Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta và Bác Hồ luôn luôn coi trọng vấn đề dân tộc, xem đây là một nội dung quan trọng trong quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Quán triệt tư tưởng đó, Đảng, Nhà nước ta thường xuyên quan tâm đến việc xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số (DTTS). Đại hội lần thứ X của Đảng tiếp tục khẳng định: “Vấn đề dân tộc và đoàn kết các dân tộc là vấn đề chiến lược, cơ bản, lâu dài của sự nghiệp cách mạng nước ta”(*).

 Biên giới nước ta có vị trí đặc biệt quan trọng về kinh tế, chính trị, quốc phòng - an ninh và đối ngoại. Các địa phương biên giới là nơi có hơn 40 dân tộc anh em trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam cư trú. Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta đã khẳng định vai trò to lớn của đồng bào các DTTS trong đấu tranh bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng của Tổ quốc, giữ vững chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia và xây dựng đường biên giới hoà bình, hữu nghị với các nước láng giềng. Các đời vua Lý, Trần, Lê Sơ... đã tranh thủ và phát huy vai trò của các thủ lĩnh, tù trưởng, tộc trưởng như thực hiện kế sách “nhu viễn” (mềm dẻo với những người ở biên ải), gả công chúa cho các thủ lĩnh miền núi biên giới, được đặc ân mang họ vua và thực hiện chế độ thế tập đối với con cháu các thủ lĩnh, tù trưởng là quan lại của triều đình... Vì vậy, đã tạo nên thế trận lòng dân nơi biên giới, góp phần xây dựng “phên dậu” vững chắc bảo vệ biên cương, bờ cõi.

Bộ đội Biên phòng (BĐBP) là lực lượng vũ trang cách mạng của Đảng, là lực lượng lòng cốt, chuyên trách trong quản lý, bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia. Nhiệm vụ và địa bàn công tác của BĐBP thường xuyên, trực tiếp gắn bó với đồng bào các DTTS. Do đó, việc xây dựng đội ngũ cán bộ là người DTTS trong BĐBP có ý nghĩa chiến lược cả trước mắt và lâu dài, phù hợp với đường lối, chính sách dân tộc của Đảng, Nhà nước ta, đồng thời là sự kế thừa và phát huy truyền thống của ông cha trong sự nghiệp quản lý, bảo vệ chủ quyền, lãnh thổ. Trong suốt quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, từ lãnh đạo Bộ tư lệnh đến chỉ huy các cấp trong lực lượng BĐBP thường xuyên chăm lo công tác xây dựng đội ngũ cán bộ DTTS. Nhiều chỉ thị, nghị quyết, kế hoạch, biện pháp về xây dựng đội ngũ cán bộ là người địa phương, người DTTS đã được xây dựng và triển khai thực hiện. Nhiều tỉnh đã có đội ngũ cán bộ người DTTS phát huy tốt vai trò của mình trong thực hiện nhiệm vụ công tác, nhất là trong tuyên truyền, vận động đồng bào ở khu vực biên giới thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, tích cực ủng hộ, giúp đỡ BĐBP hoàn thành nhiệm vụ. Nhiều đồng chí đã và đang giữ những cương vị chủ chốt, có uy tín và phát huy được chức trách, nhiệm vụ. Song, do nhiều nguyên nhân nên công tác xây dựng đội ngũ cán bộ này trong BĐBP chưa đáp ứng đòi hỏi của thực tiễn hoạt động bảo vệ biên giới. Hiện mới có 9,72% số cán bộ là người DTTS, ở 38 tỉnh, thành phố có biên phòng. Trong đó, các tỉnh Tây Bắc chiếm 18,57%, miền Trung (từ Thanh Hoá đến Quảng Nam) chiếm 16%, các tỉnh Tây Nguyên (8,52%), Tây Nam là 5,25%. Số cán bộ là người dân tộc Tày, Nùng, Mường, Thái chiếm 69,5%, còn lại 36 DTTS khác chỉ chiếm 30,5%. Cán bộ người DTTS có hầu hết ở các đơn vị trong BĐBP, nhưng nhiều đồng chí xuất thân không phải ở địa bàn khu vực biên giới mà chủ yếu ở thị xã, thị trấn các tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Lào Cai, Yên Bái, Lai Châu, Điện Biên, Sơn La...

Một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến thực trạng trên là do công tác tạo nguồn cán bộ DTTS chưa được chú trọng đúng mức, chưa có kế hoạch, quy hoạch tổng thể mang tính chiến lược cho toàn lực lượng đáp ứng yêu cầu cả trước mắt và lâu dài. Không ít cấp uỷ, người chỉ huy chưa nhận thức đầy đủ về vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của đội ngũ cán bộ người DTTS, do đó chưa thực sự quan tâm đến công tác tạo nguồn đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ cán bộ này.

Thời gian tới, tình hình thế giới, khu vực, trong nước tiếp tục diễn biến phức tạp. Khu vực biên giới nước ta vẫn là trọng điểm “Diễn biến hoà bình” của các thế lực thù địch tuyên truyền, kích động gây chia rẽ khối đại đoàn kết các dân tộc. Để khắc phục những bất cập hiện nay trong xây dựng đội ngũ cán bộ BĐBP là người DTTS, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, vấn đề quan trọng hàng đầu là phải làm tốt công tác tạo nguồn ngay từ cơ sở (các đồn biên phòng). Muốn vậy, cần quán triệt và thực hiện tốt những chủ trương, biện pháp cụ thể sau:

Về chủ trương, cấp uỷ, chỉ huy các cơ quan, đơn vị cần nắm vững quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước về vấn đề dân tộc và xây dựng đội ngũ cán bộ người DTTS; quán triệt và thực hiện tốt Nghị quyết của Đảng uỷ, kế hoạch của Bộ tư lệnh BĐBP về xây dựng đội ngũ cán bộ là người DTTS tại chỗ. Chú trọng lãnh đạo, chỉ đạo làm tốt công tác tạo nguồn, tuyển chọn ngay từ cơ sở theo kế hoạch thống nhất đảm bảo tính chiến lược, cơ bản, lâu dài. Phấn đấu đến năm 2015 có số cán bộ là người DTTS chiếm tỷ lệ 15-17% trong toàn lực lượng; có cơ cấu hợp lý giữa các vùng, miền, các thành phần dân tộc.

Về biện pháp, cấp uỷ, chỉ huy các cơ quan, đơn vị cần quán triệt và thực hiện tốt một số yêu cầu, nội dung cơ bản sau:

Một là, cấp uỷ, chỉ huy các cấp cần quán triệt sâu sắc chính sách dân tộc của Đảng trong BĐBP và ở các địa phương để có nhận thức đúng, đầy đủ về vai trò, vị trí, tầm quan trọng của đội ngũ cán bộ người DTTS trong BĐBP. Kiên quyết đấu tranh với những nhận thức, quan điểm lệch lạc xem nhẹ hoặc quá đề cao vai trò cán bộ người DTTS một cách hình thức.

Hai là, xây dựng quy hoạch tổng thể mang tính chiến lược bảo đảm xây dựng đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số đáp ứng cả số lượng, chất lượng, cơ cấu hợp lý giữa các vùng, miền và thành phần dân tộc. Trong đó, chú trọng đến nguồn cán bộ của các dân tộc cư trú ở các huyện, xã biên giới. Trên cơ sở quy hoạch biên chế chung cần xây dựng kế hoạch đào tạo cán bộ dân tộc trên các tuyến để chủ động tạo nguồn, đào tạo và quản lý, sử dụng lâu dài.

Ba là, phối hợp chặt chẽ với các địa phương trong việc tuyển chọn học sinh từ các trường phổ thông và trường dân tộc nội trú; làm tốt công tác tuyên truyền, vận động học sinh đăng ký dự thi vào các trường của BĐBP. Tổ chức các lớp bồi dưỡng văn hoá cho đối tượng quân nhân người DTTS (chưa tốt nghiệp THPT) để nâng cao trình độ văn hoá đáp ứng yêu cầu tạo nguồn đào tạo lâu dài. Các cơ quan của Bộ tư lệnh BĐBP và các tỉnh, thành phố cần làm tốt chức năng tham mưu, chỉ đạo, hướng dẫn các trường, đơn vị làm tốt công tác tạo nguồn và đào tạo cử tuyển cán bộ người dân tộc bảo đảm chất lượng, hiệu quả. Tích cực, chủ động nghiên cứu đề xuất báo cáo Đảng uỷ, Bộ tư lệnh BĐBP để có những chủ trương, giải pháp đúng đắn nhằm nâng cao chất lượng tạo nguồn đào tạo, sử dụng sĩ quan và quân nhân chuyên nghiệp người DTTS trên tất cả các tuyến. Hằng năm, cần sớm xây dựng kế hoạch, phân chỉ tiêu cho các đơn vị và yêu cầu thực hiện nghiêm sự chỉ đạo, hướng dẫn của Bộ tư lệnh.

Bốn là, các trường trong BĐBP tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện quy trình đào tạo cử tuyển ở các bậc học: Đại học, trung học, sơ cấp để bảo đảm yêu cầu về số lượng và chất lượng đội ngũ cán bộ DTTS. Cần tăng chỉ tiêu đào tạo cử tuyển trung học và sơ cấp biên phòng để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của các đồn biên phòng và có điều kiện để tuyển chọn trong số đó những đồng chí năng lực công tác tốt, có hướng phát triển để đào tạo ở bậc học cao hơn.

Điều chỉnh, bổ sung chương trình đào tạo, giáo trình, tài liệu học tập bảo đảm yêu cầu cơ bản và thiết thực, sát hợp với đối tượng đào tạo cử tuyển theo hướng tăng nội dung thực hành, giảm các nội dung chưa thực sự cần thiết đối với học viên. Đổi mới phương pháp giảng dạy, đảm bảo chuyển tải được những nội dung cơ bản đến người học bằng phương pháp ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ, phù hợp với đặc điểm tâm lý và khả năng nhận thức của học viên là người DTTS. Quản lý chặt chẽ chất lượng học tập và rèn luyện của học viên cử tuyển. Thực hiện tốt chính sách đối với cán bộ là người DTTS, tạo điều kiện cho học viên tham gia các hoạt động tập thể, tránh sự tự ti, mặc cảm. Kịp thời giải quyết vướng mắc cho các trường trong thực hiện nhiệm vụ đào tạo cử tuyển.

Cấp uỷ và chỉ huy các đơn vị thường xuyên quan tâm, giúp đỡ, tạo điều kiện cho học viên cử tuyển về đơn vị công tác thực hiện tốt chức trách nhiệm vụ được giao, trong đó đặc biệt quan tâm tới việc bồi dưỡng kinh nghiệm thực tế, kỹ năng thực hành.

Đề xuất, kiến nghị.

Nhà nước tăng cường đầu tư xây dựng hệ thống trường phổ thông dân tộc nội trú tại các tỉnh, huyện biên giới đáp ứng yêu cầu đào tạo cán bộ dân tộc cho các ngành nghề nói chung và cho BĐBP nói riêng.

Bộ Quốc phòng tăng chỉ tiêu đào tạo thiếu sinh quân cho BĐBP, tạo điều kiện thuận lợi cho đào tạo cử tuyển cán bộ người DTTS phục vụ trong BĐBP. Cần ưu tiên về tiêu chuẩn hộ khẩu, không nhất thiết phải có hộ khẩu tại các xã đặc biệt khó khăn như quy định tuyển sinh vào đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp theo chế độ cử tuyển. Cho phép BĐBP được tuyển chọn cán bộ dân tộc đặc biệt ít người thuộc địa bàn các huyện biên giới. Nhà nước có chính sách ưu đãi học viên cử tuyển người DTTS nhằm thu hút, động viên con em các dân tộc yên tâm học tập và về địa phương công tác sau khi tốt nghiệp.

_____