Vùng dân tộc, miền núi phía Bắc có vị trí đặc biệt quan trọng về an ninh quốc phòng của đất nước, phát triển kinh tế-xã hội, bảo vệ môi trường sinh thái.

Đội ngũ cán bộ chủ chốt (CBCC) cấp cơ sở ở nước ta nói chung, ở vùng dân tộc, miền núi phía Bắc nói riêng là lực lượng trực tiếp đưa tư tưởng, đường lối, chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với đồng bào các dân tộc. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Cán bộ nào, phong trào nấy”. Do đặc thù của cấp cơ sở là cấp “gần gũi nhân dân nhất, là nền tảng của hành chính”, vì thế, “cấp xã làm được việc thì mọi công việc đều xong xuôi”(1).

Trong kỳ bầu cử HĐND và đại hội đảng bộ cấp cơ sở vừa qua, số các đồng chí tái cử chiếm trên 70%, số mới trúng cử chiếm gần 30%. Điều đó thể hiện sự tín nhiệm của nhân dân đối với đội ngũ CBCC cấp cơ sở. Qua phân loại, đánh giá cán bộ cơ sở năm 2005 ở các tỉnh vùng Tây Bắc, tỷ lệ CBCC hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ đều tăng. Có đồng chí vinh dự được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới, như đồng chí Vi Văn ỏm, dân tộc Xinh Mun, Bí thư Đảng uỷ xã Chiềng On (Yên Châu, Sơn La). ở nhiều nơi, số cán bộ không hoàn thành nhiệm vụ giảm và được xử lý bằng nhiều hình thức. Vì vậy, trong những năm qua, đội ngũ CBCC cấp cơ sở vùng dân tộc, miền núi phía Bắc đã tổ chức, lãnh đạo đồng bào các dân tộc trong vùng thực hiện có kết quả những mục tiêu kinh tế-xã hội, xoá đói giảm nghèo, tăng cường khối đoàn kết dân tộc. ở Lào Cai, Sơn La, tỷ lệ đói nghèo giảm nhanh, công tác phát triển đảng viên ở các xã vùng cao, biên giới được đẩy mạnh. Từ năm 2001, tăng trưởng GDP hằng năm ở nhiều tỉnh vùng Đông Bắc, Tây Bắc đạt trên 7,5%, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng giảm tỷ trọng nông - lâm nghiệp, tăng tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ. Việc khai hoang tăng vụ, đưa tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất được đồng bào các dân tộc ở Điện Biên, Hà Giang, Sơn La, Hoà Bình, Lào Cai, Yên Bái, Quảng Ninh... hưởng ứng. Đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ chủ chốt cấp cơ sở đã đi đầu, gương mẫu trong cải tạo vườn tạp, tăng diện tích trồng lúa, trồng ngô lai năng suất cao, mở rộng chuồng trại chăn nuôi dê, bò, tạo nên những điển hình để bà con trong thôn, bản làm theo. Những mô hình sản xuất giỏi xuất hiện ngày một nhiều, như trang trại của đồng bào Dao trồng quế xuất khẩu ở Viễn Sơn (Yên Bái), của đồng bào Nùng trồng chè ở Khe Cạn (Thái Nguyên), trồng mận Tam Hoa, trồng lúa lai, ngô lai ở Sả Séng, trồng chè ở Bản Liền, trồng thuốc lá ở Sín Chéng (Lào Cai); nuôi cá lồng ở Mường Chen (Sơn La) v.v...

Tuy nhiên, qua hoạt động thực tiễn, đặc biệt là qua công tác lãnh đạo, tổ chức quản lý các lĩnh vực của đời sống xã hội ở cơ sở, nhất là trong chỉ đạo chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, xây dựng đời sống mới, đội ngũ CBCC cấp cơ sở ở miền núi phía Bắc cũng đang bộc lộ những hạn chế, yếu kém về năng lực tổ chức, quản lý. Bên cạnh tiêu chuẩn chung về phẩm chất và năng lực CBCC cấp cơ sở theo tinh thần Nghị quyết Trung ương 5 (khoá IX), ở đây, với đối tượng này, cần bổ sung thêm những yêu cầu cụ thể như:

- Mở rộng tầm nhìn, nâng cao khả năng thu thập và xử lý thông tin, từ đó đề xuất và xây dựng các phương án phát triển kinh tế-xã hội thích hợp với điều kiện của cơ sở mình.

- Nắm bắt được nguyên tắc trong chuyển đổi cơ cấu kinh tế, làm cho người dân hiểu rõ không phải chỉ sản xuất cái mình cần mà phải sản xuất và bán những gì mà xã hội cần. Việc lựa chọn cây, con... trong xác định phương án sản xuất của từng gia đình, của cả cộng đồng là trách nhiệm của đội ngũ CBCC cấp cơ sở, trước hết là của bí thư đảng uỷ, chủ tịch UBND, chủ tịch HĐND, hội nông dân, hội phụ nữ và của bí thư đoàn thanh niên… Trên cơ sở đó, Đảng bộ lãnh đạo việc tập huấn quản lý, tập huấn kỹ thuật cho nông dân và kiểm tra việc thực hiện các phương án đã đề ra, xóa đói, giảm nghèo, giúp nhau làm giàu, xây dựng làng, bản văn hóa, văn minh.

- CBCC cấp cơ sở phải am hiểu phong tục tập quán, tâm lý đồng bào các dân tộc, phải biết giữ gìn, phát huy những điểm tốt, khắc phục những điểm lạc hậu, tiêu cực trong tập quán, tâm lý cũ. Cán bộ không phải là người địa phương cần biết tiếng đồng bào dân tộc thiểu số, sáng tạo trong thực hiện các chính sách dân tộc, biết cách khơi dậy truyền thống đoàn kết gắn bó, xây dựng phong trào “tương thân, tương ái”, đùm bọc lẫn nhau trong cộng đồng, làng bản dưới nhiều hình thức phong phú, hấp dẫn, thiết thực; phát triển và hoàn thiện các thiết chế văn hoá làng bản, thúc đẩy sinh hoạt văn hoá cộng đồng; phát huy những yếu tố tích cực trong luật tục, tập quán địa phương.

Đội ngũ CBCC cấp cơ sở ngày càng có vị trí và vai trò quan trọng to lớn. Để đội ngũ này có thể đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ của thời kỳ mới, nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý và tổ chức các hoạt động ở cơ sở có hiệu quả, theo chúng tôi cần thực hiện đồng bộ các giải pháp chủ yếu sau:

1. Tổ chức đảng các cấp cần nhận thức đúng đắn, đầy đủ về vị trí, vai trò và đặc điểm của đội ngũ cán bộ này; khắc phục những việc làm không phù hợp, không đúng trong đào tạo, bồi dưỡng, bố trí, tạo nguồn CBCC ở cơ sở.

2. Đổi mới nội dung, phương thức đào tạo phù hợp với từng loại đối tượng. Phần lớn CBCC ở cơ sở vùng dân tộc, miền núi phía Bắc cần được trang bị những kiến thức cơ bản về quản lý dự án, quản lý vốn, đất đai; giải quyết đúng đắn những vấn đề về dân tộc, tôn giáo…

3. Thực hiện nghiêm chỉnh kế hoạch luân chuyển cán bộ, có chế độ đãi ngộ phù hợp cho cán bộ tăng cường ở cơ sở, giữ nguyên phụ cấp trách nhiệm cho họ. Mặt khác, cần nghiên cứu hoàn thiện chế độ phân cấp quản lý đối với chính quyền cơ sở; bổ sung một số chức danh cán bộ chuyên trách cho văn phòng đảng uỷ phường, xã, thị trấn; tăng cường biên chế cho cơ sở ở vùng sâu, vùng xa, vùng tái định cư.

4. Tích cực, chủ động nâng cao trình độ học vấn cho CBCC. Bên cạnh việc đào tạo có hệ thống, dài hạn nên triển khai những lớp bồi dưỡng ngắn hạn, chú trọng việc khuyến khích tự giác học tập.

ở những vùng thuộc diện đặc biệt khó khăn cần có chính sách hỗ trợ vốn để CBCC phát triển kinh tế gia đình, giúp họ yên tâm công tác, chủ động nâng cao năng lực, phấn đấu vươn lên nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mà Đảng và nhân dân giao phó.

Đối với cán bộ trong quy hoạch, cần tạo cơ hội rèn luyện, thử thách, trang bị những kiến thức cần thiết hình thành phong cách và kỹ năng lãnh đạo, quản lý.

Trong kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cần chú ý đối tượng cán bộ nữ, cán bộ người dân tộc thiểu số, cán bộ nơi vùng sâu, vùng xa. Cần coi công tác tăng cường cán bộ cho cơ sở là một nhiệm vụ trọng tâm của công tác cán bộ; chú trọng công tác vận động quần chúng trong đồng bào các dân tộc thiểu số; đổi mới nội dung, hình thức vận động, tuyên truyền theo hướng bám sát dân, vì dân. Phát huy các hình thức tự quản của cộng đồng, tạo môi trường thuận lợi để đội ngũ CBCC cấp cơ sở thực hiện tốt nhiệm vụ được giao, hoàn thành xuất sắc chức trách xã hội của mình.

____

(1)  Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb CTQG, H.2002, tập 5, tr.371.