Lý luận - Thực tiễn
Công tác cán bộ đoàn - kết quả và kinh nghiệm
9:28' 1/9/2006


Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã xác định: Xây dựng đội ngũ cán bộ đoàn có đủ năng lực, trình độ, bản lĩnh chính trị vững vàng là yêu cầu cấp bách và lâu dài của tổ chức đoàn các cấp. Nhằm biến chủ trương đó thành hiện thực, ngày 17-9-2003 Ban Chấp hành Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã ban hành Nghị quyết số 02 NQ/TƯĐTN về “công tác cán bộ đoàn trong thời kỳ mới”. Chỉ tiêu Nghị quyết số 02 là đến cuối nhiệm kỳ VIII (2007), 80% số cán bộ đoàn cấp cơ sở trong độ tuổi đoàn viên; 100% cán bộ đoàn chuyên trách từ cấp huyện trở lên ở khu vực đồng bằng, đô thị có trình độ đại học, cao đẳng; 50% cán bộ đoàn chuyên trách từ cấp huyện trở lên ở khu vực miền núi có trình độ đại học, cao đẳng; 100% cán bộ đoàn được đào tạo, bồi dưỡng về lý luận, nghiệp vụ công tác thanh vận... Trong ba năm qua, nhiều biện pháp đã được triển khai để thực hiện có kết quả các chỉ tiêu, nhiệm vụ trên.

Kết quả:

Qua khảo sát tình hình tại một số tổ chức đoàn ở Hà Giang, Tuyên Quang, Phú Thọ, Hải Dương, Bắc Ninh, Hưng Yên, Thừa Thiên Huế, Hà Tĩnh, Bình Định, Gia Lai, Lâm Đồng, Kon Tum, Cà Mau, Long An, Kiên Giang, Phú Yên… thấy rõ công tác cán bộ đoàn đạt kết quả thể hiện rõ nhất trên các mặt sau:

Quy hoạch, tuyển chọn - khâu trọng yếu trong công tác cán bộ đoàn cơ sở có nhiều tiến bộ.

Đến nay các tổ chức đoàn ở tỉnh, thành và các tổ chức đoàn trực thuộc Trung ương Đoàn đã cơ bản tiến hành xây dựng quy hoạch cán bộ nguồn đến năm 2012. Đã có 17 tỉnh, thành đoàn được cấp uỷ đảng ra nghị quyết thông qua quy hoạch cán bộ (chiếm 11,73% trên tổng số các đơn vị của cả nước). Trong đó có 17 đơn vị đã quy hoạch xong cả ba chức danh: Bí thư, phó bí thư, uỷ viên ban thường vụ cấp tỉnh, thành đoàn; 100% cán bộ thuộc diện quy hoạch có quá trình công tác, trưởng thành từ cơ sở và ở độ tuổi dưới 40.

Các bước quy hoạch cán bộ được tiến hành chặt chẽ, nghiêm túc theo quy định của Trung ương và hướng dẫn của cấp ủy địa phương. Hằng năm, các cấp bộ đoàn tiến hành rà soát lại toàn bộ đội ngũ cán bộ, các chức danh bí thư, phó bí thư, uỷ viên ban thường vụ, uỷ viên ban chấp hành đoàn các cấp, từ đó chủ động tham mưu cho các cấp uỷ đảng bổ sung quy hoạch cán bộ, đảm bảo tiêu chuẩn, cơ cấu, độ tuổi. Đối tượng trong diện quy hoạch là cán bộ công chức trong biên chế. Mỗi chức danh quy hoạch từ 2 đến 3 cán bộ và mỗi cán bộ được quy hoạch vào 2 đến 3 chức danh. Các đơn vị chuẩn bị từ 1 đến 3 phương án nhân sự, quy hoạch theo từng giai đoạn. Công tác quy hoạch tiến hành theo các bước: Lập kế hoạch, tiến hành điều tra, khảo sát, đánh giá thực trạng, dự báo nhu cầu, các giải pháp thực hiện quy hoạch cán bộ. Thực hiện quy hoạch chặt chẽ, có sự giám sát của cấp uỷ đảng  và đoàn cấp trên, từ việc lấy ý kiến giới thiệu nguồn cán bộ đến bỏ phiếu kín; cán bộ có số phiếu giới thiệu đạt trên 50% được đưa vào danh sách quy hoạch; tổ chức hội nghị ban thường vụ thảo luận, thống nhất danh sách, chính thức đưa cán bộ vào diện quy hoạch. Đối với những trường hợp quy hoạch nguồn chức danh bí thư, phó bí thư đoàn thì phiếu tín nhiệm do ban tổ chức trực thuộc cấp uỷ cùng cấp ban hành và thu. Khi có ý kiến của thường vụ cấp uỷ đảng về kết quả quy hoạch thì thông báo về cơ quan, đơn vị để có hướng đào tạo, bồi dưỡng.

Hằng năm, ban thường vụ đoàn các cấp mở hội nghị nhận xét, đánh giá, rà soát lại đội ngũ cán bộ thuộc diện quy hoạch để đưa ra khỏi danh sách những đồng chí không đáp ứng yêu cầu và bổ sung các nhân tố mới. Cán bộ trong diện quy hoạch chưa qua công tác ở cơ sở hoặc mới công tác ở một bộ phận chuyên môn tại cơ quan chuyên trách đều được điều động, luân chuyển sang vị trí công tác khác để rèn luyện trong thực tiễn.

Cùng với quy hoạch, công tác tuyển chọn cán bộ được chú trọng. Nguồn cán bộ đoàn được lựa chọn từ những đoàn viên ưu tú trong phong trào của Đoàn, trải qua thực tiễn tại cơ sở, có phẩm chất chính trị vững vàng, có năng lực làm công tác thanh thiếu niên. Đối với cấp tỉnh, nguồn cán bộ chủ yếu từ huyện, thành đoàn; với cấp huyện, thành đoàn nguồn từ các đoàn cơ sở. Các bước tuyển chọn cán bộ được quy định cụ thể: 1) Công khai nhu cầu, đối tượng, tiêu chuẩn tuyển chọn; 2) tiếp nhận hồ sơ, tiếp xúc, tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng và đánh giá bước đầu về đối tượng; 3) tổ chức thi tuyển; 4) ký hợp đồng thử việc đối với những trường hợp là sinh viên mới tốt nghiệp. Sau một thời gian thử thách, với đối tượng hợp đồng nếu có đủ phẩm chất đạo đức, năng lực thì báo cáo cấp uỷ cùng cấp và ra quyết định tuyển dụng. Với cán bộ ở các đơn vị khác thì trực tiếp làm việc với lãnh đạo ở đơn vị đó để thẩm định hồ sơ, năng lực công tác.

 Với cách làm trên, ba năm qua công tác cán bộ đoàn chuyển biến tích cực. ở Kiên Giang, 100% đoàn xã, phường; 38,4% huyện, thị, thành và tỉnh đoàn đã tiến hành quy hoạch cán bộ nguồn. Gia Lai đã tiến hành quy hoạch cán bộ chủ chốt của cơ quan tỉnh đoàn giai đoạn 2003-2017; các huyện, thị, thành đoàn quy hoạch đến 2010. ở Thừa Thiên - Huế, 70% cán bộ đoàn chủ chốt trong diện quy hoạch tham gia cấp ủy và 75% trúng cử HĐND ba cấp…

Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao chất lượng cán bộ đoàn luôn được chú trọng.

Trên cơ sở quy hoạch, các cấp bộ đoàn đã chú trọng thực hiện các biện pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ. Hiện nay cả nước có 27.874 bí thư đoàn xã, phường, thị trấn và tương đương, hầu hết ở độ tuổi từ 18 đến 28 (chiếm 42,32%). Số này được bồi dưỡng về nghiệp vụ công tác đoàn, hội, đội (83,8%); trên 80% tốt nghiệp THPT, 29,3% có trình độ đại học, cao đẳng; trình độ lý luận chính trị cao cấp 1,66%, trung cấp 30,6%. Đội ngũ cán bộ đoàn chuyên trách cấp huyện và tương đương có 97,7% đã tốt nghiệp THPT, 44,6% đại học, cao đẳng; trình độ cao cấp, cử nhân và trung cấp lý luận chính trị chiếm trên 73%. Tỷ lệ cán bộ đoàn cấp tỉnh trong tuổi đoàn cao hơn trước. Mặt bằng học vấn, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, lý luận chính trị, ngoại ngữ, tin học cơ bản đã đáp ứng yêu cầu công việc, nhất là đội ngũ ủy viên ban chấp hành tỏ ra năng động, sáng tạo, nhiệt tình, có năng lực tham mưu và tổ chức thực hiện các nội dung công tác đoàn và phong trào thanh, thiếu niên. Cơ quan Trung ương Đoàn có số cán bộ trẻ được đào tạo cơ bản về chuyên môn nghiệp vụ, lý luận chính trị cao, có quá trình công tác, trưởng thành từ cơ sở. Chất lượng tham mưu, chỉ đạo, tổng kết thực tiễn từng bước được nâng lên.

Ngay sau khi tiến hành xong quy hoạch, các cấp bộ đoàn, nhất là ban thường vụ tỉnh đoàn đã xây dựng và trình thường trực tỉnh uỷ đề án đào tạo, bồi dưỡng cán bộ đoàn từ tỉnh đến cơ sở một cách cụ thể, như thời gian, nội dung đào tạo, các điều kiện cử cán bộ đi học, tập huấn và mở lớp. Các cấp bộ đoàn chủ động tham mưu, đề xuất với các cấp uỷ, chính quyền, phối hợp với các ngành tạo điều kiện cả về vật chất, tinh thần cho cán bộ đi đào tạo, bồi dưỡng.

Hằng năm, ban thường vụ tỉnh đoàn, huyện đoàn có kế hoạch cụ thể, rõ ai cần đào tạo, bồi dưỡng gì, ở đâu, chọn cử cán bộ tham gia các lớp do Trung ương Đoàn, Học viện Thanh Thiếu niên Việt Nam tổ chức. Cấp bộ đoàn các tỉnh, huyện phối hợp chặt chẽ với trường chính trị tỉnh tổ chức các lớp đào tạo về chuyên môn, lý luận chính trị tập trung, tại chức cho cán bộ đoàn; duy trì tốt cơ chế phối hợp với trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện, thị xã mở lớp tập huấn kỹ năng, nghiệp vụ ngắn hạn cho đội ngũ cán bộ đoàn từ bí thư cơ sở trở lên. Tham mưu, đề xuất với các sở, ban, ngành tập huấn cho đội ngũ cán bộ đoàn trong ngành. ở Bắc Ninh, Ban Thường vụ tỉnh Đoàn phối hợp với Sở Giáo dục - Đào tạo tổ chức tập huấn kỹ năng nghiệp vụ đoàn, đội cho gần 400 cán bộ đoàn, đội trường học; phối hợp với Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Tài nguyên Môi trường tổ chức 24 lớp tập huấn cho gần 1.000 lượt cán bộ đoàn về chuyển giao tiến bộ khoa học, kỹ thuật trong nông nghiệp, cách thức xây dựng mô hình phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường... 2 năm qua, 15/15 đoàn trực thuộc đã tổ chức 76 lớp tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng nghiệp vụ cho hơn 1.000 cán bộ đoàn, hội, đội.

Tích cực luân chuyển, điều động, giúp nhiều cán bộ trưởng thành trong thực tiễn.

Việc luân chuyển, điều động được tiến hành bước đầu có nền nếp trong các cấp bộ đoàn từ tỉnh đến cơ sở. Sau khi quy hoạch, những cán bộ trong diện quy hoạch được bố trí đi cơ sở. Đây là môi trường, điều kiện để cán bộ đoàn khẳng định năng lực, phát huy sở trường, nhất là cán bộ trẻ. Từ đó, cán bộ có tầm nhìn vừa cụ thể vừa khái quát và tham mưu với các cấp bộ đoàn những chủ trương, giải pháp về công tác đoàn, phong trào thanh thiếu niên sát, trúng hơn. Những cán bộ đã qua cơ sở được các cấp bộ đoàn tham mưu cho các cấp uỷ đảng, chính quyền sắp xếp, bố trí sang vị trí công tác mới phù hợp năng lực, sở trường.

Sự quan tâm của các cấp uỷ đảng giúp đội ngũ cán bộ đoàn trưởng thành, khẳng định năng lực khi tham gia bộ máy lãnh đạo đảng, chính quyền ở địa phương. Từ đầu nhiệm kỳ 2002 đến nay, 31 đồng chí bí thư các tỉnh, thành đoàn luân chuyển làm bí thư, chủ tịch các quận, huyện, giám đốc sở, ngành cấp tỉnh. Bốn đồng chí luân chuyển làm lãnh đạo cấp tỉnh trong đó ba được bầu vào ban thường vụ, giữ chức vụ trưởng ban đảng, một được bầu làm phó chủ tịch UBND tỉnh. ở tỉnh đoàn Phú Thọ đã có 14 đồng chí cán bộ đoàn các cấp được điều động, luân chuyển sang vị trí công tác khác, trong đó sáu ở cấp tỉnh về làm việc tại các ban đảng, sở, ngành của tỉnh, tám giữ chức vụ của cấp ủy chính quyền và 118 đồng chí bí thư, phó bí thư đoàn cơ sở chuyển vị trí công tác mới. Hải Dương một đồng chí được bầu là đại biểu HĐND tỉnh, 16 đồng chí là đại biểu HĐND cấp huyện, 263 đồng chí là đại biểu HĐNĐ cấp xã; chín đồng chí cán bộ cấp huyện, 65 đồng chí bí thư đoàn xã chuyển sang vị trí công tác mới. ở Đại hội đảng bộ các cấp vừa qua có 280 đồng chí cán bộ đoàn được bầu vào cấp uỷ... ở Ninh Thuận, thời gian qua đã luân chuyển tám, điều động năm, trong đó bốn ủy viên thường vụ là trưởng các ban của tỉnh đoàn được bố trí làm trưởng, phó các ban đảng và đảng ủy trực thuộc. Tỉnh đoàn Phú Yên, đã luân chuyển một đồng chí ủy viên ban thường vụ - Trưởng ban Mặt trận Thanh niên về làm Bí thư Thành đoàn Tuy Hòa; điều động một cán bộ chủ chốt của thành đoàn về nhận nhiệm vụ Trưởng Ban Tư tưởng Văn hóa tỉnh đoàn, đồng thời ba cán bộ cơ sở cấp phường, huyện đoàn về công tác tại tỉnh đoàn… góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ đoàn các cấp.

Mặc dù đạt nhiều kết quả nhưng thẳng thắn phân tích có thể thấy so với yêu cầu nhiệm vụ cán bộ đoàn vẫn còn thiếu, yếu: Còn tỷ lệ không nhỏ (14,62%) cán bộ đoàn chuyên trách cấp huyện và tương đương chưa qua đào tạo, bồi dưỡng; chỉ khoảng 50% cán bộ đoàn chuyên trách cấp tỉnh được đào tạo, bồi dưỡng về nghiệp vụ công tác đoàn, hội ở tất cả các hình thức; việc trẻ hóa cán bộ đoàn còn chậm (riêng Hà Tây có tới 22% bí thư đoàn xã, phường, thị trấn tuổi từ 35 trở lên, 1/3 bí thư đoàn cấp huyện trên toàn quốc trong độ tuổi từ 37 đến 41); một bộ phận cán bộ đoàn còn thiếu sự hăng hái, nhiệt tình, coi môi trường công tác đoàn chỉ là nơi “trú chân”… Khâu đánh giá cán bộ còn yếu, mang tính hình thức, chưa thường xuyên. Có nơi chỉ tiến hành đánh giá cán bộ khi chuẩn bị bổ nhiệm, giới thiệu ứng cử, đề cử.  Quy hoạch, tuyển chọn cán bộ đoàn mới chỉ làm được trên 1/2 tỉnh, thành đoàn nên việc trẻ hóa còn cần lộ trình dài…

Kinh nghiệm:

Để đạt được các chỉ tiêu của Nghị quyết 02 vào năm 2007, kinh nghiệm cho thấy các cấp bộ đoàn cần:

Tiếp tục triển khai Nghị quyết 02 theo chiều sâu, xây dựng chương trình hành động thiết thực, phù hợp tình hình, đặc điểm địa phương; định kỳ kiểm tra việc thực hiện Nghị quyết 02 từ Trung ương đến cơ sở để có sự chỉ đạo kịp thời. Chủ động tham mưu cho ban thường vụ tỉnh ủy, huyện ủy ban hành quy chế cán bộ đoàn và phối hợp với ban tổ chức tỉnh ủy, huyện ủy hướng dẫn các cấp ủy đảng chỉ đạo cơ sở thực hiện.

Các cấp bộ đoàn cần chỉ rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan của tình hình, đưa ra chủ trương, biện pháp cụ thể, phù hợp để khắc phục hạn chế, phát huy ưu điểm. Tiếp tục khai thác những kinh nghiệm sau:

Tranh thủ sự chỉ đạo sâu sát, có tầm xa của các cấp ủy đảng trong công tác cán bộ, qua các khâu nhận xét, đánh giá, đào tạo, bồi dưỡng, sắp xếp, bố trí, luân chuyển cán bộ... Cần chủ động chuẩn bị đội ngũ cán bộ cho đại hội đoàn cơ sở, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh sắp tới và trong những năm tiếp theo.

Thực hành dân chủ trong công tác cán bộ. Các bước trong quy trình công tác cán bộ phải được tiến hành công khai, dân chủ. Việc rà soát, đánh giá, giới thiệu quy hoạch, đào tạo, luân chuyển, bố trí cán bộ phải thực hiện hằng năm từ cấp cơ sở đến Trung ương.

Nâng cao sự chủ động của các cấp bộ đoàn. Các cấp bộ đoàn chủ động xây dựng kế hoạch, chương trình hành động thiết thực từ phương án đến tuyển chọn nhân sự cụ thể, đào tạo cán bộ. Kịp thời tham mưu với cấp ủy bố trí, sắp xếp công việc hợp lý khi cán bộ đoàn đã qua luân chuyển và trưởng thành trong thực tế. Bí thư đoàn cơ sở tuổi cao, tổ chức đoàn cấp trên phải khẩn trương cùng cấp ủy bố trí công việc mới.

Đa dạng hóa phương thức đào tạo, bồi dưỡng. Có thể đào tạo theo các khóa học dài hạn; qua học tập nghị quyết, các lớp tập huấn ngắn ngày, các loại hình câu lạc bộ và trong hoạt động thực tiễn. Nội dung học tập thiết thực, gắn với việc thực hiện nhiệm vụ cụ thể; ngoài những kiến thức chung, cơ bản thì từng cấp bộ đoàn có thể thiết kế các chương trình riêng, phù hợp đặc điểm của địa phương mình (TP. Hồ Chí Minh đã đào tạo hàng trăm bí thư đoàn xã, phường, trị trấn từ kinh phí của Thành Đoàn).

Có chính sách bảo đảm vật chất, động viên tinh thần. Đội ngũ cán bộ đoàn cơ sở, nhất là đội ngũ cán bộ làm công tác ở chi đoàn thôn, khối phố, vùng sâu, xa cần có chế độ, phụ cấp phù hợp. Cần có chế độ khen thưởng kịp thời đối với cán bộ đoàn có thành tích xuất sắc, cán bộ đoàn người dân tộc, miền núi; có chính sách đãi ngộ xứng đáng, khuyến khích những cán bộ đoàn có tài năng đồng thời xử lý nghiêm minh những cán bộ đoàn có sai phạm.

TRẦN THU THUỶ
Bài cùng chuyên mục
GIỚI THIỆU TẠP CHÍ IN
Số 7 - 2014
Tra cứu tạp chí in:
Tra cứu tạp chí CD:
VIDEO CLIPS