Quy hoạch cán bộ là một nội dung trọng yếu của công tác cán bộ, bảo đảm cho công tác cán bộ đi vào nền nếp, chủ động, đáp ứng cả nhiệm vụ trước mắt và lâu dài,  nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ đứng đầu, có đủ phẩm chất, năng lực, có bản lĩnh chính trị vững vàng, hoàn thành tốt nhiệm vụ. Quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng, từ năm 1997, Thành ủy TP. Hồ Chí Minh đã ban hành Nghị quyết 13 (khóa VI) về công tác quy hoạch và đào tạo cán bộ. Cùng với coi trọng quy hoạch đội ngũ cán bộ dự bị kế cận, năm 2002, Thành ủy tiếp tục xây dựng Kế hoạch số 02 về công tác quy hoạch cán bộ dài hạn (QHCBDH) và lập Tiểu ban QHCBDH giúp Thành ủy phối hợp với các cấp ủy, đơn vị tổ chức thực hiện, bảo đảm quy hoạch cán bộ gắn với đào tạo, luân chuyển sát thực tế, khả thi và hiệu quả thiết thực, đáp ứng yêu cầu cán bộ phục vụ sự nghiệp CNH, HĐH đất nước.

Thực hiện Nghị quyết của Thành ủy, các cấp ủy đảng coi trọng quán triệt mục đích, yêu cầu của công tác quy hoạch cán bộ đến các đảng bộ trực thuộc, các trường đại học trên địa bàn và thường xuyên tổ chức xét chọn cán bộ công chức trẻ, công nhân, sinh viên vào diện QHCBDH. Gần 7 năm triển khai công tác QHCBDH, tổng số được xét và quyết định vào diện QHCBDH là 1.021 người, trong đó có 413 cán bộ công chức (22 là công nhân), 608 sinh viên, học sinh. Qua sàng lọc, tuyển chọn được 737 cán bộ, công chức trẻ, trí thức, sinh viên vào diện quy hoạch đào tạo. Trong số này có 280 trường hợp đang bố trí đào tạo ở các sở, ngành, quận, huyện; 233 điều động về phường, xã đào tạo các chức danh lãnh đạo, quản lý; 224 đang chuẩn bị thủ tục đưa đi đào tạo ở nước ngoài.

Cán bộ công chức trẻ, sinh viên diện QHCBDH được quản lý, tạo điều kiện, môi trường phù hợp để công tác, học tập và rèn luyện; được quan tâm luân chuyển đào tạo qua hoạt động thực tiễn, đặc biệt đào tạo tại cơ sở. Cấp ủy, chính quyền các đơn vị thực hiện đánh giá, nhận xét cán bộ hằng năm, khi hoàn thành tập sự hoặc khi có yêu cầu luân chuyển cán bộ. Qua đánh giá, nhận xét, có dự kiến kế hoạch đào tạo từng cán bộ. Trên cơ sở đánh giá, nhận xét cán bộ của các cấp ủy, hằng năm, Thành ủy tổng kết đánh giá đội ngũ cán bộ trong diện quy hoạch dài hạn (QHDH), biểu dương, khen thưởng những cá nhân xuất sắc, đồng thời lưu ý khắc phục những thiếu sót, hạn chế.

Hầu hết cán bộ trẻ thể hiện ý thức chấp hành, hoàn thành tốt nhiệm vụ, tích cực học tập nâng cao trình độ và rèn luyện đạo đức, phong cách. Đã có 191 trường hợp được đề bạt, bổ nhiệm; trong đó, 83 trường hợp là trưởng, phó cấp phòng quận, huyện và tương đương; 108 bí thư, phó bí thư, chủ tịch, phó chủ tịch, trưởng ngành cấp phường, xã, thị trấn. Trong số cán bộ trẻ tiến bộ, trưởng thành có trường hợp khi bổ nhiệm phó chủ tịch UBND quận ở độ tuổi 28, bí thư, chủ tịch phường độ tuổi 26 đến 30, nhiều trường hợp có hai đến ba bằng đại học hoặc có trình độ cao học v.v… Qua đại hội, có 102 cán bộ trẻ được bầu vào cấp ủy cơ sở, trong đó có 15 đồng chí là quận ủy viên.

Cán bộ diện QHDH được quan tâm đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ và lý luận chính trị nâng cao nhận thức, năng lực, trình độ để hoàn thành tốt nhiệm vụ. Các cấp ủy áp dụng nhiều phương thức đào tạo, bồi dưỡng: Chính quy tập trung, đào tạo dài ngày, đào tạo tại chức, giới thiệu vào chương trình đào tạo 300 thạc sĩ, tiến sĩ. Tổ chức tọa đàm trao đổi kỹ năng và kinh nghiệm lãnh đạo, quản lý, xử lý tình huống, bồi dưỡng ngắn ngày. Cán bộ tự học tập được hỗ trợ một phần kinh phí. Do vậy, trình độ đội ngũ cán bộ trẻ được nâng lên, có 101 cán bộ đã và đang học cao học, 77 cán bộ có trình độ cử nhân văn bằng 2, có 229 trường hợp đào tạo lý luận chính trị từ trung cấp trở lên. Đội ngũ cán bộ trẻ được quan tâm giáo dục truyền thống cách mạng và rèn luyện phẩm chất đạo đức. Định kỳ hằng năm được tham quan các di tích lịch sử, căn cứ địa cách mạng, như Nhà tù Côn Đảo, Trung ương Cục miền Nam, địa đạo Củ Chi, Rừng Sát - Cần Giờ v.v... Các chuyến về nguồn đọng lại những hình ảnh hào hùng của Đảng, dân tộc trong tư tưởng, tình cảm mỗi cán bộ, tiếp thêm ý chí, nghị lực để lớp trẻ phấn đấu, rèn luyện. Cán bộ trẻ diện QHDH tổ chức nhiều hoạt động xã hội, từ thiện, đến với người nghèo, trẻ em nghèo, khuyết tật; tham gia chiến dịch tình nguyện mùa hè xanh... Những hoạt động xã hội từ thiện thật sự bổ ích, gắn cán bộ với thực tế đời sống và chia sẻ những khó khăn, bất hạnh của người lao động. Đối với sinh viên trong diện QHDH, đa số đang học hai năm cuối đại học, cũng được tham gia các hoạt động rèn luyện như cán bộ trẻ, hằng năm đều có tổng kết đánh giá kết quả học tập, rèn luyện.

Thành ủy xây dựng kế hoạch luân chuyển cán bộ trẻ trong diện QHDH về cơ sở để đào tạo các chức danh chủ chốt: Bí thư, phó bí thư đảng ủy, chủ tịch, phó chủ tịch UBND và HĐND nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý và hoạt động thực tiễn cho đội ngũ cán bộ chủ chốt ở cơ sở, góp phần nâng cao chất lượng hiệu quả hoạt động của cấp ủy và chính quyền cơ sở; từng bước trẻ hoá đội ngũ cán bộ cơ sở, tạo nguồn cán bộ dự bị cho quận, huyện và thành phố. Số cán bộ trẻ về đào tạo ở cơ sở, có 59 đồng chí đã được luân chuyển trở về quận, huyện, có 108 là bí thư, phó bí thư đảng ủy, chủ tịch, phó chủ tịch UBND, HĐND, cán bộ đầu ngành.

Trước khi luân chuyển về cơ sở, cán bộ được bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng công tác cơ sở, bồi dưỡng nghiệp vụ chức danh bí thư, chủ tịch xã, phường, thị trấn. Nội dung kiến thức quản lý hành chính, kỹ năng lãnh đạo, điều hành và nội dung bồi dưỡng chức danh bí thư, phó bí thư đảng ủy, chủ tịch, phó chủ tịch UBND được xây dựng trên cơ sở khảo sát nhu cầu thực tế từ đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở; chương trình ngắn gọn, thiết thực, chú trọng rèn luyện kỹ năng xử lý tình huống. Chương trình được đầu tư nghiên cứu, chuẩn bị công phu và được lãnh đạo, giảng viên bổ sung, cập nhật thường xuyên trên cơ sở lắng nghe ý kiến của học viên. Đã có sáu lớp bồi dưỡng kiến thức ngạch chuyên viên và kỹ năng công tác cơ sở và lớp bồi dưỡng nghiệp vụ chức danh bí thư, chủ tịch cho 308 học viên. Ngoài ra, những cuộc giao lưu, trao đổi kinh nghiệm công tác lãnh đạo, quản lý cấp cơ sở giữa các đồng chí bí thư, chủ tịch giỏi, có thâm niên và kinh nghiệm công tác lãnh đạo quản lý với cán bộ trẻ, đã trang bị kiến thức, kinh nghiệm thực tiễn, kỹ năng xử lý tình huống cho cán bộ trẻ. Chương trình đào tạo bồi dưỡng trên đã trang bị cho cán bộ những kiến thức cơ bản của người lãnh đạo, quản lý và kỹ năng xử lý những tình huống thông thường, giúp cho cán bộ trẻ tự tin khi nhận nhiệm vụ.

Kết quả QHCBDH, thành phố đã xây dựng được đội ngũ cán bộ trẻ tương đối dồi dào, chất lượng khá tốt, góp phần nâng cao chất lượng cán bộ công chức ở nhiều đơn vị, nhất là ở cơ sở. 73,18% cán bộ trẻ được đào tạo chính quy, có thời gian công tác từ ba đến bốn năm đã được đề bạt, bổ nhiệm chức vụ từ phó chủ tịch phường, xã, thị trấn trở lên. Đa số cán bộ trẻ đều có năng lực, trình độ cơ bản, nhiệt tình, ham học, có ý thức phấn đấu rèn luyện và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, nhiều trường hợp bộc lộ tài năng, triển vọng tốt.        

Kết quả trên là nhờ có sự chỉ đạo kiên quyết, tập trung của Thường trực Thành ủy và Thường trực UBND Thành phố. Trong quá trình tổ chức thực hiện, thường xuyên theo dõi, kiểm tra đôn đốc, tổ chức hội nghị chuyên đề trao đổi kinh nghiệm, vận dụng nhiều chế độ, chính sách tạo điều kiện, khuyến khích cán bộ, sinh viên trong diện.

Nhiều cấp ủy và lãnh đạo các đơn vị, nhất là cấp quận, huyện nhận thức sâu sắc, đầu tư đúng mức cho công tác quy hoạch, nên đội ngũ cán bộ trẻ ở những nơi này phát huy tốt, tiến bộ nhanh. Một số trường đại học trên địa bàn Thành phố tích cực tham gia, thường xuyên giới thiệu sinh viên khá, giỏi, xuất sắc đưa vào diện QHCBDH.

Tiểu ban QHCBDH Thành ủy, các ngành chức năng phối hợp chặt chẽ, chủ động nghiên cứu tìm giải pháp cho chương trình nhằm nâng cao hiệu quả xây dựng đội ngũ cán bộ trẻ, đề xuất chính sách, chế độ thu hút sinh viên khá, giỏi, đặc biệt chú trọng công tác giáo dục lý tưởng, đạo đức cho đội ngũ; bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, trang bị kỹ năng, kinh nghiệm xử lý tình huống, chú ý quan tâm đội ngũ cán bộ trẻ đang được đào tạo ở cơ sở.

Đại bộ phận cán bộ trẻ nhận rõ vinh dự được tuyển chọn vào diện quy hoạch, ý thức trách nhiệm cao, tích cực công tác, học tập, rèn luyện hoàn thành tốt nhiệm vụ. Từng bước tạo được sự tín nhiệm của lãnh đạo và nhân dân, của cán bộ, công chức lâu năm, cán bộ hưu trí, lão thành ở địa phương.

Tuy nhiên, nhận thức của một số cấp ủy, lãnh đạo cơ quan, đơn vị về sự cần thiết và cấp bách của việc tạo nguồn cán bộ trẻ để đào tạo bổ sung cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp chưa đúng mức, nên việc quan tâm phát hiện cán bộ công chức trẻ triển vọng đưa vào diện QHDH, tạo điều kiện, môi trường cho cán bộ công tác, thử thách chưa đồng đều. Cá biệt, có địa phương, đơn vị còn tư tưởng coi công tác QHCB là của Thành ủy, nên triển khai quy hoạch, luân chuyển, đào tạo cán bộ trẻ thiếu đồng bộ; cán bộ trẻ làm việc ở một số sở, ngành ít được quan tâm đào tạo, bồi dưỡng, kết nạp vào Đảng, luân chuyển để đào tạo toàn diện.

Chủ trương đưa cán bộ trẻ về đào tạo các chức danh lãnh đạo, quản lý ở cơ sở được cán bộ, quần chúng trong đơn vị đồng tình tạo điều kiện, giúp đỡ hoàn thành tốt nhiệm vụ. Tuy nhiên, vẫn còn cán bộ (nhất là ở các huyện ngoại thành) chưa thật tán đồng việc giao cương vị lãnh đạo, quản lý cho cán bộ trẻ.

Phương thức phát hiện, giới thiệu quy hoạch tạo nguồn chưa thu hút nhiều nhân tố trẻ, nhất là sinh viên giỏi, xuất sắc. Công tác bồi dưỡng giáo dục tư tưởng, rèn luyện phẩm chất đạo đức chưa được nghiên cứu xây dựng thành chương trình hoàn chỉnh, khoa học để triển khai trong quy trình đào tạo cán bộ, do đó hiệu quả tác dụng giáo dục chưa cao.

Kinh nghiệm cho thấy, các cấp ủy, lãnh đạo các cấp quán triệt sâu sắc ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác QHCBDH là khâu quyết định trong toàn bộ quy trình tuyển chọn, đào tạo, bố trí sử dụng cán bộ. Nơi nào quán triệt tốt, nơi đó sẽ quan tâm quy hoạch, đào tạo đội ngũ cán bộ trẻ, tỷ lệ cán bộ trẻ được nâng lên rõ rệt, nhiều cán bộ trẻ phát huy, khẳng định năng lực đảm đương tốt nhiệm vụ. Ngược lại, ở đơn vị thiếu quan tâm, đội ngũ trẻ chậm tiến bộ, hoặc ít cán bộ trẻ được đề bạt, bổ nhiệm.

Để quy hoạch tạo nguồn cán bộ dài hạn có số lượng phù hợp, chất lượng tốt, được rèn luyện và thử thách trong thực tiễn, trở thành lực lượng bổ sung chủ yếu vào đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý chủ chốt cho các cơ quan khối đảng, đoàn thể, quản lý nhà nước của thành phố và quận, huyện trong những năm 2006-2010, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp CNH, HĐH đất nước, Thành ủy tiếp tục chỉ đạo tiến hành rà soát, đánh giá, chọn lọc lại số cán bộ, sinh viên đã được công nhận diện quy hoạch đào tạo nguồn cán bộ dài hạn; thường xuyên tổ chức xét chọn cán bộ, sinh viên đủ tiêu chuẩn bổ sung vào nguồn QHDH; đảm bảo đủ số lượng để đến năm 2010 bố trí về phường, xã 320 cán bộ đào tạo các chức danh bí thư, phó bí thư, chủ tịch, phó chủ tịch UBND phường, xã.

Cán bộ trẻ diện QHDH có thời gian công tác từ ba đến bốn năm phấn đấu đảm bảo có 50% được bổ nhiệm trưởng, phó phòng các quận, huyện và trưởng ngành cấp phường, xã; 30% được đào tạo cử nhân chính trị; 60% được xét kết nạp vào Đảng; 100% được bồi dưỡng thường xuyên để nâng cao trình độ lý luận chính trị, chuyên môn nghiệp vụ.

Tiểu ban QHCBDH Thành uỷ phối hợp các ban đảng của Thành ủy và cấp ủy các cấp, các trường đại học có trách nhiệm giới thiệu cán bộ, công nhân, sinh viên vào nguồn quy hoạch. Thường xuyên kiểm tra, sơ kết rút kinh nghiệm và phổ biến kinh nghiệm. Cấp ủy cơ sở thường xuyên tổng hợp tình hình cán bộ quy hoạch tạo nguồn báo cáo cấp ủy cấp trên xem xét bổ sung. Diện quy hoạch tạo nguồn là sinh viên, cấp ủy cơ sở nhà trường quan tâm giáo dục, rèn luyện các em, hỗ trợ về vật chất, tinh thần đối với các em có hoàn cảnh quá khó khăn.  

Các quận, huyện ủy và đảng ủy cấp trên cơ sở chỉ đạo, đôn đốc các cấp ủy cơ sở triển khai thực hiện công tác quy hoạch tạo nguồn ở đơn vị. Có kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng số cán bộ diện QHDH ở đơn vị, đề xuất với Tiểu ban quy hoạch cán bộ Thành ủy đối với các trường hợp có yêu cầu đào tạo ở bậc cao hơn. Mỗi năm hai lần, thường trực cấp ủy quận, huyện và cấp trên cơ sở cùng với cấp ủy cơ sở tổ chức họp mặt với số cán bộ quy hoạch tạo nguồn, động viên khuyến khích cán bộ yên tâm học tập, công tác và ghi nhận tâm tư, kiến nghị của cán bộ, sinh viên trong diện quy hoạch. Có kế hoạch tiếp nhận và bố trí công tác cho số sinh viên diện quy hoạch tạo nguồn tốt nghiệp ra trường về tập sự và công tác.