Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: Muốn làm nhà cho tốt phải xây dựng nền móng cho vững… chi bộ là nền móng của Đảng, chi bộ tốt thì mọi việc sẽ tốt. Nghị quyết Đại hội XIV Đảng bộ TP. Hà Nội chỉ rõ: Tiếp tục tập trung chỉ đạo xây dựng và củng cố tổ chức cơ sở đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng, nhất là nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ.

Chỉ dạy của Bác, chủ trương của Đảng bộ TP. Hà Nội đã và đang được cụ thể hóa tại các chi bộ khu dân cư. Qua nghiên cứu, khảo sát ở một số chi bộ khu dân cư ở Hà Nội cho thấy:

Khó khăn trong nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ khu dân cư của Hà Nội.

Đảng bộ Hà Nội có trên 400 chi bộ khu dân cư (chi bộ trực thuộc đảng ủy phường của các quận). Đảng viên ở chi bộ khu dân cư đông, tuổi đời cao, phần lớn là cán bộ hưu trí, có nguồn gốc, quá trình công tác khác nhau. Nhiều chi bộ có  45 - 50 đồng chí đã nghỉ hưu, nghỉ mất sức từ các cơ quan Trung ương, thành phố và các địa phương khác chuyển về. Tuổi đời bình quân là 57, có chi bộ trên 65. Sức khỏe đảng viên hạn chế, trình độ không đồng đều, nhiều đồng chí muốn được nghỉ ngơi không tham gia công việc của tổ chức. 

Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của cả nước. Do đó, hoạt động chi bộ khu dân cư rất đa dạng, sôi động, nội dung lãnh đạo phung phú nhưng có nhiều khó khăn. Nhiều chi bộ đảng viên đông, địa điểm sinh hoạt chưa có, có chi bộ phải nhờ địa điểm sinh hoạt tại nhà của đảng viên, ảnh hưởng đến chất lượng sinh hoạt. Không ít chi bộ sinh hoạt chưa đúng ngày quy định. Nội dung sinh hoạt nghèo nàn, thiếu hấp dẫn. Có chi bộ không báo trước nội dung sinh hoạt cho đảng viên. Qua 600 phiếu khảo sát ở chi bộ khu dân cư trong đảng bộ phường ở Hà Nội có 83,33% ý kiến cho biết nội dung sinh hoạt được báo trước, 16,67% không được báo trước và 30,83% ý kiến phản ánh hình thức sinh hoạt chưa phong phú. Có chi bộ ra nghị quyết còn chung chung, nội dung trùng lặp, không đề ra được biện pháp lãnh đạo cụ thể, tính khả thi của nghị quyết không cao, khó thực hiện. Trình độ lý luận của đội ngũ bí thư chi bộ chưa đủ sức lý giải kịp thời một số vấn đề thực tiễn đặt ra. Chưa có biện pháp giáo dục, ngăn chặn và xử lý hành vi thoái hoá biến chất về đạo đức, lối sống của đảng viên. Không ít nơi năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của chi bộ và đảng viên chưa ngang tầm nhiệm vụ. Chất lượng sinh hoạt, tự phê bình và phê bình yếu, kỷ cương, kỷ luật chưa nghiêm. Có 10,33% ý kiến cho rằng sinh hoạt chưa thực hiện tốt nguyên tắc tập trung dân chủ, việc đánh giá, phân loại chi bộ và đảng viên chưa phản ánh đúng thực chất, nặng về thành tích.

Công tác kiểm tra, quản lý, phân công nhiệm vụ cho đảng viên thiếu chặt chẽ, cụ thể. Một số đảng viên vi phạm Điều lệ Đảng, pháp luật của Nhà nước.

Đảng viên trẻ ngại phát biểu trong sinh hoạt, né tránh, nhất là khi chi bộ có đảng viên vi phạm. Ngược lại, một số đảng viên là cán bộ hưu trí có trình độ thường phát biểu dài, nặng về phê phán cán bộ cấp trên, không đi đúng trọng tâm đề ra, dẫn đến nhiều cuộc họp kéo dài, kết quả không cao. Năm 2001, đánh giá, phân loại chi bộ khu dân cư, có 70,2% chi bộ đạt danh hiệu TSVM,  27,3% hoàn thành nhiệm vụ và 2,8% yếu kém; năm 2003, 74,1% chi bộ đạt TSVM, 25,1% hoàn thành nhiệm vụ và 0,8% yếu kém; năm 2005 thì  là 78,9% TSVM, 19,84% hoàn thành nhiệm vụ và 1,2% yếu kém.

Nguyên nhân.

Nhận thức của một số đảng viên chưa đầy đủ về vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của chi bộ khu dân cư; ý nghĩa, tầm quan trọng của việc sinh hoạt chi bộ. ý thức tổ chức kỷ luật của một bộ phận đảng viên chưa cao. Công tác bồi dưỡng nghiệp vụ xây dựng đảng cho đội ngũ bí thư cấp uỷ chưa được đổi mới theo hướng thiết thực, cụ thể, còn nặng về lý thuyết, ít hướng dẫn xử lý các tình huống xảy ra ở chi bộ. Nhiều đồng chí bí thư còn lúng túng trong điều hành sinh hoạt chi bộ, chưa chú trọng nghiên cứu tìm cách nâng cao chất lượng sinh hoạt, có 15,50% ý kiến phản ánh việc điều hành sinh hoạt chi bộ của bí thư chưa đúng. Tính chiến đấu, tinh thần phê bình, tự phê bình của nhiều đảng viên chưa cao. Không ít bí thư chi bộ làm việc theo kinh nghiệm, có đồng chí tham gia nhiều nhiệm kỳ mà không có người thay thế. Nhiều chi bộ chưa xây dựng được quy định về chế độ sinh hoạt. Nội dung, chương trình sinh hoạt của chi bộ còn phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của một số đồng chí bí thư chi bộ.

Biện pháp.

Để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng và Nghị quyết Đại hội đại biểu lần thứ XIV của Đảng bộ TP. Hà Nội, các cấp uỷ đảng cần thực hiện tốt một số biện pháp sau.

Một là: Bồi dưỡng, nâng cao trình độ, năng lực cho cấp uỷ, đặc biệt bí thư chi bộ. Trình độ, năng lực của đồng chí chủ trì buổi sinh hoạt (thường là bí thư chi bộ) ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng của buổi sinh hoạt chi bộ. Song, hầu hết các đồng chí đảng viên trong cấp ủy ở các chi bộ khu dân cư TP.Hà Nội tuổi cao, nghiệp vụ công tác đảng còn nhiều hạn chế. Do vậy, để nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, đảng uỷ cơ sở phải quan tâm xây dựng chương trình, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cấp uỷ viên nhằm nâng cao kiến thức, trình độ, năng lực công tác cho đội ngũ này. Đảng uỷ phường tổ chức các cuộc giao lưu, trao đổi, học tập kinh nghiệm công tác giữa các bí thư chi bộ trong đảng bộ, có thể mời bí thư chi bộ giỏi ở các đảng bộ khác, hay các chuyên gia nghiên cứu và giảng dạy về Đảng và xây dựng Đảng báo cáo cho đội ngũ bí thư. Tổ chức cho đội ngũ bí thư chi bộ đi nghiên cứu thực tế ở một số đảng bộ khác để học tập, tích luỹ kinh nghiệm, đồng thời rút ra bài học cần thiết cho bản thân, nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác. Hằng năm có thể tiến hành mở cuộc thi bí thư chi bộ giỏi. Đây là dịp các bí thư, cấp ủy viên, đảng viên học tập nâng cao kiến thức, trình độ một cách nhẹ nhàng mà hiệu quả.

Hai là: Nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên về tầm quan trọng của sinh hoạt chi bộ. Các cấp ủy đảng thường xuyên nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên về Đảng và xây dựng Đảng, trong đó vấn đề sinh hoạt chi bộ là rất cần thiết. Sinh hoạt chi bộ có vai trò, tác dụng to lớn đối với năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của chi bộ, bảo đảm cho chi bộ và mỗi đảng viên thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ của mình. Đảng uỷ cơ sở phải có kế hoạch, tổ chức quán triệt và tuyên truyền sâu rộng đến từng đảng viên để từ đó đảng viên nêu cao ý thức, tinh thần, trách nhiệm và tự giác đi sinh hoạt.

Ba là: Nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên.

Chi bộ có trong sạch, vững mạnh, giữ được vai trò lãnh đạo, hoàn thành nhiệm vụ chính trị phụ thuộc rất nhiều vào đội ngũ đảng viên. Các cấp uỷ đảng, đặc biệt là đảng uỷ cơ sở xây dựng kế hoạch bồi dưỡng, đào tạo, nâng cao kiến thức, trình độ, năng lực công tác cho đội ngũ đảng viên. Thường xuyên giáo dục, rèn luyện, kết nạp và sàng lọc đảng viên trên cơ sở phân công nhiệm vụ, kiểm tra cụ thể và sâu sát.

Bốn là: Tăng cường sự chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra của cấp uỷ cấp trên.

Sự kiểm tra của cấp trên nhằm phát hiện và uốn nắn kịp thời những sai sót lệch lạc trong thực hiện nhiệm vụ chính trị, xây dựng chi bộ và các nguyên tắc tổ chức sinh hoạt đảng. Đối với các chi bộ yếu kém, sinh hoạt thất thường, nội dung nghèo nàn, chậm đổi mới... cần phải có sự chỉ đạo của cấp uỷ cấp trên. Song sự lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra của cấp uỷ cấp trên phải đảm bảo các yếu tố cơ bản để chi bộ chủ động vươn lên, không trông chờ, thụ động. Sự lãnh đạo, chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra của cấp uỷ cấp trên còn là định hướng để chi bộ xác định đúng phương hướng, nhiệm vụ phù hợp với yêu cầu trong từng thời kỳ. Đây là giải pháp hết sức quan trọng nhằm tháo gỡ khó khăn cho chi bộ và tạo điều kiện cho chi bộ vươn lên trở thành chi bộ trong sạch, vững mạnh.

Nhìn nhận rõ khó khăn, hạn chế và làm tốt những biện pháp trên sẽ nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng và Nghị quyết Đại hội đại biểu lần thứ XIV của Đảng bộ thành phố Hà Nội.