Đánh giá, bố trí, sử dụng và quản lý cán bộ là những việc trọng yếu, có tính quyết định tới chất lượng thực thi nhiệm vụ do Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó. Nhận xét, đánh giá đúng về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, năng lực công tác, khả năng phát triển của cán bộ sẽ tạo điều kiện quản lý tốt cán bộ. Đồng thời quản lý tốt cán bộ sẽ có căn cứ để nhận xét, đánh giá đúng cán bộ, từ đó làm tốt quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí, sử dụng cán bộ.

Bộ Công an có chức năng, nhiệm vụ là tham mưu cho Đảng và Nhà nước về an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội; quản lý nhà nước về an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội; trực tiếp đấu tranh phòng, chống các loại tội phạm, các vi phạm pháp luật khác về an ninh, trật tự. Cơ cấu tổ chức của Bộ Công an gồm các tổng cục, cục, vụ, viện… trực thuộc Bộ và công an địa phương (tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương). Công an địa phương có các phòng nghiệp vụ an ninh, cảnh sát, xây dựng lực lượng, hậu cần - kỹ thuật, công an cấp huyện và công an phường. Tại một số cửa khẩu, khu vực trọng điểm phức tạp về an ninh, trật tự được thành lập đồn công an để làm nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự.

Ngoài các cơ quan chức năng quản lý nhà nước, Công an nhân dân có hai lực lượng trực tiếp chiến đấu, chủ yếu là lực lượng an ninh và lực lượng cảnh sát; đồng thời có các lực lượng tham mưu, chính trị, hậu cần, kỹ thuật tham gia chiến đấu và phục vụ chiến đấu.

Để đánh giá, quản lý tốt cán bộ phải căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức để xây dựng các tiêu chí đánh giá, quy trình bố trí, sử dụng và các biện pháp quản lý cán bộ.

Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy: “Tư cách người công an cách mệnh là: Đối với tự mình, phải cần, kiệm, liêm, chính. Đối với đồng sự, phải thân ái giúp đỡ. Đối với Chính phủ, phải tuyệt đối trung thành. Đối với nhân dân, phải kính trọng lễ phép. Đối với công việc, phải tận tụy. Đối với địch, phải cương quyết, khôn khéo”(1). Nội dung Sáu điều Bác Hồ dạy Công an nhân dân là những căn cứ cơ bản để đánh giá tư cách người Công an nhân dân. Đồng thời, phải dựa vào tiêu chuẩn cán bộ trong thời kỳ CNH, HĐH đất nước, dựa vào hiệu quả công tác thực tế trên mỗi vị trí công tác (nghiệp vụ, kinh tế, chính trị, xã hội…) để nhận xét, đánh giá. Trong đó, tiêu chuẩn hàng đầu là phải có lập trường chính trị vững vàng, kiên định mục tiêu và con đường XHCN, quyết tâm thực hiện thắng lợi sự nghiệp đổi mới, có kiến thức và năng lực tham gia các hoạt động tập thể và khả năng tổ chức thực hiện, làm việc có hiệu quả, có ý thức tổ chức kỷ luật, gắn bó với quần chúng và được quần chúng tín nhiệm. Bởi, theo Hồ Chủ tịch, “làm công an thì phải làm cho dân tin, dân yêu, dân ủng hộ. Có dựa vào dân thì công an mới hoàn thành được tốt nhiệm vụ của mình…”(2).

Để có căn cứ nhận xét, đánh giá cán bộ bảo đảm khách quan, công khai, dân chủ, ngày 11-11-2004 Bộ trưởng Bộ Công an đã ký quyết định số 1302/2004/QĐ - BCA ban hành Quy chế nhận xét, đánh giá sĩ quan, hạ sĩ quan, công nhân viên công an, quy định rõ thẩm quyền, trách nhiệm, căn cứ, nội dung, quy trình nhận xét, đánh giá cán bộ, đã cơ bản khắc phục được những bất cập của quy chế cũ, giúp phân loại đúng phẩm chất, năng lực cán bộ. Quyết định đưa ra tiêu chí nhận xét, đánh giá chung, đồng thời quy định tiêu chí riêng đối với cán bộ lãnh đạo, chỉ huy, quy định các bước đánh giá riêng cho từng loại đối tượng. Trên cơ sở những quy định này, định kỳ mỗi năm một lần vào dịp tổng kết công tác năm (đối với công an các đơn vị, địa phương), tổng kết năm học (đối với các học viện, trường công an nhân dân), kết thúc một nhiệm kỳ công tác, hoặc trước khi xét đưa vào quy hoạch, bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, miễn nhiệm, điều động, luân chuyển, khen thưởng, kỷ luật, thăng cấp bậc hàm, nâng bậc lương… mỗi cán bộ, chiến sĩ đều được nhận xét, đánh giá.

Đánh giá đúng cán bộ để bố trí, sử dụng tốt cán bộ. Qua nhận xét, đánh giá làm rõ được ưu điểm, khuyết điểm, sở trường, sở đoản của cán bộ, từ đó bố trí cán bộ phù hợp, tránh tình trạng vì người xếp việc.

Sử dụng cán bộ là một nghệ thuật. Sử dụng cán bộ phải đảm bảo đúng tiêu chuẩn, năng lực, trình độ và phù hợp với sở trường. Sau khi được tuyển dụng chính thức, cán bộ được giao việc từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp. Trong quá trình quản lý, sử dụng cán bộ, lãnh đạo, cấp uỷ các đơn vị luôn quan tâm đến việc đào tạo, bồi dưỡng nhằm ngày càng đáp ứng tốt hơn nhiệm vụ được giao. Đồng thời, chú trọng kiểm tra, đánh giá và khen thưởng những cá nhân có thành tích trong công tác, chiến đấu, uốn nắn, phê bình, kỷ luật đối với những trường hợp vi phạm. Để bảo đảm tính kế thừa, Công an nhân dân luôn coi trọng công tác quy hoạch cán bộ nhằm chủ động tạo nguồn cán bộ có đức, có tài để bố trí vào các cương vị lãnh đạo, chỉ huy khi có nhu cầu bổ nhiệm.

Quản lý cán bộ vẫn là khâu trọng yếu trong toàn bộ công tác cán bộ. Công tác quản lý cán bộ trong Ngành Công an những năm qua đã phấn đấu bảo đảm thực hiện tốt 8 nội dung: Tuyển chọn, bố trí, phân công công tác; quản lý, sử dụng và phân công, phân cấp quản lý; quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng; nhận xét, đánh giá; bổ nhiệm, miễn nhiệm; khen thưởng, kỷ luật; thực hiện chế độ, chính sách; kiểm tra công tác cán bộ, giải quyết khiếu nại, tố cáo về cán bộ. Để quản lý tốt cán bộ phải có cơ chế quản lý phù hợp. Nhận thức vai trò quan trọng của công tác quản lý cán bộ, cơ quan tổ chức cán bộ đã tham mưu cho lãnh đạo Bộ Công an ban hành 6 quy chế, quy định về công tác cán bộ, gồm Quy chế quản lý sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ, công nhân viên; Quy chế nhận xét, đánh giá sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ, công nhân viên; Quy định về công tác quy hoạch cán bộ lãnh đạo, chỉ huy; Quy chế bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, từ chức, miễn nhiệm cán bộ lãnh đạo, chỉ huy; Quy chế điều động sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ, công nhân viên và luân chuyển cán bộ lãnh đạo, chỉ huy; Quy chế xử lý kỷ luật sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ, công nhân viên.

Đi đôi với việc thực hiện tốt các quy chế, quy định, Ngành Công an đã làm tốt công tác quản lý cán bộ thông qua việc phân cấp quản lý. Từ năm 2003, Bộ Công an đã ban hành Quy định phân cấp trách nhiệm giữa công an các cấp về một số vấn đề trong công tác tổ chức, cán bộ của lực lượng Công an nhân dân. Theo đó, Bộ quản lý cán bộ có cấp bậc hàm thượng tá, cán bộ giữ chức trưởng phòng trở lên; công an cấp tỉnh quản lý cán bộ có cấp bậc hàm trung tá, cán bộ giữ chức vụ phó trưởng phòng và tương đương trở xuống. Chủ trương chung là tăng cường lực lượng trực tiếp chiến đấu, hướng về cơ sở, phát huy tính chủ động, tự chủ, đề cao trách nhiệm của thủ trưởng công an các đơn vị, địa phương.

Cùng với những việc trên, công tác quản lý cán bộ trong lực lượng Công an nhân dân được tổ chức chặt chẽ từ cơ quan Bộ xuống công an các địa phương bằng các biện pháp cụ thể. Trong đó chú trọng một số biện pháp chính sau:

Một là, nắm tình hình cán bộ: Chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức, số lượng, chất lượng đội ngũ cán bộ và cá nhân cán bộ thuộc diện quản lý; nắm tình hình cán bộ qua hệ thống tổ chức, cấp uỷ, lãnh đạo và cá nhân cán bộ, qua các mối quan hệ, qua báo cáo, công tác kiểm tra; thông  qua các cơ quan chức năng (uỷ ban kiểm tra đảng, thanh tra, bảo vệ chính trị nội bộ, tổ chức quần chúng…).

Hai là, thực hiện chế độ kiểm tra, hướng dẫn về công tác cán bộ theo chuyên đề hoặc theo vụ việc ở công an các đơn vị, địa phương.

Ba là, thực hiện chế độ thông tin, báo cáo định kỳ, báo cáo chuyên đề, kể cả những báo cáo đột xuất liên quan công tác cán bộ.

Đánh giá và quản lý tốt cán bộ đã giúp cho công tác cán bộ trong Ngành Công an bảo đảm yêu cầu, đúng nguyên tắc trong các khâu đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch, bổ nhiệm, miễn nhiệm cán bộ lãnh đạo, chỉ huy, điều động, luân chuyển, bố trí, sử dụng, khen thưởng, kỷ luật, thăng cấp hàm, nâng lương và thực hiện các chính sách cho cán bộ, chiến sĩ.

Tuy nhiên, trong nhận xét, đánh giá cán bộ còn một số khuyết điểm. Một số cấp uỷ, thủ trưởng đơn vị, địa phương chưa làm tốt chế độ tập thể nhận xét, đánh giá. Nhận xét, đánh giá cán bộ chưa được cán bộ tham gia, tiếp thu, có nơi còn nặng về cảm tính chủ quan, nể nang, ngại va chạm… dẫn đến nhận xét, đánh giá chung chung, chưa sát với thực chất, chưa đánh giá đúng ưu điểm, nhược điểm của cán bộ, nhất là cán bộ lãnh đạo, chỉ huy. Việc nhận xét, đánh giá cán bộ hằng năm tuy có nền nếp nhưng chất lượng chưa cao, tinh thần tự phê bình và phê bình chưa được phát huy… Một số đồng chí lãnh đạo, chỉ huy công an các cấp có biểu hiện coi nhẹ. Trong công tác quản lý có thiếu sót, còn một số cán bộ, chiến sĩ thiếu rèn luyện, tu dưỡng, giảm sút tính chiến đấu và phẩm chất đạo đức, chạy theo lối sống thực dụng, lo thu vén cá nhân, lợi dụng chức trách, cương vị công tác gây sách nhiễu, phiền hà, thậm chí có một số trường hợp thông đồng, tiếp tay cho tội phạm và các hành vi tiêu cực, vi phạm pháp luật, ảnh hưởng đến uy tín của lực lượng Công an nhân dân…

Qua thực hiện đánh giá, quản lý cán bộ trong Ngành, bước đầu rút ra một số kinh nghiệm:

1. Thực hiện tốt nguyên tắc tập trung dân chủ, đề cao trách nhiệm tập thể, trước hết là tập thể cấp uỷ, ban lãnh đạo và cá nhân của thủ trưởng công an các cấp.

2. Quan điểm và phương pháp đánh giá cán bộ phải khách quan, công tâm, khoa học. Xử lý tốt các mối quan hệ giữa đức và tài, quyền hạn và trách nhiệm, nghĩa vụ và lợi ích, tiêu chuẩn và cơ cấu, bằng cấp và năng lực thực tiễn.

3. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác tổ chức cán bộ từ cơ quan bộ xuống đơn vị, địa phương. Coi trọng sự phối hợp của các đơn vị liên quan và thông tin của đoàn thể, quần chúng, báo chí nhằm sớm phát hiện, ngăn chặn kịp thời các biểu hiện vi phạm của cán bộ, chiến sĩ.

4. Xây dựng các hòm thư tại cơ quan, đơn vị để tiếp thu ý kiến góp ý, phản ánh về cán bộ.

___

(1) Hồ Chí Minh toàn tập, NXBCTQG, H.2000, tập 5, tr.406-407). (2) Sđd, H.2002, tập 9, tr.448.