ra. Cùng với việc cụ thể hóa thực hiện Điều lệ Đảng, Ban Tổ chức Trung ương đã sớm triển khai nghiên cứu, xây dựng quy định để trình Bộ Chính trị xem xét, trình Ban Chấp hành Trung ương ban hành Quy định số 15-QĐ/TW về đảng viên làm kinh tế tư nhân. Đồng thời, xây dựng các đề án về việc thành lập chi bộ cơ quan, chi bộ quân sự trực thuộc đảng ủy cơ sở xã, phường, thị trấn; ban hành các hướng dẫn về xây dựng, củng cố TCCSĐ và nâng cao chất lượng đảng viên như: Hướng dẫn số 57 về “Một số vấn đề nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ”; Hướng dẫn số 01 về “Đánh giá chất lượng TCCSĐ và đảng viên”; Hướng dẫn số 02 về việc “Thành lập tổ chức đảng trong các hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã”, ban hành hàng chục văn bản về tiến hành sơ kết, tổng kết các vấn đề về xây dựng TCCSĐ và đội ngũ đảng viên. Các hướng dẫn trên đã và đang được triển khai ở các cấp, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn hiện nay ở cơ sở và bước đầu phát huy tác dụng tốt.

Ba là, việc thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX về “Đổi mới và nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở xã, phường, thị trấn” tiếp tục được đẩy mạnh, ngày càng đi vào chiều sâu và đem lại một số kết quả tích cực.

Sau các Hội nghị sơ kết ba năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX về “Đổi mới và nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở xã, phường, thị trấn”, việc xây dựng, củng cố TCCSĐ và các tổ chức trong hệ thống chính trị ở cơ sở tiếp tục được đẩy mạnh, từng bước đi vào chiều sâu và tạo được một số chuyển biến tích cực ở cơ sở. Các cấp ủy đảng từ tỉnh đến cơ sở đã tập trung thực hiện công tác xây dựng quy hoạch cán bộ; mở nhiều lớp đào tạo, bồi dưỡng về học vấn, lý luận chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ và công tác xây dựng đảng, không ngừng nâng cao kiến thức, năng lực công tác cho đội ngũ cán bộ, cấp ủy viên và đảng viên ở cơ sở; tiếp tục thực hiện việc tiếp nhận những sinh viên đã tốt nghiệp về cơ sở công tác, tăng cường bổ sung, luân chuyển cán bộ ở các cấp, các ngành về tham gia xây dựng, củng cố cơ sở, nhất là đối với các xã vùng sâu, vùng xa, biên giới có nhiều khó khăn; bước đầu triển khai thực hiện có kết quả việc giám sát đối với cán bộ, đảng viên ở nơi cư trú.

Các cấp ủy đảng địa phương, nhất là các tỉnh vùng Tây Nguyên, Tây Bắc, Tây Nam bộ đã tập trung chỉ đạo, có nhiều chủ trương, giải pháp cụ thể để xây dựng, củng cố cơ sở: Tăng cường đội ngũ cán bộ trẻ là người dân tộc thiểu số tại địa phương; vận dụng thực hiện một số chế độ, chính sách đối với cán bộ không chuyên trách và cán bộ thôn, bản; đẩy mạnh công tác bồi dưỡng, tạo nguồn phát triển đảng viên, tạo được một số chuyển biến rõ nét trong việc chuẩn hóa đội ngũ cán bộ cơ sở và từng bước thu hẹp dần số thôn, làng, buôn, bản, trường học, doanh nghiệp tư nhân... chưa có chi bộ, chưa có đảng viên; nhiều nơi đã chú trọng xây dựng cơ sở vật chất, trụ sở và điều kiện làm việc, xây dựng nhà văn hóa ở các thôn, bản. Những chuyển biến tiến bộ đó đã góp phần quan trọng trong việc xây dựng, củng cố và nâng cao chất lượng hoạt động của TCCSĐ và các tổ chức trong hệ thống chính trị ở xã, phường, thị trấn.

Công tác đảng viên tiếp tục được coi trọng và thực hiện tương đối toàn diện, vừa đáp ứng yêu cầu chỉ đạo chung, vừa kịp thời giải quyết những vấn đề nghiệp vụ cụ thể trên cả ba mặt quản lý, bồi dưỡng, nâng cao chất lượng và kết nạp đảng viên. Chỉ tính trong 11 tháng năm 2006, toàn Đảng đã kết nạp được trên 160.000 đảng viên, tương đương số đảng viên được kết nạp cả năm 2005, trong đó số đảng viên mới kết nạp là đoàn viên Đoàn TNCS Hồ Chí Minh chiếm 63%. Kết quả công tác đảng viên đã góp phần làm cho cơ cấu đội ngũ đảng viên chuyển dịch theo hướng tích cực và từng bước nâng cao chất lượng: Độ tuổi bình quân của đảng viên năm 2000 là 44,7 giảm còn 43,75 năm 2005; năm 2000, tỷ lệ đảng viên nữ là 19,74%, dân tộc thiểu số là 9,4%, đoàn viên thanh niên là 9,07% thì đến năm 2005, số lượng tương ứng là 24,02%, 10% và 15,67%.

Tuy nhiên, xem xét một cách hệ thống, thì mặt yếu của công tác xây dựng TCCSĐ và đội ngũ đảng viên hiện nay là: Năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của không ít TCCSĐ và đội ngũ đảng viên còn yếu, chưa đủ sức giải quyết dứt điểm những vấn đề phức tạp nảy sinh ở cơ sở. Nhiều chi bộ chưa thực hiện nghiêm túc chế độ sinh hoạt theo quy định của Điều lệ Đảng. Sinh hoạt chi bộ còn hình thức và chất lượng thấp; tinh thần tự phê bình và phê bình yếu, tình trạng nể nang, né tránh, ngại va chạm và tư tưởng thủ tiêu đấu tranh còn khá nặng và xảy ra ở nhiều nơi; tinh thần đoàn kết và tình thương yêu đồng chí trong Đảng bị giảm sút. Công tác giáo dục, quản lý đảng viên của tổ chức đảng thiếu chặt chẽ; một bộ phận đảng viên, trong đó có cả đảng viên là cán bộ lãnh đạo, quản lý ở các cấp suy thoái về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, làm suy giảm lòng tin của nhân dân đối với Đảng. Những mặt yếu kém đó nếu không được tập trung chỉ đạo sửa chữa, khắc phục trong thời gian tới thì đó là vấn đề cần báo động trong Đảng.

Xin đồng chí cho biết, những nhiệm vụ lớn để tiếp tục xây dựng, củng cố, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của TCCSĐ, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên trong năm 2007?

Trong hai ngày 10, 11 tháng 1 năm 2007 vừa qua, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Ban Tổ chức Trung ương đã tổ chức Hội nghị Cán bộ tổ chức Toàn quốc để đánh giá tình hình thực hiện nhiệm vụ năm 2006 và xác định nhiệm vụ năm 2007. Trên cơ sở Chương trình công tác toàn khóa của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Hội nghị đã thảo luận và thống nhất xác định 5 nhiệm vụ trọng tâm và 48 công việc cụ thể của Ngành Tổ chức xây dựng Đảng trong năm 2007. Trong 5 nhiệm vụ trọng tâm của toàn Ngành thì nhiệm vụ thứ nhất được xác định là đặc biệt quan trọng, có liên quan đến sự vững mạnh của toàn Đảng là: Thực hiện các giải pháp mạnh mẽ nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của TCCSĐ, nhất là chi bộ và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên. Vì vậy, để thực hiện tốt công tác xây dựng TCCSĐ và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên, năm 2007 các cấp ủy đảng cần tập trung chỉ đạo và thực hiện tốt một số nội dung chủ yếu sau:

1. Tập trung nghiên cứu, khảo sát, đánh giá đúng thực trạng tình hình và chất lượng hoạt động của TCCSĐ và đội ngũ cán bộ, đảng viên trong các loại hình cơ sở. Trên cơ sở đó, đề xuất những chủ trương, giải pháp về xây dựng, củng cố, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của TCCSĐ, nhất là chi bộ, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên, phục vụ việc xây dựng Đề án trình Hội nghị Trung ương 6 vào cuối năm 2007.

2. Tổ chức cho cán bộ, đảng viên học tập, nghiên cứu, quán triệt sâu sắc Điều lệ Đảng (khóa X); các quy định của Bộ Chính trị và hướng dẫn của các ban Đảng Trung ương về thi hành Điều lệ Đảng, nhất là những nội dung mới được bổ sung, sửa đổi; các nghị quyết, chỉ thị, quy định của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư về công tác xây dựng đảng, đặc biệt là tập trung chỉ đạo, thực hiện tốt Chỉ thị của Bộ Chính trị về Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh; Chỉ thị của Ban Bí thư về Đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ; các quy định của Ban Bí thư về chức năng, nhiệm vụ của các loại hình TCCSĐ, đưa các nghị quyết, chỉ thị, quy định của Đảng vào cuộc sống; phải làm cho các chi bộ nhận biết được chính các văn bản trên là của mình, cho mình và thực hiện tốt ngay từ chi bộ.

3. Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX về “Đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phường, thị trấn”. Trong đó, tập trung đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ, năng lực công tác cho đội ngũ cán bộ công chức cơ sở, nhất là kỹ năng thực hành; tăng cường xây dựng củng cố các chi bộ, chi hội, chi đoàn ở các thôn, làng, buôn, bản; đẩy mạnh công tác bồi dưỡng, tạo nguồn phát triển đảng viên, sớm khắc phục tình trạng các thôn, làng, buôn, bản, trường học, doanh nghiệp... chưa có chi bộ, có ít hoặc chưa có đảng viên; đẩy mạnh công tác phát triển đảng viên đi đôi với sàng lọc, đưa những người không đủ tiêu chuẩn ra khỏi Đảng. Tiếp tục nghiên cứu, bổ sung, sửa đổi một số điểm chưa phù hợp về chế độ chính sách đối với cán bộ, công chức ở cơ sở xã, phường, thị trấn.

4. Các cấp ủy đảng, nhất là các cấp ủy cấp trên cơ sở phải tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo đối với cơ sở; kịp thời phát hiện những vấn đề thực tiễn nảy sinh ở cơ sở để chỉ đạo nghiên cứu và giải quyết dứt điểm, tạo điều kiện cho cơ sở vươn lên, thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ của mình và phải tự giải quyết các vấn đề phát sinh ngay từ chi bộ.

Việc xây dựng TCCSĐ trong sạch, vững mạnh, đủ sức giải quyết các vấn đề nảy sinh ở cơ sở là vấn đề có ý nghĩa thực tiễn rất to lớn, nhất là trong tình hình đất nước ta ngày càng hội nhập sâu, rộng vào nền kinh tế quốc tế. Vì vậy, nếu không có sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ và sự dồn sức của tất cả các cấp, các ngành cho việc xây dựng TCCSĐ, xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên ở cơ sở thì việc đề ra chủ trương xây dựng TCCSĐ trong sạch, vững mạnh chỉ là khẩu hiệu.