Chi bộ là nền tảng, là tế bào của Đảng, nơi gắn liền Đảng với quần chúng, tổ chức thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, qua triển khai nhiệm vụ chính trị cụ thể của từng đơn vị. Chi bộ cũng là nơi giáo dục, rèn luyện, quản lý đảng viên, phát hiện, tạo nguồn cán bộ cho Đảng. Nói về vai trò của chi bộ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Để lãnh đạo cách mạng thì Đảng phải mạnh, Đảng mạnh là do chi bộ tốt”(1).

Nước ta là một nước nông nghiệp, gần 80% dân số sống ở nông thôn, do vậy số tổ chức cơ sở đảng và lực lượng đảng viên nông thôn cũng chiếm phần lớn (khoảng gần 70% số cơ sở đảng và đảng viên toàn Đảng). Cơ cấu đội ngũ đảng viên nông thôn đã có sự thay đổi. Bên cạnh số đồng chí trưởng thành được kết nạp tại chỗ, còn lại là số cán bộ nghỉ hưu, bộ đội, thanh niên xung phong phục viên, xuất ngũ và số đảng viên là cán bộ, công nhân, viên chức do tinh giản biên chế hành chính trở về địa phương. Từ đó, đã tăng thêm số lượng đảng viên ở mỗi chi bộ, thôn, ấp, làng, bản (sau đây gọi là chi bộ thôn, làng), có nơi lên tới vài chục đảng viên. Đồng thời, cũng tạo sự chênh lệch về tuổi tác (phần lớn là đảng viên cao tuổi), sức khỏe, năng lực, trình độ. Số đảng viên trực tiếp lao động, thật sự gắn bó với nông nghiệp lại chiếm rất ít. Vì vậy, nâng cao chất lượng sinh hoạt và năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của chi bộ ở nông thôn là yêu cầu tất yếu, cấp bách.

Không thể phủ nhận những cố gắng, tiến bộ của các chi bộ nông thôn trong việc lãnh đạo, động viên toàn dân phát huy nội lực, đoàn kết, nhất trí, hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị, góp phần phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, tăng cường an ninh, quốc phòng ở địa phương. Tuy nhiên, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của chi bộ nông thôn chưa ngang tầm với vai trò hạt nhân chính trị, lãnh đạo sự nghiệp đổi mới. Có thể nêu lên một số mặt hạn chế của chi bộ nông thôn:

Năng lực lãnh đạo của chi ủy, nhất là vai trò của đồng chí bí thư ở không ít chi bộ còn nhiều bất cập trong việc triển khai thực hiện nhiệm vụ và chỉ thị, nghị quyết của cấp uỷ cấp trên. Trong sinh hoạt chi bộ, việc chuẩn bị và tiến hành nội dung cũng như hình thức sinh hoạt còn khá lúng túng. Nhiều nơi, sinh hoạt chi bộ thường sa vào hình thức, dập khuôn, không tập trung bàn thảo những vấn đề trọng tâm, thiết thực, chưa thể hiện được tính chất lãnh đạo, giáo dục và chiến đấu của sinh hoạt đảng. Còn nhiều đồng chí quen tác phong điều hành theo kiểu mệnh lệnh, chỉ thị nên chưa động viên, khơi dậy và phát huy sức mạnh của từng tổ đảng, vai trò của mỗi đảng viên. Phân công trách nhiệm và kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ của đảng viên thường không cụ thể, rõ ràng.

ý thức sinh hoạt đảng của một bộ phận đảng viên thiếu nghiêm túc, sinh hoạt rời rạc, đi muộn, về sớm. Số lượng đảng viên dự các kỳ sinh hoạt thường chỉ đạt 60-70%. Trong sinh hoạt, ý kiến phát biểu hay lan man, thiếu tập trung, gây thắc mắc, tranh cãi, mất thời gian mà vẫn không rõ chính kiến nên hiệu quả thấp.

Đảng viên sinh hoạt ở các chi bộ thôn, xóm đa phần xuất thân từ nông dân, không ít đồng chí vẫn còn ảnh hưởng của tư tưởng tiểu nông, cá nhân chủ nghĩa. Vì vậy, công tác tự phê bình và phê bình chưa thật sự dựa trên nguyên tắc tập trung dân chủ, có nơi còn bị ràng buộc bởi dòng họ, “phe cánh” dẫn đến tình trạng dĩ hòa vi quý, làm mất tính khách quan của tự phê bình và phê bình; hoặc lợi dụng phê bình để đả kích người này, nói xấu người kia, thiếu tính xây dựng. Một số đảng viên sống thiếu mẫu mực, ngại tiếp xúc với quần chúng, tiêu cực, tham nhũng, làm giàu bất chính, bất chấp luật pháp, dư luận, mất uy tín với nhân dân.

Các chi bộ thôn, làng hiện nay số lượng đảng viên đông, hầu hết là đảng viên hưu trí, tuổi khá cao, có nơi bình quân tới 55-60 tuổi. Trong khi đó, công tác tạo nguồn, bồi dưỡng quần chúng ưu tú kết nạp vào Đảng chưa được coi trọng. Có chi bộ hàng chục năm không kết nạp được đảng viên. Lực lượng đảng viên trực tiếp lao động gắn bó với nông nghiệp ít, sự hiểu biết thực tiễn trên các mặt hoạt động xã hội nông thôn của nhiều đảng viên hạn chế. Có tình trạng số đảng viên nói nhiều hơn số đảng viên làm. Vì vậy, đã ảnh hưởng đến chất lượng sinh hoạt và vai trò lãnh đạo của chi bộ.

Từ  thực trạng tình hình trên đây, để nâng cao chất lượng sinh hoạt và năng lực lãnh đạo của chi bộ nông thôn cần thực hiện tốt những yêu cầu sau:

Trước hết, phải chăm lo bồi dưỡng về chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước cho mọi đảng viên. Nội dung bồi dưỡng lý luận, chính trị phải được gắn với tình hình thực tiễn ở từng chi bộ và mỗi địa phương. Trên cơ sở đó, nêu cao trách nhiệm và tính tiền phong gương mẫu của người đảng viên trong lao động sản xuất, công tác, rèn luyện phẩm chất, đạo đức, nói đi đôi với làm, thật sự là tấm gương cho quần chúng noi theo.

Hai là, phải lựa chọn và bố trí được bí thư chi bộ và cấp ủy là những đồng chí có sức khoẻ, nhiệt tình, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức và lối sống lành mạnh, thật sự có năng lực, uy tín, nhất là năng lực thực tiễn về công tác xây dựng đảng, công tác vận động quần chúng trong thời kỳ mới. Bí thư và chi uỷ phải là trung tâm đoàn kết trong chi bộ, thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ. Tùy điều kiện từng nơi; có thể bố trí bí thư chi bộ đồng thời là trưởng thôn.

Ba là, thực hiện đúng đắn nguyên tắc, chế độ và tính chất sinh hoạt chi bộ. Chi ủy, trước hết là bí thư chi bộ cần chuẩn bị chu đáo, thảo luận kỹ nội dung sinh hoạt chi bộ thường kỳ, xác định rõ những vấn đề trọng tâm, trọng điểm cần tập trung lãnh đạo trước khi báo cáo ra chi bộ. Trên cơ sở chuẩn bị của chi ủy, chi bộ thảo luận, phân tích kỹ từng vấn đề, chỉ rõ ưu, khuyết điểm; đề ra những giải pháp lãnh đạo có tính khả thi và quyết định (thành nghị quyết của kỳ họp). Trong tổ chức thực hiện phải phân việc cụ thể cho từng cấp uỷ viên và mỗi đảng viên sát với nhiệm vụ, khả năng từng người. Tùy nội dung để chọn hình thức sinh hoạt chi bộ cho phù hợp, cần coi trọng hình thức sinh hoạt chuyên đề để có thể bàn sâu, bàn kỹ một vấn đề cần tập trung lãnh đạo.

Bốn là, tăng cường công tác kiểm tra, bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của chi bộ đối với mọi mặt hoạt động ở thôn, làng. Thường xuyên sơ kết, rút kinh nghiệm, thực hiện tự phê bình và phê bình đi đôi với tăng cường quản lý đảng viên, nhất là đảng viên có chức, có quyền. Qua đó, kịp thời biểu dương những điển hình làm giỏi, những gương đảng viên phấn đấu tốt; xử lý nghiêm những đảng viên vi phạm kỷ luật đảng, vi phạm đạo đức, những điều đảng viên không được làm và pháp luật của Nhà nước.

Năm là, lãnh đạo việc xây dựng, củng cố các tổ chức đoàn thể nhân dân trong thôn, làng như: Chi hội phụ nữ, chi đoàn thanh niên, chi hội cựu chiến binh, chi hội người cao tuổi, chi hội nông dân v.v... Trên cơ sở đó, phát huy sức mạnh tổng hợp, đoàn kết được toàn dân, tập trung thực hiện nhiệm vụ chính trị của địa phương một cách sáng tạo, hiệu quả nhất. Thông qua phong trào hoạt động của quần chúng để phát hiện những người ưu tú thật sự tiêu biểu, gương mẫu trong cuộc sống cũng như trong lao động, sản xuất, tạo nguồn bồi dưỡng kết nạp vào Đảng, tăng cường sức trẻ cho chi bộ.

Thực hiện tốt những chủ trương, giải pháp trên nhất định sẽ góp phần nâng cao được năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của chi bộ ở nông thôn hiện nay.

____