Để nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng cơ quan khối đoàn thể, trước hết phải xây dựng các chi bộ trong sạch, vững mạnh. Muốn vậy, cần phải đổi mới và nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ. Nghiên cứu thực tiễn những năm gần đây, chúng tôi thấy những biện pháp được các chi bộ, đảng bộ cơ quan khối đoàn thể áp dụng có hiệu quả thường là:

Duy trì nền nếp sinh hoạt.

Đây là kết luận chung của nhiều chi bộ, đảng bộ trực thuộc Đảng bộ cơ quan Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam, Đảng bộ cơ quan Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Đảng bộ cơ quan Trung ương Hội Nông dân Việt Nam... Một chi bộ chỉ nâng cao được năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu nếu giữ được nền nếp và chất lượng sinh hoạt. Phải làm cho cán bộ, đảng viên thấm nhuần Tư tưởng Hồ Chí Minh: “Chi bộ phải là động lực của mỗi cơ quan”(1), mỗi đảng viên phải có trách nhiệm tham gia sinh hoạt chi bộ đầy đủ, có ý thức xây dựng để cho mỗi buổi sinh hoạt đạt chất lượng, nâng cao hiệu quả lãnh đạo của chi bộ.

Đổi mới nội dung sinh hoạt.

Các chi bộ cơ quan khối đoàn thể đang từng bước cải tiến nội dung sinh hoạt, nâng cao chất lượng sinh hoạt. Đảng bộ cơ quan Trung ương Hội NDVN chỉ đạo các chi bộ, đảng bộ trực thuộc đổi mới nội dung, hình thức sinh hoạt theo phương châm “Dân chủ - Thiết thực - Hiệu quả”. Bên cạnh việc thực hiện đúng quy trình sinh hoạt chi bộ theo hướng dẫn chung, nhiều chi bộ đã dành thời gian thông tin thời sự chính trị, giúp đảng viên chọn lựa, định hướng đúng trong hoàn cảnh hiện đang bùng nổ thông tin đa chiều, đa hướng. Chi bộ Ban Kiểm tra (Đảng bộ cơ quan Trung ương Hội NDVN), trước mỗi buổi sinh hoạt thường nghiên cứu “Thông báo nội bộ” do đồng chí bí thư trực tiếp phụ trách việc này. ở Đảng bộ cơ quan Trung ương Hội LHPNVN thường dành thời gian trong các cuộc họp giao ban các bí thư chi bộ, đảng bộ trực thuộc để giới thiệu những thông tin cần chú ý lấy từ Thông báo nội bộ, Tạp chí Xây dựng Đảng, Tạp chí Tư tưởng - Văn hóa, Thông tin công tác tư tưởng lý luận,... Tiếp đó các chi bộ cũng dùng các tài liệu trên để giới thiệu với đông đảo đảng viên. Nhiều chi bộ còn dành thời gian để các đảng viên giới thiệu, trao đổi thông tin mới cập nhật qua báo, đài...

Trong sinh hoạt, nhiều chi bộ đã tập trung kiểm điểm việc thực hiện nhiệm vụ, chỉ rõ những mặt được, chưa được theo từng chỉ tiêu đề ra trong nghị quyết, kiểm điểm trách nhiệm từng đảng viên. Trong thực thi nhiệm vụ, các chi bộ có sự trao đổi thống nhất, phân công mỗi đảng viên phụ trách một vài công việc cụ thể như phụ trách công đoàn, nữ công, đoàn thanh niên,... Định kỳ hàng quý, 6 tháng, chi ủy, chi bộ đều nghe từng đồng chí báo cáo việc thực hiện nội dung công việc được phân công, kiểm điểm ý thức trách nhiệm, kết quả thực hiện nhiệm vụ được giao.

Một trong những nội dung được các chi bộ chú trọng là vấn đề phát triển đảng viên. Muốn làm tốt công tác này, chi bộ có sự phân công cụ thể việc giúp đỡ quần chúng cho đảng viên. Đảng viên định kỳ báo cáo tình hình phấn đấu của quần chúng trước chi bộ. Chi bộ Ban Kiểm tra (Đảng bộ cơ quan Trung ương Hội NDVN) do làm tốt công tác này mà từ năm 2001 đến nay đã kết nạp được 5 đảng viên và số đồng chí này đều trưởng thành, phát huy tác dụng tốt, trong đó một đồng chí được bổ nhiệm làm Phó Văn phòng cơ quan Hội, một được bầu làm Phó bí thư chi bộ - Phó trưởng Ban Kiểm tra.

Làm tốt công tác tư tưởng, thực hiện thường xuyên tự phê bình, phê bình.

Ban chi ủy, bí thư chi bộ cần nắm vững chức năng, nhiệm vụ, những diễn biến tư tưởng của cán bộ, đảng viên, những thuận lợi, khó khăn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, khéo gợi mở và biết tạo điều kiện cho các đảng viên nói thẳng, nói thật trong sinh hoạt đảng; chân tình, cởi mở, góp ý trên tinh thần đồng chí, đồng nghiệp, giúp nhau tiến bộ. ở một chi bộ có đảng viên vi phạm khuyết điểm, qua góp ý, phê bình xác đáng của tập thể đã xúc động cảm ơn và hứa hẹn sửa chữa.

Một số nơi đảng viên trẻ ngại phát biểu ý kiến, ngại va chạm... chi bộ phải tìm cách tác động giáo dục để đảng viên nhận thức đúng trách nhiệm, mạnh dạn phát huy vai trò của mình. Chi bộ Văn phòng (Đảng bộ cơ quan Trung ương Hội CCBVN) đã ra nghị quyết: Trong mỗi buổi sinh hoạt chi bộ, đảng viên phải phát biểu ít nhất một lần, qua đó đảng viên trẻ dần dần mạnh dạn, thẳng thắn góp ý, phê bình.

Tổ chức sinh hoạt chuyên đề.

Căn cứ vào nội dung, yêu cầu của công tác chính trị, tư tưởng, tổ chức, một số chi bộ đã chọn được những nội dung sinh hoạt chuyên đề phù hợp. Có những đảng bộ đề ra tiêu chí thi đua là trong từng năm, mỗi chi bộ phải sinh hoạt được ít nhất một chuyên đề, có cộng điểm thưởng đối với các chi bộ sinh hoạt được nhiều chuyên đề và đạt chất lượng. Việc này được làm tương đối tốt ở  Đảng bộ cơ quan Trung ương Hội LHPNVN.

Để sinh hoạt chuyên đề đạt chất lượng, chi ủy phải chủ động đề xướng nội dung cho phù hợp với yêu cầu công tác tư tưởng, công tác lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị của chi bộ trong từng thời gian; thông báo nội dung trước để đảng viên chuẩn bị ý kiến, phân công một chi ủy viên (hoặc đảng viên) chịu trách nhiệm chính trong việc chuẩn bị để trình bày trước chi bộ. Có xướng xuất được chủ đề trọng tâm, có sự chuẩn bị chu đáo, đảng viên thảo luận nhiệt tình thì buổi sinh hoạt chuyên đề mới đạt chất lượng tốt. Cũng rất cần đề cao việc kiểm tra, đôn đốc xít xao của chi ủy trong suốt quá trình chuẩn bị thực hiện. Nhiều chi bộ thực hiện tốt chuyên đề Góp ý Dự thảo Văn kiện trình Đại hội X của Đảng. Một số chi bộ thuộc Đảng bộ cơ quan Trung ương Hội CCBVN sinh hoạt tốt theo chuyên đề Chuẩn bị nhân sự Đại hội IV Hội CCBVN. Đảng bộ Trường Cán bộ Phụ nữ Trung ương có chuyên đề Đổi mới phương thức hoạt động của Hội LHPNVN. ở Đảng bộ cơ quan Trung ương Hội, Chi bộ Tổ chức Cán bộ có chuyên đề Giải pháp xây dựng lực lượng hội viên nòng cốt; Chi bộ Tuyên giáo có chuyên đề Xóa mù chữ cho cán bộ hội phụ nữ cơ sở; Chi bộ Bảo tàng phụ nữ Việt Nam thảo luận chuyên đề Văn hóa công sở và đạo đức nghề nghiệp của cán bộ, công chức, viên chức; Đảng bộ Văn phòng Trung ương Hội thì đi sâu vào  chuyên đề vai trò tham mưu trong công tác thi đua khen thưởng...

Nhằm mục đích nâng cao nhận thức của mỗi đảng viên về việc hợp tác, tương trợ, giúp đỡ nhau cùng phát triển; phát huy tinh thần đoàn kết, gắn bó trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ, Chi bộ Khoa phụ vận thuộc Đảng bộ Trường Cán bộ phụ nữ Trung ương đã sinh hoạt chuyên đề về Văn hóa hợp tác. ở Chi bộ Báo Cựu Chiến binh Việt Nam với chuyên đề Làm thế nào để phát triển được đảng viên, chi bộ đã cùng trao đổi tìm nguyên nhân vì sao 13 năm không kết nạp được đảng viên và tìm giải pháp khắc phục. Nhờ vậy, trong đợt kết nạp đảng viên lớp Hồ Chí Minh, chi bộ đã kết nạp được hai đồng chí. Cuối năm 2005, khi Báo Cựu chiến binh Việt Nam cùng lúc thiếu hụt cả Ban biên tập, chi bộ kịp thời sinh hoạt chuyên đề Giữ vững trong đột biến, đã phân tích tình hình tổ chức cán bộ, rút kinh nghiệm về việc tạo nguồn, đề ra phương án xử lý trước mắt và lâu dài.

Ở nhiều chi bộ, buổi sinh hoạt chuyên đề thường là buổi sinh hoạt chi bộ mở rộng (có mời quần chúng tham gia) như chuyên đề Làm thế nào để phát triển đảng viên, Tìm hiểu 60 năm nước CHXHCN Việt Nam của Chi bộ Ban Kiểm tra (Đảng bộ cơ quan Trung ương Hội NDVN), chuyên đề Để xây dựng TCCSĐ TSVM của Chi bộ Tổ chức cán bộ (Đảng bộ cơ quan Trung ương Hội LHPNVN)... Hình thức này giúp chi bộ tập trung được trí tuệ của cả đảng viên, quần chúng trong xây dựng chi bộ, đơn vị; quần chúng cảm nhận được sự trân trọng của chi bộ, càng có ý thức phấn đấu, rèn luyện; cán bộ, đảng viên, nhất là những cán bộ, đảng viên trẻ cũng thấy rõ hơn trách nhiệm của mình.

Để nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ phải thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, trong đó chú ý tạo sự thống nhất giữa chi ủy và cơ quan quản lý công tác chuyên môn, bàn bạc, thống nhất mục đích, yêu cầu, nội dung từng buổi sinh hoạt. Đảng viên phải được biết rõ về nội dung, thời gian sinh hoạt, có ý thức chuẩn bị. Bí thư chi bộ phải thường xuyên tích lũy kinh nghiệm, cập nhật kiến thức, đổi mới phong cách công tác (khoa học, dân chủ, sâu sát quần chúng) và phải là người trực tiếp chuẩn bị nội dung sinh hoạt. Cấp trên trực tiếp của cơ sở phải thường xuyên kiểm tra việc chấp hành chế độ sinh hoạt, định kỳ sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm.

——

(1) Hồ Chí Minh toàn tập, NXBCTQG, H.2002, tập 7, tr.268.